Memur suçları, kamu görevlisinin görevinden kaynaklanan yetkisini kötüye kullanması veya görevle bağlantılı şekilde suç işlemesi hâlidir.
1. Görevi Kötüye Kullanma (TCK m.257)
Görevin gereklerine aykırı hareket etmek, Kişilere haksız menfaat sağlamak veya mağduriyete sebep olmak. görevi kötüye kullanma suçu, kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı hareket etmesi veya görevinin gereklerini aykırı hareket yapmak suretiyle kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olması ya da kişilere haksız bir menfaat sağlaması ile oluşur
2- İhmal Suretiyle Görevi Kötüye Kullanma (TCK m. 257/2)
Görevi kötüye kullanma suçunun bir diğer görünümü olan ihmal suretiyle görevi kötüye kullanma, kamu görevlisinin görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olması ya da kişilere haksız bir menfaat sağlaması ile oluşur. Bu durumda, kamu görevlisinin davranışı icrai değil, ihmali niteliktedir
3-. Zimmet (TCK m.247)
Kamu görevlisinin, görevi nedeniyle kendisine teslim edilen malı kendisinin veya başkasının yararına geçirmesi. Zimmete geçirme, suç konusu mal üzerinde malikmiş gibi tasarrufta bulunmayı ifade eder. Suçun, zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesi nitelikli hal olup, verilecek ceza yarı oranında artırılır. Malın geçici bir süre kullanıldıktan sonra iade edilmek üzere işlenmesi ise daha az ceza gerektiren bir haldir.
3. Rüşvet (TCK m.252)
Görevin ifasıyla ilgili bir işi yapmak veya yapmamak karşılığında menfaat temini. Rüşvet suçu, bir kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı olarak bir işi yapması veya yapmaması için kişiyle vardığı anlaşma çerçevesinde bir yarar sağlamasıdır. Hem alan hem veren cezalandırılır. Kamu idaresine olan güveni zedeler. Rüşvet, çok failli bir suç olup, rüşvet veren ile rüşvet alan kamu görevlisinin aynı amacın gerçekleşmesini hedeflemesiyle tek bir suç olarak kabul edilir. Suçun oluşması için rüşvet anlaşmasının işin yapılmasından önce veya en geç yapılması anında gerçekleşmesi gerekmektedir .
4. İrtikap (TCK m.250)
Kamu görevlisinin, nüfuzunu kötüye kullanarak kişiyi menfaat sağlamaya zorlaması. “İkna suretiyle irtikap” ve “icbar suretiyle irtikap” şeklinde ayrılır.
İrtikap suçu, kamu görevlisinin, kamu görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak, kendisine veya başkasına yarar sağlamaya veya vaat etmeye bir kimseyi icbar ya da ikna etmesi veya kanunen almaması gereken şeyi, muhatabının hatasından yararlanarak alması ile oluşur .
RÜŞVETLE İRTİKAP ARASINDAKİ FARK
En belirleyici fark: Rüşvette eşit pazarlık, irtikapta kamu gücü baskısı vardır.
Eğer vatandaş özgür iradesiyle “işimi hızlandırayım” diye teklif yapıyorsa → rüşvet.
Eğer kamu görevlisi, “işini yapmam” imasıyla menfaat talep ediyorsa → irtikap.
RÜŞVETTE ALAN DA VEREN DE SUÇLUDUR; İRTİKAPTA İSE SADECE ALAN MEMUR SUÇLUDUR!
5. Göreve İlişkin Sırların Açıklanması (TCK m.258)
Görev nedeniyle öğrenilen gizli bilgilerin yetkisiz kişilere açıklanması.
6. Resmî Belgede Sahtecilik (TCK m.204/2)
Kamu görevlisinin görevi gereği düzenlediği resmî belgede sahtecilik yapması.
Yurdal Kılıçer/TİMETÜRK