Avrupa Birliği bilindiği üzere Avrupa ülkelerinin ekonomik ve siyasi olarak birbirine bağlı kalmasını sağlayan eşsiz bir ortaklıktır ve amacı temelde bu birlikteliği kullanıp küresel bir güç ortamı oluşturmaktır. Fakat özellikle Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında belirli noktalarda açıklar söz konusu ve gerilimli görüşler birlik içerisinde yer edinmeye devam ediyor.
24 Şubat 2022 tarihinde Rusya Ukrayna'yı işgal etmeye başlamış ve Avrupa içerisinde bir savaş başlatmıştır. Savaşın başında Rusya'ya karşı daha çok tek ses, birliktelik rüzgârı varken bugün savaşın yıpratma savaşına dönmesi, savaşın uzaması Avrupa'da derin çatlaklarla da yaratmaya başladı. Bu hem ekonomik hem de siyasi açıdan yeni tartışmaları beraberinde getiriyor diyebilirim.
Avrupa Birliği içerisinde oluşan ve özellikle Ukrayna'ya yardım noktasında çelişkili olan grupların sesleri daha gür çıkmaya başladı diyebiliriz. Bunların başını Orban liderliğinde Macaristan ve Fico önderliğinde Slovakya karşılıyor ayrıca Victor Orban “Patriots for Europe” adında bir grup açarak Ukrayna'ya verilen yardımları uzun süredir birlik içerisinde tartışmaya açıyor. Batı Avrupa ülkelerinde artan enerji fiyatları da özellikle aşırı sağın güçlenmesinin sebeplerinden biri ve bunu doğrudan Rusya-Ukrayna savaşına bağlamak gereklidir daha doğrusu aşırı sağ bundan besleniyor diyebilirim. Birlik içerisinde özellikle Rusya'ya daha şahin bakan kilit gruplarda söz konusu tabii ki yani temelde Ukrayna'ya doğrudan ve daha fazla desteğin sürmesi gerektiğini belirten grup. Bu da aslında amacı siyasi birliktelik olan Avrupa Birliğini doğrudan ayrıştıran, yıpranmasına sebep olan diğer temel konu diyebiliriz.
Macaristan ve Slovakya bu noktada Avrupa Birliği içerisinde sorunlu olarak gösterilen ülkeler peki neden bunun temel sebebi ekonomik diyebiliriz zira iki ülke de Rus enerjisine doğrudan bağımlı ülkeler bu yüzden Rusya ile ilişkileri atmak istemiyorlar. Diğer yandan Ukrayna'ya verilen yardımların Avrupalı vergi veren kişilerin paraları olduğunu sık sık söylüyorlar zira bunun ülkelerde enflasyon oluşturduğunu belirtiyorlar. Ayrıca en önemlisi belki de egemenlik vurgusu yani Brüksel'in aldığı kararlar bu ülkelerin çıkarlarının önüne geçebiliyor. Bu ortaya çıkan birlik içerisindeki sorunların Rusya açısından da gayet kullanışlı zira Rusya'nın amacı savaşı daha fazla uzatmak bu sayede Avrupa'ya ekonomik zararı daha fazla arttırabilmek halkın bu noktada isyan etmesi üzerine kuruldu kendisi de zarar görse bile bunu sonuna kadar taşıyacak kapasiteye sahip olduğunu gösterebiliyor. Bu noktada Rusya'nın açıklamalarına baktığımızda zaten enerji fiyatları ve ekonomi üzerinden Avrupalı halklara gönderme yapıldığını görebiliriz.
