24 Şubat 2022 tarihinde Rusya’nın Ukrayna’yı işgali ile başlayan süreçte bugün gelinen nokta savaşın genişlemesi, karşılıklı misilleme saldırıların artması ve karşılıklı kayıpların çoğalması ile devam eden bir süreç içerisinde ve iki ülke de savaş devam ettikçe farklı askeri stratejiler ile savaşı sürdürme gayreti içerisinde bu da karşı tarafa daha fazla zarar verme potansiyeli taşıyan stratejileri doğrudan içeriyor. Barış noktası ise yakın gözükmüyor zira karşılıklı görüşmelerden beklenen ateşkes sonucu çıkmamaya devam ediyor ve yakın zamanda da herhangi bir barış söz konusu olmayacak diyebiliriz.
Son güncel gelişmelere baktığımızda öne çıkan detaylar özellikle hava saldırıları, Karadeniz’de ticari gemilere saldırılar, Kuzey Kore’den Rus birliklerine katılan askeri güçler üzerine kurulu durumda.
KARADENİZ’DE TİCARİ GEMİLERE SALDIRILAR
Ukrayna’nın askeri stratejilerindeki ilk değişimlerden biri de özellikle Rusya’ya ait “gölge filo” gemilerini hedef almak ve Rusya limanlarını doğrudan hedef alarak gelir kesmeye ve Rus ticari güvenliğini bozmaya yönelik askeri stratejiler ortaya koymak olmuştur. Bu noktada savaşın Rus misilleme hareketleriyle birlikte Karadeniz’de ticari faaliyetleri oldukça kısıtlayıcı noktaya gelmesi bölgeye yayılan bir savaş izlenimini doğrudan vermiştir. Bu çerçevede Türkiye’nin sürekli uyarıları olmuş ve iki ülke ile de özellikle Ukrayna’da ticari seyrüseferi etkileyecek saldırılara karşı dikkatli olunması yönünde uyarılar yapılmıştır.
Ukrayna’nın bu askeri stratejisinin amacı özellikle Rusya’nın ticari hamlelerini ve gelirlerini kesmek, petrol gelirlerini düşürmek üzerine kurulu. Özellikle Novorossiysk limanı üzerindeki İHA saldırıları Kazakistan’dan Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu terminaline boru hattıyla taşınan ham petrolün hedef alınması petrol piyasalarını doğrudan etkiliyor ve istikrarsızlaştırıyor. Bu çerçevede ABD’nin isteği üzerine Ukrayna bu liman özelinde saldırılarını durdurmuş durumda zira bu limana saldırılar Kazakistan ve Rusya’nın yanında ABD’li petrol şirketleri Chevron ve Exxon Mobil’e oldukça zarar veriyor. Ukrayna ayrıca askeri stratejisinde ABD uyarısı sonrasında Karadeniz’de Rus olmayan gemileri de hedef almamayı planlayacaktır diye düşünüyorum.
HAVA SALDIRILARI
Rusya-Ukrayna savaşında diğer önemli nokta İHA ve Roket saldırıları zira cephe hattında kilitlenmeler söz konusu bu da iki ülkeyi doğrudan bir yıpratma savaşı içine çekiyor diyebiliriz. Karşılıklı İHA saldırıları askeri stratejinin diğer bir parçası diyebiliriz. Ukrayna savaşın başında doğrudan savunma pozitonu içindeyken bugün Rusya’nın 700 kilometre içinde dahi operasyon yapabiliyor fakat Rusya’nın misilleme saldırıları Ukrayna’ya oldukça büyük zararlar veriyor diyebiliriz. Bu noktada Ukrayna’nın hava savunma sistem açığı bu dönemde en önemli konu bu yüzden Rus balistik füze ve İHA saldırılarına doğrudan yanıt vermekte zorlanıyor. Bunu örnekle açıklamak gerekirse hava savunma desteğinin yetersizliğinden dolayı bu hafta yaşanan Rus hava saldırılarının özellikle 195 balistik füze saldırılarının yalnızca 29’u durdurabildi bu da hava savunma sistemi ihtiyacının acil boyutlarda olduğunu gösteriyor. Avrupa’da azalan stoklarda Ukrayna’ya teslimleri zorlaştırıyor. Diğer yandan Türkiye’de gerçekleştirilen NATO zirvesinde ABD Başkanı Donald Trump Ukrayna’ya Patriot üretim füzelerinin lisanslarının verileceğini açıkladı bu sayede Ukrayna hızlı üretimlerle hızlı şekilde Patriot füzeleri üretebilecek ve askeri sahada kullanabilecekti fakat bu noktada da Raytheon ve Lockheed Martin şirketleri büyük çekinceler koymuş durumda ve durum aslında çıkmaza girmiş durumda. ABD’nin İran savaşı sonrasında üretim stoklarının da erimesi Kiev’i zor durumda bırakacak bir gelişme olmayı sürdürecektir. Rusya tarafından bakıldığında ise özellikle Ukrayna’nın askeri stratejilerinin güçlenmesi Rusya içinde stratejik altyapı tesislerin, petrol rafinelerinin ve özellikle Rusya için büyük öneme sahip olan e-ticaret devi Wildberries’ı hedef alınması kritik detaylar. Rusya’da özellikle savaşın bu boyutu ile özel sektörün tamamen savaş ekonomisine dönmesi Ukrayna için hedef alanını genişletmeye başlamış durumda Wildberries şirketi özellikle Rusya’da önemli Pazar payına sahip bir şirket ve Rusya’nın bahsettiğim gibi savaş ekonomisine dönmesi sonrasında bu şirket Rus ordusu için İHA parçaları, Navigasyon cihazları ve teçhizatlar sağlıyor. Bu saldırılar doğrudan Rus savaş ekonomisine zarar veriyor diyebiliriz. Ukrayna’nın ayrıca önemli petrol rafinelerini ve petrokimya tesislerini hedef alması ise Rusya’da petrol kıtlığı yaşanmasını beraberinde getirebiliyor ve ihracatlar durduruluyor bu da Rus ekonomisine doğrudan zarar veren bir durum zira Rus ekonomisi doğrudan Petrol ve Doğalgaza endeksli diyebiliriz. Bu karşılıklı saldırılar askeri stratejinin bir parçası olarak sürmeye devam edecektir.
KUZEY KORE’NİN RUSYA’YA ASKERİ DESTEĞİ
Rusya-Kuzey Kore ilişkileri tarihsel olarak gelişmiş düzeydedir fakat özellikle 2024 tarihinde “Kapsamlı Stratejik Ortaklık Anlaşması” ile birlikte karşılıklı savunma taahhütleri devreye girmiştir özellikle bu anlaşmanın 4. Maddesinde doğrudan taraflardan birinin silahlı saldırıya uğraması halinde diğer taraf tüm imkanlarıyla yardım uygulayacağını taahhüt eder. Ukrayna’da yürütülen savaşta bu çerçevede bakıldığında Kuzey Kore’de savaşın içinde yer almaya tamamen başlamış durumdadır. Bu anlaşma ile birlikte özellikle Kuzey Kore mühimmat, balistik füze ve en önemlisi askeri personel desteği sağlamaya başlamış durumda. Rusya’nın Ukrayna’yı vurduğu çoğu balistik füze Kuzey Kore yapımı füzeler diyebiliriz. Diğer noktada ise bu anlaşma sonrasında Güney Kore, ABD ve NATO istihbarat raporlarına göre de Rusya’ya askeri personel sevkiyatları başladı ve 2024’ün sonuna kadar 10.000 ila 12.000 Kuzey Koreli asker Ukrayna’nın doğusuna kaydırıldı. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski özellikle bu asker sayısının yakında 50.000 olacağı öngörüsünde cephe hattında özellikle Ukrayna Ordusu Hava İndirme Muharebe Kuvvetleri’nin açıklamalarına göre Ukrayna Ordusu karşı taarruzlarla Dnipropetrovsk bölgesinde on iki, Donetsk bölgesinde on, Zaporijya bölgesinde ise dört yerleşim yerini tekrar kazanmış durumda fakat Kuzey Koreli askerlerin bölgede sayısının artması cephe hattının zorlaşması demek olacak ve savaşın uzayacağı manasını taşıyacaktır.
Sonuç itibariyle Rusya-Ukrayna Savaşı’nda son gelişmeler özellikle bu üç hat üzerinde cereyan etmektedir diyebilirim. Bu süreçte karşılıkla İHA ve füze saldırıları devam edecektir özellikle kış öncesi bu saldırılar Ukrayna’nın enerji boyutunda zorluklar yaşatabilir. Karadeniz’deki saldırılar noktasında ise özellikle Rus olmayan gemilerin vurulmaması seyrüsefer güvenliğinde etkin bir değişim yaratabilir fakat bu saldırıların planlanması ve uygulanması bölgeye yayılan bir savaşın ekonomik getirilerini de beraberinde getirecektir. Kuzey Kore noktasında ise askeri personel ve füze teslimatları Rusya’ya artarak devam edecektir. Bu noktada kısa vadede bir barış görüşmesi öngörmek oldukça zor diyebiliriz. Ayrıca Avrupa ve ABD’nin azalan stoğu dolayısıyla Ukrayna’nın kış öncesi hava desteği alması oldukça zor gözüküyor bu da Ukrayna’da kış ayının sert geçebileceğini gösteriyor Avrupa ülkelerinin stoklarını arttırıp Ukrayna’ya teslimi özellikle kış ayı başlamadan yapması oldukça mühim duruyor diyebilirim
Mustafa Metin Kaşlılar/TİMETÜRK
