Bir çocuk; vatan sevgisini, bayrağa duyduğu hürmeti, millet olmanın onurunu ve mukaddes bildiği değerlere bağlılığı ilk nerede kazanır?
Çoğumuzun aklına önce okul gelir. Tarih dersleri gelir, resmî törenler gelir, millî bayramlar gelir. Oysa bir çocuğun yüreğine düşen ilk vatan tohumu ne okul sıralarında yeşerir ne de kitapların satır aralarında...
O tohum, önce bir yuvada filizlenir.
Annesinin söylediği ninnilerde…
Babasının "vatan" denildiğinde dolan gözlerinde…
Dedesinin yıllar öncesini anlatırken titreyen sesinde…
Ninesinin, "Evladım, bu topraklar bize emanet." diye başlayan duasında…
Bayram sabahı özenle katlanmış bayrağın başköşeye asılışında…
Şehit haberi duyulduğunda evin üzerine çöken derin sessizlikte…
İstiklâl Marşı okunurken herkesin aynı saygıyla ayağa kalktığını gören küçücük bir çocuğun zihninde…
İşte milli ruh, tam da böyle doğar.
Çünkü çocuklar, değerleri dinleyerek değil; yaşayarak öğrenir. Onlar bizim anlattıklarımızdan çok yaşadıklarımıza bakarlar. Biz neye saygı duyuyorsak ona saygı duymayı, neye kıymet veriyorsak onu kıymetli görmeyi, hangi değerlere sahip çıkıyorsak o değerlerle büyümeyi öğrenirler. Bu yüzden aile, sadece aynı çatıyı paylaşan insanların oluşturduğu bir yapı değildir; bir çocuğun karakterinin, vicdanının, aidiyet duygusunun ve millet olma bilincinin şekillendiği ilk ve en önemli okuldur.
Bugün 15 Temmuz'un yıl dönümünü anıyoruz.
Aradan yıllar geçti.
Takvimler değişti.
Çocuklar büyüdü.
O gece doğan bebekler bugün okul çağında.
Fakat bazı geceler vardır ki, üzerinden yıllar geçse de sadece tarihin değil, milletin hafızasının da bir parçası olur. Çünkü milletlerin hayatında yaşanan bazı olaylar, yalnızca o günü yaşayan insanları değil; henüz doğmamış nesilleri de ilgilendirir. İşte bu yüzden tarih, geçmişte kalmış olayların kronolojik sıralaması değildir. Tarih, bir milletin hafızasıdır. Kimliğidir. Karakteridir.
15 Temmuz'u da bu gözle okumak gerekir.
Elbette herkes o geceyi farklı yaşadı. Kimi evladına sarılarak sabahı bekledi. Kimi telefondan yakınlarına ulaşmaya çalıştı. Kimi gözyaşlarıyla dua etti. Kimi büyük bir endişeyle televizyonun karşısından ayrılmadı. O gece milyonlarca insan farklı duygular yaşadı ama aynı kaygıyı taşıdı. Çünkü söz konusu olan sadece bireysel hayatlarımız değildi; ortak geleceğimizdi.
Bugün bize düşen görev, o geceyi çocuklarımıza korkunun diliyle anlatmak değildir.
Çünkü korku, karakter inşa etmez.
Öfke de etmez.
Kin hiç etmez.
Biz çocuklarımıza; zor zamanlarda bir milletin nasıl kenetlenebildiğini, farklılıklarını bir kenara bırakarak ortak değerlerde nasıl buluşabildiğini, vatan sevgisinin yalnızca sözle değil sorumlulukla yaşandığını anlatmalıyız.
Davranış bilimleri yıllardır aynı gerçeğe işaret ediyor: Çocuklar, anne babalarının anlattığı olaylardan çok, o olaylara yüklediği anlamı ve o anlamın taşıdığı duyguyu hafızalarına kaydediyor. Bu nedenle geçmişi yalnızca korkuyla anlatırsak kaygıyı, yalnızca öfkeyle anlatırsak öfkeyi miras bırakmış oluruz. Oysa cesareti, metaneti, fedakârlığı, dayanışmayı ve umudu anlatabilirsek; çocuklarımızın karakterine de aynı değerleri işleriz.
İşte bu yüzden tarih anlatmak, geçmişi tekrar etmek değildir.
Karakter inşa etmektir.
Kimlik kazandırmaktır.
Aidiyet duygusu oluşturmaktır.
Bir çocuğa saatlerce vatan sevgisinden söz edebilirsiniz. Fakat eve gelen yaşlı bir gaziyi saygıyla karşılamıyorsanız, bayrağa gereken özeni göstermiyorsanız, İstiklâl Marşı okunurken telefonla ilgileniyorsanız, söylediklerinizin hiçbir karşılığı olmaz. Çünkü çocukların en güçlü öğretmeni sözlerimiz değil, hayatımızdır.
Biz son yıllarda çocuklarımızın akademik başarısı için büyük emek harcıyoruz.
En iyi okullarda okusunlar istiyoruz.
