İnsanoğlunun dünya serüveninde ibadethane olarak ilk inşa ettiği yapı Kâbe’dir. (Âl-i İmran/96) Mescitlerimizin yönü hep Kâbe’ye doğrudur. Yani Allah’ın yapımını emrettiği Kâbe mescitlerimizin ve namazdaki duruşumuzun yönünü belirler. Bu nedenle de mescitler Kâbe’nin yeryüzündeki şubeleridir. Daha sonraları inananları bir araya toplayan mekân anlamında cami denmiş ve özellikle ülkemizde Mescit yerine Cami kullanılır olmuştur. Küçük ebatlı ve genelde iş yerlerinde ve yol kenarlarındaki konaklama yerlerinde olanlara mescit özel isim olmuştur. Muhammed ümmetinin ilk mescidi ise Takva (Kuba) Mescididir.(Tevbe/108)
01-07 Ekim tarihleri arası Camiler ve Din Görevlileri Haftası ilan edilmiş ve Diyanet İşleri Başkanlığımız da bu çerçevede her yıl ana tema belirleyerek çeşitli etkinlikler düzenlemektedir. Camiler ve Sosyal Hayat 2026 yılının teması olmuştur. Bu çerçevede ana temayı konu alan bir kitapçık yayınlanmış ve çeşitli konferanslar, paneller, hutbe yarışmaları, makale yarışmaları vb. yapılmıştır. Ben de tüm din gönüllüsü kardeşlerimin haftasını tebrik ederim.
Camilerimiz ve din görevlilerimiz 7/24 hizmet vermektedir. Hizmet vermek zorundadır. Doğumdan neşet eden sevinç gözyaşları da, ölümden kaynaklanan hüzün gözyaşları da cami eksenlidir. Hayatımızın her yerindedir camilerimiz ve din görevlilerimiz. Üç hizmet alanı aşksız ve kendini yenilemeksizin sağlıklı yürümez. Birisi din hizmeti, diğeri eğitim hizmeti ötekisi de sağlık hizmeti. Aşk bu hizmetlerin motorudur. Bu üç hizmet sadece parası için yapılacak hizmetler değildir. Bu hizmetlerde paragöz olmak hizmete sekte verir. Bu konu çok mühim ve ayrı zeminde konuşulacak bir konudur. İleride bunun üzerinde de dururuz inşallah.
Mütevazı Hayat Hikâyem isimli hatırat kitabımda yer alan hususlardan bir kaçı ile Camilerimiz hakkında yeni bazı tekliflerimi sizlerle paylaşmak istiyorum:
Ø Cami altlarında kiralık yer için camiye erişimi engelleyecek projelerden kaçınılmalıdır. Camiye ulaşım kolay olmalıdır.
Ø Taziye evleri ya camilerden ayrı olmalı veya bodrum kata indirilmelidir.
Ø Her camide mutlaka 04-06 yaş Kur’an Kursu ve gençlik merkezleri olmalıdır.
Ø Ana caddeler üzerinde yapılan camilerde mutlaka çocuk emzirme ve alt değiştirme odaları olmalıdır.[2]
Ø Kadınlara ait bölümler camilerin atıl yerleri olmamalıdır.
Ø Çocuklar camiye getirilmeli, çocuklara hitap eden objeler bulunmalıdır.
Ø Her semtte büyük ve kubbeli camiler; Mahallelerde çatılı ve küçük olmalıdır.
Ø Yüksek minareler her an tehlikeye sebep olduğunda tek şerefeli ve kısa minareli olmalıdır.[3] Sembol camiler farklı düşünülebilir.
Ø Cami inşaatları sıkı denetlenmeli, inşaat eksikliklerine göz yumulmamalıdır.
Ø Camiler taklitle çoğaltılma yerine yeni projeler üretilerek inşa edilmelidir.[4]
Ø Camilerin ses sistemi ehline yaptırılmalıdır. Minarelerde ses desibeli ortama uygun olmalıdır.
Ø Camiler sade olmalı veya ehli tarafından uygun ayet ve hadislerle tezyin edilmelidir.
Ø Camiler neslimize estetik ve göz zevki kazandırmalıdır.
Ø Camiler yapılırken mutlaka lojman düşünülmeli. Çünkü İmam-Hatiplik mesaiye bağlı bir görev değildir.[5] Bu nedenle din görevlilerinin uzak yerlerde oturup camilerinde sağlıklı görev yapması uygun değildir.
Ø Belediyeler yeni imara açtığı yerlerde camiler için uygun parsel bırakmalıdır.
Ø Camilerimizde sabit sandalyeler, oturak ve sıralar yerine ihtiyacı olan sandalyesini kendisi getirmelidir..
Ø Kampüslerindeki camilerde mutlaka konferans salonu, etkinlik bölümleri, ders çalışma ortamları, ücretsiz çay ocakları, güzel sanatlar kursları için odalarla bulunmalıdır.
Ø Cami Dernekleri Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlükleri’ne karşı sorumlu oldukları gibi İl ve ilçe Müftülüklerine karşı da sorumlu olmalıdır.
Ø İletişim sağlamaya engel olan bugünkü minberler yerine mihrabın iki yanında minber ve vaaz kürsüsü olacak şekilde yeni projeler üretilmelidir.
Ø Camilerde kapılar dışa açılmalı ve acil çıkış kapıları projelerde yer almalıdır.
Ø Camilerde okuma salonları, öğrencilere ödev yapma ortamları vs. sağlanmalıdır.
[1] Tevbe/18
[2] İstanbul Sultangazi İlçesinde müftülüğüm sırasında Hacı Şükrü Camiinde bir nikâh odası ve bir emzirme ve çocuk alt değiştirme odası projeye koyup yaptırdık.
[3] 24 Ocak 2020 Elazığ 6.8 büyüklüğündeki depremde en çok yüksek minareler ve aşırı büyük camilerle, inşaat sırasında dikkatli kontrol edilmeden yapılan camiler yıkılmış veya ağır hasar görmüştür.
[4] İstanbul Büyükçekmece Sancaklar Camii ilginç projesiyle dikkat çekicidir.
[5] Elazığ İl Müftülüğüm dönemimde en az elliye yakın ya yeni lojman yaptırılmasını veya onarılmasını sağladım.
Yusuf Sarıkaya/TİMETÜRK
