Bazen diplerdeki gelişmeler ve hareketler dikkatlerden kaçabiliyor. Zamanla bu dalgalar yüzeye yükseliyor ve yüzeyi kontrol eder hale geliyor. Şii kaynaklı İran devrimi hem Şii hem de Sünni dünyada akisler uyandırdı ve devinimler meydana getirdi. Onun etkisinin dışında kalabilen az olmuştur. Açtığı bütün rahne ve felaketler zincirine rağmen hala ondan vazgeçmeyenler var. Bu temeli olmayan bir heva ve tutkudur. Ondan vazgeçmeyi ABD'nin kucağına atlamak olarak görüyorlar. Şiilik vaktiyle derin dalga iken yüzeye yükselerek görünür hala gelmiştir. Şiilik bu suretle ön plana çıkmıştır. Bu vesile ile Şii dünyanın detaylarına vakıf olmaya başladık. Çeşitli mezhep ve meşreplerini öğrenmeye başladık. Bu yüzeye çıkan dalgaların yansıttığı kimselerden birisi de New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani olmuştur. Başlarda bunun müspet bir gelişme olabileceğini düşünmüştük. Lakin kolaylıkla kaçınabileceği ve sakınabileceği vartalara imza atmıştır. Ermeni soykırımı gibi hususlarda diaspora Ermenilerini sevindirecek açıklamalarda bulunmuştur. Yine aykırı cinsel kimliklerle alakalı gereksiz konuşmalar yapmıştır. Bunların siyasi kariyer hesaplarıyla alakası olmalıdır.
Mamdani, Hindistan Gucurat merkezli bir dini hareketin veya Hoca topluluğunun üyesidir. Hoca topluluğu Bohra tayfası gibi esasında bir İsmaili sect olarak biliniyor. Ağa Han ile irtibatlandırılıyor. Bohra tayfası veya akımı tanınır bir topluluk olmasına rağmen Hoca topluluğu henüz aynı düzeyde tanınmıyor. Hakkındaki literatür daha az. Ya da benim rastladıklarım. Bilindiği gibi Bohra tayfası kendilerini İsmaili mezhebinin güncel bir varisi olarak değerlendiriyor. Mısır'da Fatimi veya İsmaili mirasını diriltmek ve canlandırmak istiyorlar. Bunun için vaktiyle Fatimilerin inşa ettiği Ezher'e sızma girişimlerine hız veriyorlar. Ulemanın gevşekliği ve devlet ricalinin işbirliğine yatkınlığı tehlikelerini büyütüyor. Bu batini ve tüccar toplulukla özellikle de Enver Sedat'ın bağlantıları vardı. Onların ticaret potansiyelinden yararlanmak istiyordu. Bu topluluğun üyeleri zaman zaman gruplar halinde Kahire'ye akın ediyor ve buradaki Fatimi eserlerini ziyaret ediyorlardı. Bu ilgi Sisi döneminde de sürdü. Bir Ezher hatibinin Sünniliğin hilafına batini bir tarzda Hazreti Fatıma'nın (R. Anha) sırrından söz etmesi bu yöndeki kuşkuları güncellemiştir.
Neden İran, Türkiye veya başkaları yerine Pakistan'ı arabulucu olarak tercih etmiştir? Bunun sırrı nedir? Komplo teorilerine bağlayanlar var. Buna göre Pakistan İran'ın etkilerine pek uzak değil. Pakistan ile İran arasında derin münasebetler ve bağlantılar bulunuyor. Bu bağlantılardan birisi de bu ülkedeki Hoca topluluğunun derin nüfuzu sayılabilir. Evet, Pakistan'ın kurucusu Muhammed Ali Cinnah, köken olarak Şii anlayışının İsmaili koluna bağlı Hoca topluluğuna (Khoja) mensuptu. Cinnah'ın ailesi, dedesi döneminde Hindu inancından Şii İsmaili (Hoca) topluluğuna geçmiştir. Ancak Cinnah, hayatının ilerleyen dönemlerinde kendisini sadece "Müslüman" olarak tanımlamış ve mezhepler üstü bir duruş sergilemiştir. Kimilerine göre de İsna Aşeri mezhebini benimsemiştir.
Trump, 'favori mareşalim' dediği Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Münir ve Başbakan Şahbaz Şerif ile uyumlu görünüyor. Bunun nedenleri arasında açıktan Rusya ile İran yanlısı bir tutum sergileyen İmran Han'a cephe almaları gösterilebilir. Bununla birlikte Pakistan yönetimi İran'a uzak değil. Hatta daha derin bağlantılara sahip. Pakistan da bir de halk/folk İslam’ını temsil eden Şiilikle ikiz sayılabilecek Birelvilerin ağırlığı vardır. Bu da İran lehinedir. Birelviler Enl-i sünnet dairesinde sayılmalarına rağmen bunlar fiiliyatta Şii geleneklerle iç içedir. İhsan İlâhî Zahîr’e göre, Ahmed Rıza Han ailesi Şiîlik’ten Sünnîliğe geçmiştir. (el-Birelviyye, s. 21).
Hazreti Hüseyin hakkında matem düzenliyor ve Hazreti Fatıma'yı takdis ediyorlar. İmam Rıza'nın türbesinin bulunduğu Meşhed ve Kum'a ziyaretler tertip ediyorlar. Şiilerle tek farkları sahabelere lanet etmiyor ve tatbir denilen dövünme geleneğini uygulamıyor olmalarıdır. Pakistan ordusu ve istihbaratı Şii etkisine açıktır. Cinnah'ın varisi Liyakat Ali Han, Zülfikar Ali Butto ve Benazır Butto ve eşi Asıf Ali Zerdari etkili Şii kökenli siyasetçiler arasındadır. Pakistan halkının çoğunluğu Hindistan'a karşı İran'ı stratejik müttefik sayıyor. Bu nedenle de Pakistan ruhen ve bedenen İran cephesinin ortağı sayılıyor. ABD ile Pakistan arasındaki paslaşmalar olsa da bunlar kısa vadeli paslaşmalardır.
Mustafa Özcan/TİMETÜRK
