24 Şubat 2022 tarihinde Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrasında Avrupa Birliği ve ABD Rusya'ya karşı ekonomik yaptırımlar ile Rusya'yı savaş sahasında ekonomik olarak boğmaya ve savaş makinasını yavaşlatmaya yönelik hamlelerde bulunmuştur bu çerçevede savaşın başından itibaren geniş anlamda ekonomik olarak yaptırım paketleri açıklanıyor. Bunun sonuncusu ve tartışılan paket ise 20.yaptırım paketi olacak bu noktada Rusya'nın daha fazla ekonomik yokluğa mahkûm etmek amaçlansa da Rusya hala ekonomisini koruyabiliyor zira elinde hala enerji kartı söz konusu.
Savaşın başından bu yana özellikle finans ve bankacılık alanlarında yaptırımlar uygulanarak Rusya'yı Batı sisteminden tamamen dışarı atmak hedeflenmişti. Bu noktada Rusya'nın ayrıca enerji satışları noktasında da ve taşınmasında da etkili yaptırımlar ele alınmıştı. Avrupa Birliği ayrıca Rusya'ya yardımda bulunan Belarus, İran ve Kuzey Kore'ye de yaptırımlarda bulunuyor bu sayede bu ülkelerinde de doğrudan Batı finans sistemlerine girmesini engellemeye daha doğrusu tamamen dışarda bırakılması hedefleniyor. Bu yaptırımlar seyahat yasakları, varlıkları dondurma üzerine de gelişti. Rusya'nın varlıkları ise hala dondurulmuş durumda ve bunun üzerinde tartışmalar sürüyor özellikle nasıl ve ne için kullanacakları noktasında fakat engellemelerde söz konusu olabiliyor.
Avrupa Birliğinin amacı Rusya'ya karşı birliğin bağımlılığının tamamen kesilmesi üzerine gelişmekte bu noktada özellikle önceki yaptırım paketlerinde netleştirilen konu Rusya'dan LNG yasağı olmuştu aynı zamanda Rusya'dan enerji alımlarını 2027 tarihinde tamamen sonlandırma kararı da oldukça önemli. Bu yüzden Nord Stream üzerinde işlem yasakları hala sürüyor ve bu yasaklar tam işlem yasakları. Rusya'nın gölge filolarına ise geniş kapsamlı sigorta ve liman yasakları getirildi ayrıca bu gemilerin Avrupa'da limanlara yanaşması kesin bir noktada engelleniyor. Avrupa Birliği ayrıca ham petrol fiyatının savaşın başından itibaren kontrolünü sağlıyor bu 18. Yaptırım paketi ile 47,6 dolara düşürülmüştü. Sistemin ve yaptırımların en büyük açıklarından biri olan Kripto para piyasası ise Avrupa Birliği'nin yaptırım alanına doğrudan girmiş ve Kripto para üzerinde yaptırımlar son yaptırım paketinde ele alınmıştı. Özellikle Rusya'nın enerji hatlarını Avrupa'ya tamamen kapatma ve Kripto üzerinden yaptırımları delme araçları Avrupa Birliği'nin hala yumuşak karnı olsa da üzerine gidildiğini görmekteyiz.
20.Yaptırım Paketi ise Brüksel koridorlarında bugün üzerinde görüşülen en önemli konulardan biri zira bu paket ile Rusya'ya enerji noktasında denizcilik hizmeti yasakları getirilmesi planlanıyor bu plan aslında fiyat kısıtlaması uygulaması yerine tam blokaj demek olacak Rus enerji lojistiği doğrudan felç edilmeye çalışılacak diyebilirim. Normalde fiyat tavan uygulaması sayesinde Batılı şirketler yaptırım paketlerindeki petrol tavan rakamları uygulandığı sürece Rus petrolü taşıyan gemilere sigorta ve nakliye hizmeti verebiliyordu bu doğrudan yasaklanacak demektir. Bu da Rusya'nın Avrupa limanlarında alıcı bulmasını zorlaştıracak önemli etmenlerden biri. Planlanan yaptırım paketi ile Rusya'ya normalde gölge filolar üzerinden yaptırımlar uygulanıyordu fakat Avrupa Birliği Rusya'nın bu tankerleri doğrudan temin etmesini zorlaştırmayı da hedefliyor bu noktada Rusya'ya ait gemilerin bakım ve diğer hizmetlerin sağlanması yasaklanacak diyebilirim Rusya'nın bu yasaklar sonrası özellikle LNG gemileri ve Buzkıran gemileri üzerinde yedek parça bulması zorlaşacaktır bu da büyüyen kapasitesini ve Arktik bölgesindeki politikalarını yavaşlatabilir.
