DİĞER İÇERİKLER

SOSYAL HESAPLAR

DOLAR

16,6992 ₺

EURO

17,4587 ₺

ALTIN

967,20 ₺

BİST

2.405,36 ₺

İslam akılcılığının manifestosu: Kindi'nin Risaleleri

Kindi'nin yazdığı eserlerin sayısı 270'e ulaş­makta ve on yedi ilim sahasını içine almaktadır. Bunlardan 22'si felsefeye aittir.

14.08.2008 09:28:00

Kitab'ın Önsözünden;


Son elli yıldan beri Türkiye'de İslâm felsefesi alanındaki araştırmalar memnuniyet verici bir şekilde devam etmektedir. Özellikle yetmişli yıllardan itibaren gerek yurt içi, gerekse yurt dışı doktora çalışmalarıyla gelişen bu durum, Yüksek İslâm Enstitüleri'nin İlahiyat Fakültesi kimliğine kavuşması ile daha da hız kazanmış bulunmaktadır. Bu alandaki çalışmalar master ve doktora tezlerinin yanısıra, temel problemlere yönelik mukayeseli araştırmalar ve İslâm felsefesinin klasiklerini oluşturan kaynak eserlerin Türkçe'ye kazandırılması şeklinde sürmektedir. Bu olumlu gelişmeler ilmî disiplin çizgisinde yoğunlaşarak devam edecek olursa, yakın bir gelecekte İslâm felsefesinin temel disiplinleri bütün yönleriyle gün ışığına çıkacaktır. Ancak bundan sonradır ki, düşünce tarihindeki gerçek yerimizi ve bugünkü durumumuzu sağlıklı bir şekilde tespit etmek mümkün olacaktır.

Bu yöndeki çalışmalara bir katkıda bulunmak amacıyla ilk İslâm filozofu ve Meşşâî okulun kurucusu olan Kindî'nin günümüze ulaşan ve doğrudan felsefe ile ilgili on dört risâlesinin tercümesi 1994 yılında tarafımızdan yayımlanmıştı. Bu ikinci baskıda ise esere, yine felsefî içerikli Beş Terim Üzerine (Kitâbü'l-Cevâhiri'l-hamse) ve Üzüntüyü Yenmenin Çareleri (el-Hîle li-def'i'l-ahzân) adlı iki önemli risâle ile kaynaklarda Hikemiyyât başlığı altında Kindî'ye nisbet edilen yüz on iki hikmetli sözün çevirisi eklenmiştir. Ayrıca 'Kindî ve Felsefesi' başlıklı birinci bölümde filozofun hayatı ve felsefî sistemi bütün yönleriyle araştırıldıktan sonra klasik kaynaklarda ve modern araştırmalarda yer alan Kindî külliyatının sayısı ve tasnifine ait listeler de gözönünde bulundurularak filozofun eserlerinin, konuları bakımından yeni bir tasnifi gerçekleştirilmiştir. 'Felsefî Risâleler' başlıklı ikinci bölümde ise tercümesi sunulan eserlerin mâhiyetleri tanıtıldıktan sonra risâlelerin tercümesine yer verilmiştir.

Kindi Kimdir?

 

İslam aleminde yetişen meşhur fen alimi ve filozof. İsmi, Ya'kub bin İshak bin Sabbah bin, İmran, künyesi Ebu Yusuf?tur. Güney Arabistan?ın meşhur Kinde kabilesinden geldiği için Kindi ismiyle tanındı. Doğum tarihi belli değildir. Babası Kufe şehrinin ileri gelen idarecilerindendi. Kindi, 796 senesinden sonra bu şehirde doğduğu zannedilmektedir. İlim öğrenmeye Kufe'de başlayan Kindi, sonra Bağdat'a yerleşti. Abbasi Halifesi Me'mün'un insanlarına kavuştu. Mu'tasım ve oğlu Ahmed'in yanında da büyük bir itibara sahipti. Din ilimleri, matematik, felsefe, tıp ve astronomi ilimlerini öğrenerek söz sahibi oldu. Mantık ve geometri ilimlerinde de üstad idi.

 Halife Me'mun, Kindi'yi Beyt-ül-Hikme'deki tercüme heyetinde görevlendirdi. Bu vazifede iken eski Yunan ve Hind'den intikal eden ilmi ve felsefi eserleri tercüme etti. Tercümelerine kendi yorum ve tenkitlerini de ekleyen Kindi,müstakil eserler de yazdı. Felsefe üzerine yazdığı eserlerinde eski Yunan kuru nazariyeciliğini tenkit edip, yeni teori ve terimler tespit etti. Düşünce sistemini mateme tiki bir temele oturtmaya çalıştı. Bağdat'ta iken astronomi ve tıp ilimleri ile meşgul oldu. 867 (H. 253) senesinde Bağdat'ta vefat etti. 

