Cihan Devleti Osmanlı tarih boyunca önemli zaferler kazandı. Osmanlı Devleti'nin son döneminde ise savunmalar öne çıktı. Halk arasında 93 Harbi olarak nitelendirilen 1877-1878 Osmanlı Rus Savaşında Gazi Osman Paşa'nın Plevne Savunması tarihimizde müstesna bir yere sahiptir. Bununla beraber 1912'de Erzurumlu Şükrü Paşa'nın Edirne Müdafaası, 1918'de Fahrettin Paşa'nın Medine Müdafaası tarihteki şanlı sayfalarımızdır.
Birinci Dünya Savaşı sıralarında Kafkas Cephesinde yaşanmış ancak adı pek duyulmamış şanlı bir savunma daha vardır. Bu savunma 1916 yılının Mart ayından Temmuz ayının başlarına kadar Bayburt- Erzurum, Bayburt- Trabzon dağları arasında yaşanan Kop Savunmasıdır.
Rus birlikleri 1916 yılının Şubat ayında Anadolu'nun kadim şehri Erzurum'u işgal etti. Bu işgalden sonra Rus Orduları Başkomutanı General Yudenich mevcudu 250 bini bulan ordusuna hitaben bir konuşma yaptı. Yudenich bu konuşmada ‘' Artık karşımızda Türk Ordusu diye bir şey kalmadı. Çarın emri gereğince Haziran ayı başlarında İstanbul önlerinde olacağız'' ifadelerinde bulundu. Ancak bu Rus general kahraman Türk askerinin Kop Dağlarında vatanı, mukaddesatı uğruna şehadete koşacağını ve cephede destanlar yazacağını unuttu. Rusların batıya doğru yani Anadolu içlerine kadar girmesi için kilit rol üstlenen Kop Dağını geçmeleri gerekiyordu. 4 Mart'ta başlayan Kop Savunması Temmuz ayı başlarına kadar devam etti. Öyle ki cephede kolordu komutanı olarak görev yapan Mareşal Fevzi Çakmak Plevne Savunmasına atfen ‘' Kop Savunması başarılı olmuş Plevne'dir.'' değerlendirmesinde bulundu. Kahraman Mehmetçik Kop dağlarında kahramanlık destanları yazdı. Binlerce şehit verdi ama düşmana geçit vermedi. Bu müthiş savunma Rusların Temmuz ayının başlarına kadar 4,5 ay bölgede çakılmalarını sağladı. Burada kahraman askerlerimiz müthiş bir savunma yaptı. Çanakkale'yi düşmana geçirtmeyen Çanakkale Geçilmez ifadesini tarihe yazdıran kahramanlar Kop Dağları'nı da Ruslara geçirtmedi. Burası adeta Kafkas Cephesinin Çanakkale'si oldu.
Mareşal Fevzi Çakmak Paşa tarihimize başarılı olmuş Plevne olarak geçen Kop Savunmasını Bayburt'ta karargah yapılan Ozulu Ethem konağından idare etti. Fevzi Çakmak Paşa Kop (Bayburt) savunmasını değerlendirdi ve bazı çıkarımlarda bulundu. Ona göre Bayburt ( Kop) Savunmasında;
- Rus ordusunun Kop'ta sıkışarak Samsun- Sinop hattına saldırmaları önlendi.
- Rusların durdurulmaları Türk birliklerine taarruz etme imkânı sağladı.
- Ordu'ya gereken zaman kazandırıldı.
- Bayburt (Kop) çevresinde yaşanan yoğun çatışmalar Rus birliklerinin sayılarını binlerden yüzlere indirdi ve heveslerini kırdı.
Yaklaşık 4.5 ay süren kop Savunmasında ( Bayburt Savunması) Ruslara yaklaşık 15 bin kayıp verdirildi. Erzincan muharebeleri de katılırsa Rusların asker kaybı 30 bindir. Ayrıca 3 bin de esir vermişlerdir. Buna mukabil Türk ordusunun kaybı ise resmi kayıtlara göre 9700 şehit ve 24.700'dür.
Bugün 4 Mart. Kop Savunmasının başlangıcının 110. Yılı. Vatanı canından aziz bilip şehadete koşan kahraman askerlerimizin ve onların kahraman komutanlarını rahmetle anıyorum. Ruhları şad olsun.
Ramazan Akbaş/TİMETÜRK
