Son dönemde Türkiye'nin elektrikli otomobil üretiminde nasıl bir çekim merkezi haline geldiğine hep birlikte şahitlik ediyoruz. Artık sadece yerli gururumuz TOGG'un Gemlik'teki tesisleri değil; Çin'den Avrupa'ya uzanan dev markaların ve Anadolu'nun dört bir yanındaki yerel üreticilerin teknolojiye olan inancı da somut yatırımlara dönüşüyor.
Köklü Tesislerin Dönüşümü
Türkiye'nin derin otomotiv tecrübesi, mevcut fabrikaların elektrikli dönüşümünde meyvelerini veriyor. Ford Otosan'ın Kocaeli tesislerinde ticari araç üretimini tamamen elektrikli araç ve batarya odaklı bir yapıya dönüştürme kararı, E-Transit gibi modellerle somutlaşmış durumda. Benzer şekilde Oyak Renault ve Tofaş da Bursa'daki tesislerinde elektrikli ve hibrit versiyonların üretimi için büyük ölçekli dönüşüm planlarını uygulamaya koydu. Hyundai Assan ise Kocaeli'de B segmenti binek modellerin elektrikli versiyonları üzerindeki çalışmalarını sürdürüyor.
Yatırım Sözlerinden Somut Adımlara
2022'de Türkiye'de "Yılın Otomobili" seçilen Skywell, fabrika yatırımı sözü veren ilk firmalardandı. 2023 yılında Skywell Türkiye CEO'su Mahmut Ulubaş, Marmara bölgesini işaret ederek 1,6 milyar dolarlık bir yatırım planladıklarını açıklamıştı. Üç yıllık bekleyişin ardından bu yatırım nihayet somutlaştı.
Luminous Otomotiv, Samir Motor ve Sankari Motors iş birliğiyle; Çankırı Yakınkent OSB'de yıllık 200.000 adet kapasiteli tesis için 26 Aralık 2025 tarihinde ÇED sürecini başlattı. Bu fabrikada Changan ve Skywell gibi birden fazla markanın üretimi gerçekleştirilecek. Öte yandan, Çinli dev Dongfeng Voyah'ın da Kocaeli'de "Voyah Free REV 318" isimli, 292 beygir gücünde ve 45 kWh LFP bataryaya sahip hibrit modelini üretmesi bekleniyor.
Küresel Devlerin Mega Projeleri ve Beklentiler
Büyük ölçekli yatırımlarda heyecan sürse de bazı projelerde henüz sahaya inilmiş değil:
- BYD (Çin): Dünyanın en büyük üreticilerinden BYD, Avrupa pazarına açılma stratejisi doğrultusunda Manisa'yı seçmiş ve 1 milyar dolarlık yatırım öngörmüştü. Ancak duyurunun üzerinden bir yıl geçmesine rağmen inşaat süreci henüz başlamadı.
- CHERY (Çin): Samsun'da 1 milyar doları aşan yatırımlarla yıllık 200.000 araç kapasiteli tesis kuracağını açıklayan Chery cephesinde de sessizlik korunuyor.
Yerel Girişimlerin Yükselişi
Büyük fabrikaların yanı sıra yerli mobilite şirketleri de kapasite artırıyor:
- Volta Motor (Düzce): Elektrikli motosiklet pazarının güçlü ismi Volta, Düzce Cumayeri'ndeki tesisinde kapasite artışına gidiyor. Yıllık 9.900 adetlik üretim için ÇED süreci 6 Ocak 2026'da resmen başladı. Şirket, tecrübesini dört tekerlekli mobilite alanına taşımayı hedefliyor.
- Simmoto Otomotiv (Aksaray): Aksaray'da iki ayrı projeye odaklanan Simmoto; elektrikli moped, motosiklet ve dört tekerlekli mikro mobilite araçları üretmek için Aralık 2025'te ÇED süreçlerini başlattı.
Sürdürülebilirlik İçin Kritik İhtiyaçlar
Türkiye; Manisa'dan Samsun'a, Çankırı'dan Kocaeli'ne uzanan bu geniş yelpazede elektrikli araçlar için bir cazibe merkezi haline gelmiş durumda. Ancak bu dönüşümün kalıcı olması için hem hükümete hem de yatırımcılara büyük sorumluluklar düşüyor.
Özellikle ÇED raporu süreçlerinin hızlandırılması, bürokrasinin azaltılması ve bu devasa üretim kapasitesini destekleyecek şarj (e-şarj) altyapısının hızla yaygınlaştırılması kritik önem taşıyor. En can alıcı nokta ise, 2023 yılında yürürlüğe giren ve Çin menşeli araç ithalatına kısıtlamalar getiren tebliğin, Avrupa'daki örneklere benzer şekilde esnetilmesi veya yeniden gözden geçirilmesidir.
Devlet yetkililerimizin bu konuda hassasiyet göstereceğine ve ülkemizin önünü açacak yeni düzenlemelerin kısa sürede hayata geçeceğine dair inancım tam. Bir sonraki köşe yazımda görüşmek dileğiyle…
Adem Eyüpoğlu \ Timeturk
