Osmanlı Devleti'nin 34. hükümdarı 99. İslam Halifesi II. Abdülhamid Han Osmanlı son döneminin en çok tartışılan hükümdarıdır. II. Abdülhamid Han Sultan Abdülmecid Han'ın ikinci oğlu olarak 1842'de İstanbul'da dünyaya geldi. Annesi Tiri Müjgân kadın efendidir.
Abdülaziz Han'ın 1876 Mayıs sonunda şehadetinden sonra Osmanlı tahtına 5. Murat oturdu. Onun 3 aylık bir saltanatı vardı. Şehzade Abdülhamid ağabeyi 5. Muradın akli melekelerini kaybetmesi üzerine Ekber ve Erşad Kanunu gereği 1876 Ağustosunda 34 yaşındayken tahta çıktı. 1876'da hükümdar olan II. Abdülhamid Han tahta geçtiğinde Kanuni Esasi'yi yani Meşrutiyeti ilan etti. Hükümdar da olsa ilk 5 yıl devlet idaresine tam hâkim değildi. İdareye Sadrazam Mithat Paşa hâkimdi. Bir yıl sonra Rusya ile yaşanan gerginlik savaşa dönüştü. Ancak o dönem II. Abdülhamit Han Rusya ile bir savaşa girmenin felaket olacağını biliyordu. Ancak Mithat Paşa yanlış politikalarla devleti savaşa sürükledi. Halkın 93 Harbi olarak bildiği 1877-78 Osmanlı- Rus Savaşı Osmanlı için tam anlamıyla bir felaket oldu. Sultan Abdülhamid Han savaş sonunda imzalanan Ayastefanos Antlaşmasını ustaca bir diplomatik manevra ile iptal ettirerek onun yerine Berlin Anlaşmasını imzalattı. Böylelikle devleti büyük bir yıkımdan kurtardı. Savaş şartlarında çoğunluğu gayrimüslim mebuslardan oluşan meclisin aldığı kararlar devleti parçalanmaya götürecekti. II. Abdülhamit Han bu tehlikeyi bertaraf etmek için Kanun-i Esasi'nin kendisine tanıdığı yetkiyle meclisi süresiz tatil etti. Sultan Abdülhamit önceki dönemlerin borcu olan 300 milyon altın borcun ödenmesi için çalışmalara başladı ve 1881'de Düyun-u Umumiye yani Genel borçlar idaresi kuruldu. Böylelikle bir yandan borçlar ödeniyor, diğer yandan da devletin sınırları içerisinde yoğun imar faaliyetlerinde bulunuyordu. Onun döneminde halkın çeşitli ihtiyaçlarını karşılamak için her alanda büyük tesisler kuruldu. Sultan Hamit Osmanlı son döneminde çıkan sorunların temelinde eğitim olduğunu fark etti. Devrinde bugün bile hâlâ farklı isimlerde devam eden eğitim müesseseleri kuruldu. Bu dönemde eğitim merkezden taşraya doğru yayılma gösterdi. Her köyde, her mahallede sıbyan mektebi, büyüklüklerine göre yerleşim yerlerinde rüştiyeler, idadiler, sultaniler ve çeşitli meslek okulları kuruldu. Yükseköğretim olarak ta İstanbul Üniversitesi'nin temeli olan Darülfünun kuruldu.
Bu dönemde Ermeniler isyan etti. Abdülhamit han çeteci Ermenilerin isyanlarını Hamidiye alaylılarıyla bastırmayı başardı. Yine bu dönemde Siyonist Yahudiler Filistin'de bir devlet kurmak için Sultan Abdülhamit Han'dan Filistin topraklarını istedi. Siyonizm'in kurucusu Teodor Herzl hükümdara bu talebi bir Macar Yahudisi olan Arminius Wambery vasıtasıyla iletti. Sultan Abdülhamit Han bu talebi kesin bir şekilde reddetti. Filistin topraklarını vermedi. Bu iki olay neticesinde Sultan Hamit hem çeteci Ermenilerin, hem de Siyonist Yahudilerin ortak hedefi haline geldi. Bundan sonra Sultan II. Abdülhamit Han aleyhinde kara propaganda başlatıldı. Batılı devletler Abdülhamit Han'dan istediklerini alamayınca ona Kızıl Sultan, İstibdatçı gibi ithamlarda bulundular. Onun hakkında birçok iftira atıldı. Onu evhamlı sanıyorlardı oysaki o gafil değildi. Sultan II. Abdülhamit Han yapmış olduğu birçok kritik ve zeki hamlelerle devleti 33 sene daha ayakta tutmayı başardı.
Gelelim toprak kaybı meselesine. Daha önce belirttiğimiz gibi Sultan Abdülhamit Han ilk beş yıl devlet idaresine hâkim değildi. Osmanlı Devleti'ni 93 Harbine sokan Sadrazam Mithat Paşa'dır. Dolayısıyla bu savaşta kaybedilen toprakların sorumlusu Mithat Paşa'dır. 1909'dan sonra da İttihat ve Terakki idaresidir. Abdülhamit Han döneminde tek bir savaş vardır. O savaş ta 1897 tarihli Osmanlı-Yunan savaşıdır. Bu savaşta Osmanlı askerleri Yunanlıları bozguna uğratarak zafer kazandılar. Sultan Abdülhamit Han döneminde Osmanlı Devleti 4 milyon kilometreye yakın toprağa sahip idi. Sultan Abdülhamit Han 1909'da 31 Mart vakasıyla tahtından indirildi.
Sultan II. Abdülhamid Han Birinci Dünya Savaşından on yıllar önce Çanakkale Boğazı'nda tedbirler alarak tabyalar inşa ettirdi. 1915'in 18 Martında dünyanın en büyük donanması Mehmetçiğin büyük azmi ve kahramanlığıyla boğazdan geçemedi. İşte düşmanı boğazdan geçirtmeyen Mehmetçik büyük oranda Sultan II. Abdülhamid hanın yaptırdığı tabyalarda görev yaparak Çanakkale'yi geçirtmedi.
Sultan II. Abdülhamit Han 10 Şubat 1918'de Beylerbeyi Sarayında ruhunu rahmana teslim eyledi. Vefatının 108. Yılında Sultan II. Abdülhamid hanı rahmetle anıyorum. Ruhu Şad Mekânı Cennet olsun.
Ramazan Akbaş/TİMETÜRK
