Basın özgürlüğü… Bu konuda tartışma çoğu zaman “hak” üzerinden yapılıyor, “sınır” kısmı ıskalanıyor. Oysa hukuk, özgürlüğü tanımladığı kadar sınırını da çizer.
Bugün sokakta mikrofon uzatıp kamera açan herkes kendini “basın” sayabiliyor.
Peki, hukuk ne diyor? Her kamera açan, hukuken basın mensubu değildir. Ve her soru, sınırsız bir hak değildir.
Basın Özgürlüğünün Hukuki Dayanağı ve Sınırı
Anayasa, basın özgürlüğünü güvence altına alır.Anayasa m.28: Basın hürdür, sansür edilemez.
Ama Anayasa şunu da söyler:
Basın özgürlüğü var, ama sınırsız değildir.
Anayasa m.12 ve m.17:Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı korunur. Anayasa m.20:Herkes, özel hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir.
Sokakta, işyerinde her yerde insanların adeta gözüne burnuna sokarcasına mikrofon dayatılıyor. İnsanlar taciz edercesine ısrar ediliyor oysaki kişi “konuşmak istemiyorum” dediği anda rıza ortadan kalkar, hukuk devreye girer. Kamerayı yüzüne tutmak, Israrla soru sormak, takip etmek, hukuken sonuç doğurur.
İhlal Edilen Başlıca Yasalar:
Türk Medeni Kanunu m.24:Kişilik haklarına hukuka aykırı saldırı yasaktır.
Türk Borçlar Kanunu m.58:Kişilik hakkı ihlal edilen kişi, manevi tazminat isteyebilir.
Türk Ceza Kanunu m.134:Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu.
Türk Ceza Kanunu m.123:Kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçu (ısrarcı takip ve rahatsız etme durumlarında).
Türk Ceza Kanunu m.125:Hakaret (zorlayıcı, küçük düşürücü ifadeler varsa).
6698 sayılı KVKK: Kişinin açık rızası olmadan görüntü ve ses kaydı alınması ve paylaşılması veri ihlalidir.
“Ben Basınım” Demek Hukuki Koruma Sağlar mı? Hayır.
5187 sayılı Basın Kanunu basın faaliyetini düzenler.
Ama bu kanun: Herkese sınırsız yetki vermez, Kişilik haklarını ortadan kaldırmaz.
✔Kamu görevlisine soru sorulabilir
✔Siyasetçi eleştirilebilir
Ama:Basın mensubu olsanız bile: Hiç kimsenin kişilik haklarını ihlal edemezsiniz.
Bu yüzden “basın özgürlüğü” bir zırh değil, sorumluluk alanıdır.
Basın özgürlüğü vardır. Ama Anayasa ve kanunlarla çizilmiş sınırların içinde. O sınır aşıldığında artık mesele özgürlük değil, hukuki sorumluluktur.
Yurdal Kılıçer/TİMETÜRK
