Uluslararası ilişkilerin kapalı kapılar ardında, katı bir şekilde yürütülen geleneksel dili artık geride kaldı. Eskiden monşer salonlarında görülen diplomatik nezaket kurallarına göre şekillenen hamleler, birçok alanda olduğu gibi dijital platforma taşındı, X diplomasi çağı. Eski adıyla Twitter, yeni adıyla X, artık sadece bir sosyal medya platformu değil; küresel siyasetin yönlendirilmeye başlandığı, bir nevi modern “durum odası”.
Geleneksel dediğimiz diplomaside güç gösterisi belli bir zamana yayılarak yapılırdı; sınır boylarına asker yığmak, uçak gemileri yürütmek veya elçileri görüşmeye çağırmak gibi protokollerle yapılırdı. Bugün ise güç gösterisi dediğimiz şeyin tanımı küresel alanda tamamen değişti. Devlet başkanının X üzerinden tek bir gönderisi; borsaları oynatmaya veya ülkenin para birimini devalüe etmeye yetiyor. Günümüz toplumunda algı, gerçeğin önüne geçiyor artık sadece askeri ve ekonomik güce sahip olmak yeterli değil o gücü pazarlayıp, dijital etkileşimi arttırarak sahada istenen caydırıcılık da yerine getirilmiş oluyor.
X diplomasisi, diplomasinin içinde bulunan “nezaket” kavramını tamamen yırttı önceden kriz anlarında zaman tanıyan diplomatik şifreler artık yok. Liderler doğrudan birbirini etiketleyip meydan okuyor ve buda öngörülemezliği ve belirsizlikleri arttırıyor. Üstelik bu “dijital” güç gösterileri, gücünü doğrudan popülizmle alıyor. Lider hamlesini “X” üzerinden ilan ettiğinde aynı zamanda kendi seçmen kitlesine oynamaya başlıyor. Alınan her beğeni ve retweet iç politikaya etki ediyor. Diplomatik yazılar günler süren analizler ile yapılıyorken X gönderileri çoğunlukla şov anında paylaşılıyor. Halk ise iki ülkenin atışmasını canlı bir şekilde izleyip çıkan krize yorumlar yağdırıyor.
Sonuç olarak; Modern çağ diplomasisi küresel siyaseti daha şeffaf ve öngörülebilir yapmadı, aksine sistemi çok daha kırılgan ve şov odaklı bir hale getirdi. Güç gösterisi artık sahada tank paletleriyle değil, akıllı telefonların ekran kaydırmalarında ve etkileşimlerinde yapılıyor. Ancak bu dijital dünyada kazanılan yapay “etkileşim zaferleri” bazı ağır gerçekleri değiştirmiyor. Klavye başında alınan fevri kararların bedelini, her zaman sahada gerçek insanlar ödüyor.
İbrahim Mert Sevinç/TİMETÜRK