Bu noktada yeni yaptırım paketinde üstünde durulmasını beklediğim net konu Kripto para piyasası zira Rusya bu çevrede ekonomik yaptırımları aşacak bir alan bulmuştu bu Rusya'nın SWIFT sisteminden çıkarılması sonrasında en büyük faydayı sağlayan alandı fakat bu sağlayıcıların üstüne gidilmesi kesin diyebilirim. Özellikle Rusya ile bağlantılı olduğu tespit edilen kripto işlemlerine doğrudan yasaklar gelecektir burada asıl konu ise bu kripto trafiğine aracılık eden ülkeler doğrudan yaptırım listesi altında kalabilir. Geniş yelpazede ise diğer finans kurumları ve bankacılık alanında yeni yaptırımlar gelecektir bu çerçevede liste genişleme halinde diyebilirim.
Barış görüşmeleri ve teknik görüşmelerin sürdüğü bugünlerde sonuç alınacak bir nokta hala söz konusu değil zira Ukrayna ve Rusya savaşa iki ayrı noktadan bakıyorlar ve bu da ortak bir nokta sunmuyor. Özellikle Donbas ve Zaporijya Nükleer Tesisi üzerinde Ukrayna'nın taviz vermeyeceği net diyebilirim. Bu çerçevede yapılan görüşmeler askeri teknik görüşmeler olarak kalıyor bu da esir takasları üzerinde gelişmeler gösteriyor. 62. Münih Güvenlik Konferansında ise İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper Ukrayna'da kalıcı barış için Rusya'ya güvenmediklerini ekonomik yaptırımların daha sıkı arttırılması ve Avrupa'nın savunma gücünü arttırması gerektiğini belirtti. Bu görüşler bir barış ortamı dahi doğsa Avrupa'nın Rusya'ya karşı tamamen güveni kaybettiğini gösteren en önemli gelişmelerden biri diyebilirim zira Rusya'ya hep şüpheyle bakılacak olması demek askeri harcamalar sürekli arttıracak bu da silahlanma yarışını tetikleyecek demektir. Ukrayna'ya aynı zamanda savunma yardımları da devam ediyor fakat bunun sürdürülebilirliği noktasında Avrupa Birliği içerisinde soru işaretleri söz konusu bu durum da tam bir birlik oluşumunu engelliyor diyebilirim. Ayrıca Avrupa Birliği kurulan barış masalarında yer almıyor bu da büyük bir soru işareti olarak devam eden diğer bir konu… Rusya açısından bakarsak son dönemde gaz ve petrol satış gelirleri oldukça düşmüş durumda bu hem yaptırımlarla doğrudan ilgili hem de satış yaptığı ülkelere daha ucuzdan petrol ve gaz vermek zorunda kalıyor ayrıca düşen petrol fiyatları da satış gelirlerini azaltıyor. Ukrayna'nın Rusya'da petrol rafinelerini hedef alması da kritik noktalardan biri bu saldırılarda oldukça ciddi zararlar veriyor diyebilirim. Bu uzun soluklu bir yıpratma savaşının getirileri olacak bir sonuç aslına bakarsak burada dayanma eşikleri kritik noktayı oynayacak ya da ABD etkisi sistematik şekilde barışa etki edecek.
Mustafa Metin Kaşlılar/TİMETÜRK
