Teknoloji mağazalarının önündeki uzun kuyrukları sadece "tüketim çılgınlığı" etiketiyle geçiştirmek, meseleyi hafife almak olur. Orada bekleyen şey sadece yeni bir telefon arzusu değil; modern insanın "güncel kalma" ve "var olma" sancısıdır.
Bugün elimizdeki cihazlar, iletişim aracı olmaktan çıkıp birer kimlik kartına dönüştü. Ancak bu döngüde gözden kaçırdığımız acı bir matematik var: Bugünün iPhone 17 Pro Max sahipleri, aslında üç sene sonranın 'sosyal fakir' adaylarıdır.
Bugün ödenen o yüksek bedeller, aslında teknolojik bir devrim için değil, statü endişesini geçici olarak susturmak içindir. iPhone 20 vitrine çıktığında yaşanacak o yapay yoksunluk hissi, aslında bugünden cebinize konulmuş, vadesi 3 yıl sonrasına kesilmiş bir 'teknolojik fakirlik' biletidir.
Sistem sizi, gelecekteki demode halinizle şimdiden borçlandırır.
Dijital Kast Sistemi
Sosyolojik açıdan baktığımızda, toplumun akıllı telefon modelleri üzerinden yeni bir kast sistemi yarattığını görüyoruz. İnsanlar, üst modelleri masaya koyarak birbirlerine sessiz ama net bir mesaj veriyor:
"Ben yeterliyim, gücüm var ve en önemlisi; ben bugündeyim." Oysa parayla "yeterlilik" satın aldığını sanmak, psikolojik olarak oldukça kırılgan bir zemindir. Masadaki telefonun modeli eskidikçe, sahibinin de özgüveni güncelleme bekler hale gelir.
Yetersizlik
Sistem, insan psikolojisindeki bu kırılganlığı çok iyi biliyor. Bu yüzden kapital size aslında telefonu değil, gelecekte hissedeceğiniz o 'yetersizliği' peşin satıyor.
Size sunulan; iletişim kurma becerisi değil, gösteriş yapma "hakkı"dır. Bu dayatma, bireyi kendi değerini bir cihazın sürüm numarasına endekslemeye zorluyor. Oysa gerçek yeterlilik; ne tükettiğimizle değil, ne ürettiğimizle ilgilidir.
Cebimizdeki ekranlar büyürken, tahammülümüzün ve maneviyatımızın küçülmesi tesadüf değil. Teknoloji marketlerinin kasasında kredi kartımızı uzatırken kendimize sormamız gereken asıl soru şu:
Bir üst modele geçtiğimizde hayatımız mı güncelleniyor, yoksa sadece tatminsizliğimiz mi versiyon atlıyor?
Kubilay Öztürk \ Timeturk
