Demiryolu ilk olarak 1830 tarihinde İngiltere’de kullanılmaya başlandı. Avrupa’da gelişme gösteren demiryollarına Osmanlı Devleti de büyük önem verdi. Osmanlı topraklarında ilk demiryolu hattı 1851’de Kahire- İskenderiye arasında inşa edildi. Anadolu topraklarında ise 1856’da inşasına başlanan 10 sonra işletilmeye başlanan İzmir Aydın Demiryolu hattı ilk oldu.
Sultan Abdülaziz dönemine gelindiğinde İstanbul’da bir demiryolu hattı projesi hazırlandı. Bu tren yolu hattı Topkapı Sarayı bölgesinden o dönemler İstanbul’un uzak bir köyü olan Halkalıya uzanacaktı. Proje başlamış yapımına tüm hızıyla devam edilmekteydi. Bu sıralara tren hattı raylarının Topkapı Sarayı bahçesinden geçmesi gerekti. Olacak şey miydi? Sarayın ortasından tren hattı geçecekti. Hemen hükümdara müracaat edilerek izin istendi. Demiryollarının ülkeye faydasını çok iyi bilen Sultan Abdülaziz ‘’Memleketime demiryolu yapılsın da isterse sırtımdan geçsin’’ diyerek izni verdi. Osmanlı ülkesi demir ağlarla döşenmeye başlanmıştı. Aynı dönem Anadolu ve Rumeli demiryollarının temeli de atıldı. 1873’te 99 kilometrelik Haydarpaşa- İzmit arasındaki demiryolu hizmete açıldı. Rumeli Demiryollarının Sofya’ya kadar olan kısmı da 1874’te tamamlandı ve Osmanlı ahalisinin hizmetine sunuldu. Bu gelişmeden bir yıl sonra Dünyadaki ilk raylı sistem olan Taksim Tünel arasındaki yeraltı treni 1875’te açıldı. Bu hat 1910’da elektrikli sisteme geçti.
Osmanlı’nın demiryolu siyasetini Sultan Abdülaziz’den sonra Sultan II. Abdülhamit Han da devam ettirdi. Sultan Abdülhamid Han zamanında Rumeli Demiryolları 1888’de tamamlandı ve büyük bir çalışmayla Berlin, Paris Viyana gibi Avrupa başkentleri Osmanlı’nın başşehri İstanbul’a bağlandı. Bu dönemde Osmanlı’nın en büyük demiryolu projesi olan Bağdat-Hicaz Demiryolları projesi tasarlandı. İstanbul’u Şam’a, Kudüs’e ve kutsal topraklara ulaştıracak olan Hicaz Demiryolları Projesi 1909’da hayata geçirildi. Bu hat 1918’e kadar işledi.
Osmanlı’dan sonra Cumhuriyet devrinde de demiryolu siyaseti devam etti. Cumhuriyetin ilk yıllarında Samsun- Sivas tren hattının inşası Fransız şirketine ihale edildi. Demiryolu yapma işi Fransız firmaya ihale edildi. Ancak firma ihale koşullarını yerine getiremeyince sözleşme feshedildi. Bu hattın Türk mühendis ve işçileri tarafından yapılmasına karar verildi. Devrin önemli iş insanlarından Nuri Demirağ demiryolu yapım işini üstlendi. Böylelikle Demirağ ülkemizin ilk demiryolu müteahhidi oldu.
Nuri Demirağ Erzurum’ kadar olan sarp yalçın kayaları deldirerek tüneller açılmış ve tren hattı büyük bir özveri ile döşendi. Nuri Demirağ Samsun’dan başlayan tren hattının inşa edilmesinden sonra Fevzipaşa- Diyarbakır, Afyon- Antalya, Sivas- Erzurum, Irmak- Filyos hatlarında tren hatlarını da inşa etmiştir. Demirağ toplamda ülkemizde 1174 km demiryolu hattı döşemiştir. Demirağ’ın soyadı da buradan gelmektedir.
1934’egelindiğinde bütün demiryolları TCDD kurumuna bağlandı. TCDD bütün demiryollarının işletilmesi noktasında tek kurum oldu. Tren hatları ulaşım noktasında on yıllarca büyük kolaylık sağladı.
2009 yılına gelindiğinde ise Yüksek Hızlı Tren projesi başladı. Yüksek Hızlı Trenle ilk seyahat Eskişehir- Ankara arasında yapıldı. Sonrasında Konya- Ankara Hızlı Tren projesi hayata geçirildi. Türkiye yüksek hızlı tren hatlarıyla örülüyordu. İstanbul Ankara YHT, İstanbul- Konya- Karaman YHT hatları işletmeye açıldı. Yüzbinlerce vatandaşımız Yüksek Hızlı Tren kullanarak güvenli, hızlı ve konforlu tren yolculukları yapmaya başladı. Bu hatların işletmeye açılmasından birkaç yıl sonra İstanbul- Ankara-Yozgat YHT ile Sivas’a bağlandı.
İstanbul Sivas YHT hattından sonra İstanbul-Edirne YHT hattının Çerkezköy-Edirne kısmı Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın katıldığı törenle hizmete alındı.
Bugün ülkemizde Yüksek Hızlı Tren projeleri kesintisiz bir şekilde devam ediyor. Geçmişte Sultan Abdülaziz’in “sırtımdan geçsin” diyerek açtığı yol, bugün “Demirağlar” adıyla, konforlu ve güvenli bir şekilde yurdun dört bir yanını kucaklamayı sürdürüyor. Tarihten aldığımız bu güçlü ilhamla, demir raylar üstünde yarınlara güvenle ilerliyoruz.
Ramazan Akbaş/TİMETÜRK