Yabancı dil öğrensinler istiyoruz.
Teknolojiyi iyi kullansınlar istiyoruz.
Dünyayı tanısınlar istiyoruz.
Bütün bunlar elbette çok kıymetli.
Ama bazen en temel soruyu sormayı unutuyoruz.
Çocuklarımız, kendi hikâyelerini biliyor mu?
Çanakkale'nin neden sadece bir savaş olmadığını hissedebiliyor mu?
İstiklâl Harbi'nin hangi yokluklar içinde kazanıldığını anlayabiliyor mu?
Bu toprakların hangi bedeller ödenerek vatan hâline geldiğini yüreğinde taşıyabiliyor mu?
15 Temmuz'u yalnızca takvimde işaretlenmiş bir gün olarak mı görüyor, yoksa millet olmanın sorumluluğunu hatırlatan bir hafıza olarak mı kavrıyor?
Çünkü tarihini bilmeyen bir çocuk, yalnızca geçmişini değil, kendisini de eksik tanır.
Köklerini bilmeyen bir ağacın ilk fırtınada savrulması ne kadar kaçınılmazsa, ortak hafızasını kaybetmiş toplumların da ilk büyük sınamada yönünü kaybetmesi o kadar kaçınılmazdır.
Sosyoloji bize güçlü toplumların ortak bir hafızaya sahip olduğunu söyler. O hafıza; sadece savaşlardan, zaferlerden ya da acılardan oluşmaz. Aynı zamanda ortak sevinçlerden, ortak dualardan, ortak yaslardan ve ortak umutlardan beslenir. Bir toplumu millet yapan da tam olarak budur. Aynı bayrağın gölgesinde sevinmeyi de üzülmeyi de bilmektir.
İşte aile bu ortak hafızanın taşıyıcısıdır.
Bir annenin anlattığı çocukluk hatırası…
Bir babanın yıllar sonra bile gözleri dolarak ettiği bir dua…
Bir dedenin Çanakkale'yi anlatırken sesindeki gurur…
Bir ninenin evladının elinden tutup bayrağı göstermesi…
Bunların hiçbiri sıradan anlar değildir.
Bunlar bir milletin görünmeyen eğitimidir.
Çocukların karakterine sessizce işlenen değerlerdir.
Bugün dünyanın birçok ülkesi güçlü ekonomiler kurmaya çalışıyor.
Teknolojide yarışıyor.
Savunma sanayisini geliştiriyor.
Bütün bunlar elbette önemlidir.
Ama tarih bize şunu da gösteriyor:
Büyük devletler yalnızca güçlü ordularla ayakta kalmaz.
Güçlü ekonomilerle de sonsuza kadar varlığını sürdüremez.
Bir devleti asıl güçlü kılan; ailesi sağlam olan, çocuklarına değerlerini aktarabilen, tarihini unutmayan, millet olmanın sorumluluğunu bilen ve gerektiğinde "Ben de bu ülke için üzerime düşeni yapmalıyım." diyebilen nesillerdir.
İşte bu yüzden aile meselesi yalnızca bir sosyal politika konusu değildir.
Aile, aynı zamanda bir millî güvenlik meselesidir.
Çünkü aile zayıflarsa, değer aktarımı zayıflar.
Değer aktarımı zayıflarsa aidiyet duygusu zayıflar.
Aidiyet duygusu zayıflarsa, ortak hafıza da yavaş yavaş silinmeye başlar.
Ve hafızasını kaybeden toplumlar, bir süre sonra yönünü de kaybeder.
Bugün çocuklarımıza bırakabileceğimiz en büyük miras; evlerimiz, arabalarımız, diplomalarımız ya da banka hesaplarımız değildir.
Onlara bırakabileceğimiz en kıymetli emanet; bu milletin hikâyesidir.
Çanakkale'de yazılan destandır.
İstiklâl Harbi'nin ruhudur.
15 Temmuz'un bıraktığı ibret ve dayanışma hafızasıdır.
Bayrağa duyulan hürmettir.
Ezan duyulduğunda hissedilen aidiyettir.
Bu toprağın mayasına karışmış vefa duygusudur.
Çünkü çocuk, kendisine miras bırakılan değerler kadar güçlü büyür.
Milletler de çocuklarına aktarabildikleri hafıza kadar ayakta kalır.
Belki de bu yüzden kendimize yeniden şu soruyu sormanın vakti gelmiştir:
Çocuklarımıza iyi bir gelecek bırakmaya çalışırken, onlara güçlü bir geçmiş de bırakabiliyor muyuz?
Eğer bu soruya gönül rahatlığıyla "Evet." diyebiliyorsak, yarınlardan umutlu olabiliriz.
Çünkü toplumun hafızası ne meydanlarda başlar ne de resmî törenlerde…
Toplumun hafızası evde başlar.
Ve güçlü ailelerin yetiştirdiği çocuklar, sadece kendi geleceklerini değil; bir milletin yarınlarını da omuzlarında taşırlar.
Ayşegül Sert/TİMETÜRK
Etiketler:
