Güney Kıbrıs Rum Yönetimi geçtiğimiz günlerde askerî geçit töreni gerçekleştirerek yeni silahlanmaların tanıtımını gerçekleştirdi. Bu noktada en çok dikkat çeken husus şüphesiz İsrail’den teslim alınan hava savunma sistemleri oldu.
GKRY özellikle Rusya-Ukrayna Savaşı’ndan önce envanterinde Rus menşei ürün fazlalığı olan bir noktadaydı fakat özellikle Rusya’nın Ukrayna işgali sonrasında yaptırımların başlaması GRKY’nin Batı menşei silahlara dönmesini beraberinde getirmiş durumda. Bu noktada silahlanmasının yanında askeri personel sayısını da sürekli olarak arttırmaya devam ediyor GKRY askeri olarak Rum Mili Muhafız Ordusu bünyesinde 2021 tarihinde 10 bin asker, 50 bin ise yedek askeri bulunuyordu. 2 tümen karargâhı, 1 zırhlı tugay, 1 özel kuvvet grubu, 2 savaş destek tugayı bulunuyordu. Ayrıca envanterinde 2021 tarihine endeksli şekilde ana savaş tankları, zırhlı piyade savaş araçları, zırhlı personel taşıyıcılar, motorlu top taşıyıcıları, çekili toplar, çoklu roket rampaları anti tank patlayıcıları düşük düzeyde ise hava savunma sistemleri bulunuyordu. 2026 tarihine bakıldığında 12000 ila 15.000 aktif personeli bulunurken yedek sayısı 60.000’e kadar yükselmiş durumda.
Bu durumun yanında en önemli konu Rus menşei askeri envanterden Batı menşei askeri envantere geçiş dönemi yaşaması bu noktada sadece askeri envanteri geliştirmiyor diğer yandan Üçüncü ülkeler ile ittifak kurarak adayı daha fazla silahlandırmaya çalışıyor diyebiliriz. Bunda özellikle ABD’nin GKRY’ye silah ambargosunu kaldırması da büyük etken zira ABD’nin silah ambargosunu kaldırması sonrasında Rus envanteri süreç içerisinde daha fazla azalacak ve yerini Batı menşei askeri envanter dolduracak.
GKRY bu çerçevede Security Action for Europe yani SAFE fonları ile de askeri envanter gelişimini daha fazla arttıracak. GKRY bu fonlardan yaklaşık 1,2 milyar Euro için onay almıştı ilk finansman ödemesini ise Haziran 2026 tarihinde aldı. Bu fonlar 5 yeni saldırı helikopteri, tanklar, İHA'lar, hava savunma sistemlerine yönelik olarak alımlarda kullanıldı. Henüz finansmanının %15’ini aldığını düşünürsek bu noktada geri kalan fonlarla askeri envanterini daha fazla büyütecektir.
Rus envanterinden geçiş döneminde özellikle iki ülke kritik öneme sahip Fransa ve İsrail. Fransa ile SAFE fonları noktasında 800 milyon Euro boyutunda anlaşma yapılmış durumda. Bu fon ile GKRY ve Fransa ortak savunma sanayi üretimlerine adım atmış durumda. Mevcut envanterde olan VAB 6×6 zırhlı araçların Fransız Arquus şirketi tarafından modernize edilmesi ilk aşamada gerçekleşiyor. Fransa ile ayrıca insansız hava araçları, gelişmiş radar sistemleri, mühimmatlar ve elektronik harp sistemleri noktasındaki ortaklılar devam edecek ve finansman burada kullanılacaktır. Ayrıca Fransa ile imzalanan SOFA (Kuvvetler Statüsü Sözleşmesi) anlaşması ile de Fransa adada asker bulundurma hakkı da kazanmış durumda ayrıca Doğu Akdeniz’de ortak tatbikatlar icra etmeye başlamış durumdalar.
Fransa ile genel çerçevede önemli silah alımlarına baktığımızda ise H145M Helikopter alımları kritik öneme sahiptir. Bu helikopter doğrudan Fransa/Almanya yapımı Airbus şirketine aittir. Haziran 2022 tarihinde altı adet teslim edilmiş SAFE fonları ile de daha fazlası üzerinde alımlar yapılacaktır. Diğer yandan Fransız menşei olan ve MBDA şirketi tarafından geliştirilen Exocet MM40 Block 3 ve Block 3C gemilerden fırlatılan üst nesil gemi savar füzeleri tedarik edildi. 200 kilometrenin üzerinde menzili olan bu füzeler GKRY’nin Batı menşei envanterinde kritik öneme sahip. Fransız menşei olan diğer alımlar da en önemlisi Mistral 3 yine MBDA şirketi tarafından geliştirilen 3. Nesil bir hava savunma füzesi bu noktada amaç hava hedeflerine yönelik zira Mistral 3 savaş uçakları, helikopterler İHA’lar ve seyir füzelerine karşı geliştirilmiş bir önleme füzesi normalde GKRY envanterinde bu füzelerin ilk nesil versiyonları bulunuyordu fakat bu yeni siparişle 3.nesil füzelere sahip olacak. GKRY’nin amacı Türkiye’nin İHA ve SİHA üstünlüğüne karşı alçak irtifada hava savunmasını güçlendirmek üzerine kurulu alımlar olduğunu görebiliriz.
Fransa dışında diğer önemli ve kritik nokta ise GKRY ve İsrail’in yakınlaşması ve GKRY’nin envanterinde daha fazla yer bulan İsrail yapımı askeri araçlar. İsrail ile GKRY’nin yakınlaşması ilk aşamada 2010’dan bu yana sürüyor. 2012 tarihinde ise İsrail ve GKRY arasında savunma iş birliği ve gizli bilgi paylaşımı anlaşmaları yapıldı. O tarihten bu yana da askeri tatbikatlar için İsrail GKRY topraklarında bulunuyor. Bu noktada askeri tatbikatların yanı sıra GKRY adaya İsrail askeri envanterini yığmış durumda İsrail ise Doğu Akdeniz’de bu anlaşmalar sayesinde varlığını artırıyor. GKRY İsrail’den en büyük ve en maliyetli stratejik silah sistemi BARAK MX hava savunma sistemlerini almış olması kritik noktada. Bu da yukarı da belirttiğim gibi Rus envanterinden geçiş döneminde Tor-M1 ve BUK-M1 sistemlerinin yerini almış durumda. BARAK MX özellikle 460 kilometre tarama yapma ve önleyici füzeleri 150 kilometre menzile kadar vurma kapasitesine sahip bu noktada GKRY’nin amacı hem Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin faaliyetlerini izlemek ve Türk hava üstünlüğüne karşı durabilme kapasitesini arttırma üzerine kuruludur ve bu noktada GKRY’nin özellikle İsrail’den alımları dikkatle takip edilmelidir.
İsrail ile diğer bir askeri alım çalışmaları özellikle Rus menşei olan T-80U tankları yerine İsrail yapımı Merkava M4 Ana Muhabere Tanklarını almak. Burada İsrail satışı geciktiriyor zira Gazze’de uyguladığı soykırımda ve Lübnan’da Merkava Tanklarını üst düzey şekilde kullanıyor. Ayrıca İsrail menşei ürünlere baktığımızda ada sınırında gözetleme İHA’ları ve gaz arama sahalarının gözetlenmesinde İsrail Elbit Systems şirketi yapımı İHA’lar kullanılıyor. Bu noktada Hermes İHA’ların da GKRY envanterine girmesi beklenebilir. İsrail askeri şirketleri Rum istihbarat ve askeri birimlerine siber gözetim, sinyal istihbaratı ve radar karıştırıcı elektronik harp sistemleri de sunmaya devam ediyor. Bu noktada daha hızlı üretim ve doğrudan GKRY’ye iletim açısından İsrailli savunma sanayi şirketleri adaya konuşlanmaya da çalışıyor.
Bu çerçevede sonuç bazında GKRY’nin Yunanistan ile olan ittifakı da kritik bunun yanında üçüncü ülkelerle olan ittifaklar ve askeri envanterini Batı menşei askeri ürünlerle desteklemeye çalışma süreci dikkatle izlenmesi gereken bir durum diyebiliriz zira adaya yapılan yoğun askeri tahkimat adadaki askeri hassas dengeleri bozuyor ve Doğu Akdeniz’de barış ortamını doğrudan sabote ediyor. Türkiye bu noktada KKTC’nin güvenliğini sağlamak ve Doğu Akdeniz’de ekonomik çıkarlarını savunmak amacıyla askeri gücünü artırıyor ve özellikle deniz gücünü üst seviyeye çıkarmaya çalışıyor. KKTC’de ise askeri hazırlık durumunu sürekli halde güncelliyor.
Mustafa Metin Kaşlılar/TİMETÜRK
