Ebu’t Tayyip el Mütenebbi’nin insan karakterini yansıtan ilginç şiirleri ve ifadeleri vardır. İnsanı hayrete düşürür. Rivayete göre meşhur Arap şairi Mütenebbi’nin Divanı ile çok meşgul olan Mevlana’yı bu düşkünlükten alıkoymak için Şems-i Tebrizi Arapça Divanı yakındaki bir havuza atar. Moğolların Bağdat’taki kütüphaneleri Dicle Nehrine savurmaları gibi. Bu hareketiyle Şems-i Tebrizi belki de bu kitaplara bağımlı olmadan yüzmesini öğrenmesi gerektiğini telkin eder. Bu esasında Gazali’nin notlarını eşkiyalara kaptırmasını hatırlatır. Çete reisi Mevlana’ya ‘notların olmasa bizim durumumuza düşecektin? Ne farkımız kalırdı?’ diye hitap eder. Bu notları aldığımızda demek ki sende bizim gibi sermayesiz kalıyorsun diye üsteler. Gazali eşkiyanın bu sözlerinden ders alır. Esas olan ilmi özümsemektir. Kısaca alim ve arif kişi ilmini dışarıdan kimseye veya notlara borçlu olmaz.
Kerim ile leim birbirine karşı kullanılan sıfatlar cümlesindendir. Kerime iyilik yakışır, leime de kötülük! Aksi takdirde ite ot ata et vermek gibi bir durum hasıl olur. iyilik kerem sahibi kişinin harcıdır. Damarlarını genişletir, kabartır. Leim yani kötüye iyilik yapmak ise iyiliği israf etmek ve saçmaktır. İyilik leim yani kötü karakterli adam üzerinde sırıtır.
Mütenebbi şiirinin ilk mısraında şöyle söyler: Kerim kişi birine ikram ettiğinde ve iyilik yaptığında onu ele geçirir ve kendine bende yapar. Kötü karakterli leim birine iyilik yapmaya kalkışırsa isyanla karşılaşır ( in ekremte’l kerime mellektehu ve in ekremte’l leime temerrede).Kötünün karakteri iyilikten geçmez, İyilikten anlamaz. İyinin karakteri ise iyilikten geçer. İyiliği inkar etmez. Kötü şükretmesini bilmez, başa kakar ve nankörlük eder. İyilik kötü üzerinde sırıtır. İğreti durur. Kısaca layık olmayana iyilik bir nevi iyiliğe kötülüktür. Onun kıymetini ve değerini iskat eder.
Cemal Sultan adlı Mısırlı gazeteci bunu İran ile komşuları arasındaki ilişkilere yansıtıyor. Bu hususta Mütenebbi’nin sözlerine müracaatta bulunur. İran sonuçta leim yani karaktersiz ya da kötü karakterli bir rejimdir. Onda hiçbir iyilik emaresi ve kalıbı bulamazsınız. Sözgelimi Trump İran’a bir kez daha saldırmak üzereyken bunu Suudi Arabistan engellemiştir. Abbas Arakçı’nn devreye girmesiyle birlikte Muhammed Bin Selman iltimas babından Trump ile temasa geçer. Trump ise bu iltimas karşısında saldırısını ertelemiştir.
Peki! İran bu tür iyiliklerin kıymetini bilir mi? Cemal Sultan’a göre İran iyiliğe isyan eden leim kisvesinde ve rolündedir. Asla iyiliğe iyilik ile mukabelede bulunmaz. İç çekişmeleri de buna müsaade etmez. Bunu sadece kendi hakkı olarak görür. İran’ın en son derdi İsrail ve ABD’dir. İlk önce Sünni dünyayı ve Arapları dize getirmek ve kayıt altına almak ister. Amacı onlara karşı üstünlük kurmak ve onlardan tarihin öcünü almaktır. Bunu anlamayan budaladır. BAE’ye ait üç adayı elinde tutan İran Bahreyn’in de kendilerinden koparılmış bir toprak parçası olduğunu ileri sürmektedir. Onlara göre Kuveyt de öyledir. Zamanı gelince onu da söylerler. Basra Körfezi ismini beğenmeyen İranlılar burasına Pers körfezi diyorlar. Basra Körfezi’nde anlaşamayabilirler ama sonunda Trump Körfezi üzerinde bir anlaşmaya ve uzlaşmaya da varabilirler! Yeter ki Arap ismi olmasın! Donlarına kadar Araplara borçlu olsalar da kibirlerinden ve Şehname ruhundan bir şey kaybetmiyorlar!
Abbas Arakçı Trump’tan cesaret alarak bir kalkışmaya yeltenecek olan İranlı Kürtlerin oyununu Türkiye’nin bozduğunu söylemiştir. İran’ı parçalanmaktan korumuştur. 2017 yılında Irakta Kürt bölgesinin bağımsız olma isteği de ortak bir mukabele ile bastırılmıştır. Bununla birlikte fırsat buldukça da Türkiye ile sürtüşmekten kendini alı koyamamaktadır. İran’ın komşularıyla iyi geçinme diye bir siyaseti yoktur. Şah döneminde böyle idi Humeyni döneminde iyice şirazeden çıktılar.
İran balık hafızalıdır. Devranın bir gün aleyhlerine döneceğini hesap edemez. Asıl sorun İran’da değil her taraftaki destekçilerinde. Türkiye’de ne de çoklar! Komşularınızın karakterini bilirseniz gadrinden emin olabilirsiniz.
Mustafa Özcan/TİMETÜRK