Kindi, ömrünün bir dönemini mekanik konu­sundaki incelemelere ayırdı. ortaçağ bilginleri bu sahada onun görüşlerine ve fikirlerine başvururlardı. Fen ilimlerinin hemen hepsinde söz sahibi olan Kindi, bu ilimlere birçok yenilikler getirdi. Açıla­rın pergelle ölçülmesini ilk defa o başlattı. Mate­matiği sadece fiziğe değil, tıbba da tatbik etti. Bu­nu bileşik ilaçlar teorisinde kullandı. Sıvıların özgül ağırlıklarını hesapladı. Çekim ve düşme konu­larıyla alakalı deneyler yaptı. Optikle etraflı bir şekilde uğraştı. İslam ve Avrupa ilim alemi onun bu alanda yazdığı eserlerden çok istifade etti. İbn-i Heysem'den sonra bile kaynak olmaya devam etti. Bu alandaki çalışmalarında Theon ile Euclid'in eserlerinden faydalandı. Kindi'ye göre ışığın yayılması zamanla sınırlı değildir. Görme olayı göz­den koniksi olarak dağılıp genişleyen ve eşyayı saran ışık demeti sayesinde meydana gelmektedir. Kindi; hava tahminler! üzerinde de çalışmış ve eser­ler yazmıştır. Musiki ilminin öncüleri arasında da yer aldı. Bu konuyla alakalı eserleri de vardır.

 Kindi, Einstein?dan asırlar önce, rölativite (izafiyet) teorisini ortaya koydu. Ona,göre, bütün var­lıklar ve varlığın fiziki olayları izafidir. Zaman, mekan, hareket, birbirlerinden bağımsız değildirler. Aksine bunların hepsi birbirine bağlı izafi olaylardır. Cisim zamanla, zaman cisimle, mekan hare­ketle, hareket mekanla ve dolayısıyla hepsi birbiriyle bağımlıdır. Bunlardan hiçbiri müstakil değildir, Kendisi bu konuda şöyle demektedir: 'Zaman ancak hareketle, cisim hareketle, hareket cisimle vardır. O halde; cisim, hareket ve zamandan birinin diğerine bir önceliği yoktur. 

Bu cetvele göre, herhangi Arabi ayın birinci gününü bulmak için, hicri kameri sene sekize bölünür.Kalan, cetvelde birinci satırda bulunup, bundan aşağıya inince bulunmak istenen ayın hizasındaki rakam, Cumadan İtibaren gün adedi olur. 

Avrupa ilim aleminde AI-Kindus, Alkhindus ve Alchinrinus adlarıyla tanınan Kindi, doğulu ve batılı birçok ilim adamına tesir etti. İbn-i Heysem, Bacon ve Witelo onun eserlerinden istifade ettiler. Ebu Ma'şer Ca'fer bin Muhammed Belhi, Hasne­veyh, Naftuye gibi talebeler yetiştirmiştir. İslam aleminde felsefi görüşler, Kindi ile zuhur etmiştir. Bir asır sonra Farabi, daha sonra da İbri-i Sına kendisini takip edenlerdendir. Bu üç filozofla İslam dünyasında felsefe zuhur etmiştir. Geror de Cre­mona'da, Kindi'nin tesirinde kaldı ve eserlerini tercüme ederek batı ilim dünyasına tanıttı. Kindi'nin en yakın takipçisi Serahsi, sonra İbn-i Sına'dır.

 Kindi'nin yazdığı eserlerin sayısı 270'e ulaş­makta ve on yedi ilim sahasını içine almaktadır. Bunlardan 22'si felsefeye; 16'sı astronomiye, l4'ü matematiğe, 32'si geometriye, 22'si tıp, l2'si tabiat ilimlerine, 7?si musiki nazariyelerine, 5'i psikolojiye, 9'u da mantığa dairdir.

 
 

Vefa Cd. No:56 Kat : 3 Vefa/İstanbul
Tel.: 0212 520 66 41
Faks: 0212 520 74 00
e-mail: [email protected] klasikyayinlari.com
satış: [email protected] klasikyayinlari.com

 

 

Bu yazı Timeturk.com'dan alınmıştır.

Görüş Bildir Bizimle Paylaş