Son yıllarda ceza soruşturmalarında ve mali incelemelerde en sık karşılaşılan durumlardan biri, kişilerin kendi banka hesaplarına ait IBAN'ları üçüncü kişilerin kullanımına açmasıdır. Çoğu zaman “emanet”, “geçici”, “yardım” gibi gerekçelerle yapılan bu işlem, sanıldığının aksine ciddi cezai ve mali sonuçlar doğurabilmektedir.
Oysa IBAN, yalnızca bir banka numarası değil; kişinin finansal kimliğidir.
Nasıl ki kimlik başkasına verilmezse, IBAN da üçüncü kişilerin kullanımına bırakılmamalıdır.
Geçici bir kolaylık ya da iyilik olsun diye yapılan bir davranış, uzun süreli bir ceza soruşturması,
mali yaptırımlar gibi telafisi güç sonuçlara dönüşebilir.
Önemle vurgulanmalıdır ki;IBAN paylaşımı teknik bir detay değil, hukuki sorumluluk doğuran bir fiildir.
IBAN Paylaşımının Ceza Hukuku Açısından Olası Sonuçlar
Bir banka hesabına giren paranın hukuki ve cezai sorumluluğu, kural olarak hesap sahibine aittir. Paranın kaynağı, niteliği ve kullanım amacı soruşturma konusu olduğunda, ilk muhatap her zaman IBAN sahibidir.
Bşr başkasının İBAN'ınızı kullanması somut durumlara göre şu suçlamaları doğurabilir:
Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçu(TCK m.282)
Yasadışı kaynaktan elde edilen paranın transferine veya gizlenmesine aracılık edilmesi halinde söz konusu olur.
Dolandırıcılığa yardım veya iştirak (TCK m.157–158)
Mağdurlardan elde edilen paralar hesabınıza yatmışsa, bilerek veya öngörerek hareket edildiği kabul edilebilir.
Suç örgütüne yardım (TCK m.220)
Sistematik, çok sayıda ve süreklilik arz eden para transferleri varsa gündeme gelir.
Özellikle IBAN karşılığı komisyon alınması, uygulamada “bilinçli ve kasten hareket” edildiğinin güçlü göstergesi olarak kabul edilmektedir.
“Bilmiyordum” Savunması
Uygulamada en sık ileri sürülen savunma, paranın niteliğinden haberdar olunmadığı yönündedir. Ancak:
Transfer sayısı, paranın kısa sürede çekilmesi veya aktarılması, farklı kişilerden gelen ödemeler,açıklamasız veya şüpheli işlem yoğunluğu gibi unsurlar, bu savunmayı çoğu zaman etkisiz hale getirir. Ceza hukuku bakımından öngörülebilir risklere rağmen hareket etmek, sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Bankacılık ve MASAK Boyutu
Ceza yargılamasından bağımsız olarak, bankacılık sistemi çok daha hızlı ve katıdır:
Hesaplar bloke edilir
Bankalar nezdinde riskli müşteri statüsü oluşur.
Yeni hesap açma ve finansal işlem yapma imkânı ciddi şekilde kısıtlanır.
MASAK bildirimi yapılır.
Bu kayıtlar çoğu zaman uzun yıllar boyunca sistemde kalır.
Vergi Hukuku Sonuçları
Hesaba giren paralar, kaynağı açıklanamadığı takdirde: Gelir olarak değerlendirilir.
Vergi aslı, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi uygulanabilir.
Vergi hukukunda “aracıydım” veya “emanetti” savunmaları, genellikle sonuç doğurmaz.
En Riskli Durumlar
Aşağıdaki haller, uygulamada yüksek risk taşır:
Sürekli ve yüksek tutarlı para girişleri
Üçüncü kişilerden gelen açıklamasız ödemeler
Paranın kısa sürede çekilmesi veya başka hesaplara aktarılması
IBAN kullanımının karşılığında menfaat sağlanması
Bu tür durumlar, masumiyet iddiasını zayıflatır.