Diğer grup ise bahsettiğim gibi aşırı sağ gruplar Avrupa'da oldukça çıta yükseltmiş durumdalar ve Avrupa demokrasisinin doğrudan tehdit olarak gördüğü gruplar aşırı sağ özellikle Almanya'da “AfD” yani “Almanya İçin Alternatif Partisi” Rusya'ya yaptırımların kaldırılmasını aynı zamanda Ukrayna'ya daha fazla maddi ve askeri yardımın gitmemesini direkt olarak savunuyorlar. Bu durum Rusya açısından dediğim gibi elverişli ve Rusya tarafından fonlanan gruplar olarak karşımıza çıkıyor. Aşırı sağ gruplar ideolojik olarak Avrupa Şüphecisi olduğu için birliğe inanmazlar zira egemenliğin vurgusu daha öndedir bu da birliği içeriden çatırdatan en önemli konu diyebiliriz. Bu noktada fonlamalar özellikle aşırı sağ grupların Rusya ile bağlarının olduğunu net olarak görmemizi sağlar zira Avrupa'da bu konu ile ilgili birçok soruşturma açılmış durumda diyebiliriz.
Bu iki nokta çok kritik zira Birlikte yapısal sorunlar oluşmasını ve Brüksel'in karar alma mekanizmasını doğrudan zedeliyorlar diyebiliriz.
Özellikle Avrupa Birliği son dönemde Rusya'ya yeni bir yaptırım paketi hazırlığında ve buna doğrudan karşı çıkanlar yine Macaristan ve Slovakya olacak. Bu karşı çıkış noktaları Rusya'ya karşı yavaş hareket etmenin bir sonucunu beraberinde getiriyor diyebilirim. 20. Yaptırım paketi doğrudan Rus gölge filolarına daha derin liman blokajları getirecek bir plan üzerine çalışıyor ve Macaristan bunun Rusya'yı daha fazla kışkırtacağını düşünüyor ve yaptırım paketini reddedeceğine kesin olarak bakılabilir.
Rusya'ya karşı ekonomik yaptırım onayı dışında şu an konuşulan ve birlik içerisinde yeni bir sorun olan konu şüphesiz gerilen ilişkiler üzerine bu da Macaristan'ın Ukrayna'ya en küçük desteği dahi kesmesi ve Ukrayna'nın petrol sevkiyatını tekrar başlatmaması üzerine çıkan bir tartışma konusu bilindiği üzere ocak ayının başında Rusya'dan gelen ve Ukrayna üzerinden geçen Drujba Petrol Boru Hattına saldırı gerçekleştirilmişti. Bu saldırı sonrasında Macaristan ve Slovakya'ya Rus petrolü akışı tamamen kesilmişti. Macaristan ve Slovakya bu petrol akışının tekrar düzeltilmemesi halinde Avrupa Birliğinin Ukrayna'ya vereceği krediyi de yaptırım paketi gibi veto edeceğini belirtti. Ve Ukrayna'ya bu ülkelerden dizel sevkiyatı da durmuş durumda. En kritik nokta ise hali hazırda Ukrayna zaten enerji krizi ile uğraşırken Slovakya acil durum elektrik hattını kesmekle tehdit ediyor. Bu nokta daha derin tartışmaların olacağı noktasında bir kesinlik yaratıyor zira Avrupa Birliği bu ülkeleri Ukrayna konusunda tekrar ikna etmek zorunda kalacak diyebilirim. Ayrıca bölgede oluşan bir kırılma Rusya'ya karşı oluşan bloğun da zayıflaması ve Ukrayna'nın daha derin zararlar görmesini beraberinde getirebilir.
Aslında temel nokta başta da dediğim gibi savaşın beklenenden fazla uzaması Avrupa'da derin çatlaklar yarattı zira sürekli maddi yardım, enerji güzergahlarında değişim bir noktada yorucu oluyor. Bu çerçevede bu saydığım gruplar bunu kullanıp ekonomi üzerinden yüklenmeye başlıyorlar bu Rusya'nın Avrupa'da aradığı net kırılmalardan biri oluyor diyebilirim. Ayrıca tekrar silahlanma prensibi de ek bir yük bu da ekonomik açıdan daha çetin zamanların oluşması demek Avrupa için.
Mustafa Metin KAŞLILAR/TİMETÜRK
