DİĞER İÇERİKLER

SOSYAL HESAPLAR

2016’nın unutulan savaşı: Ukrayna

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Güvenlik Çalışmaları Bölümü’nde yüksek lisans öğrencisi olan Halit Gülşen Al Jazeera için yazdı:

5 Yıl Önce
2017-01-31 14:42:05

TİMETURK | HABER MERKEZİ

Ukrayna'nın doğusunda Rusya destekli gruplar ile hükümet güçleri arasında 2016'da yaşanan çatışmalarda resmi rakamlara göre 217 Ukrayna askeri öldü, 1282'si ise yaralandı. Ülkenin doğusundaki Donetsk ve Luhansk merkezli alanda iki yılı aşkın süredir devam eden düşük yoğunluklu savaşta sivillerin de dahil olduğu 10 bine yakın kişi hayatını kaybetti. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği'nin, Ukrayna'daki insan hakları ile ilgili yayınlanan 16. raporuna göre, ülkenin doğusunda şu ana kadar 9758 kişinin öldü, 22.779 kişi ise yaralandı. Ayrıca 1 milyondan fazla kişi savaş nedeniyle yerinden edildi.

KIRIM İŞGALİYLE BAŞLAYAN SÜREÇ

Rusya'nın 2014'ün ilk aylarında Kırım'ı önce işgal ve ardından uluslararası hukuka aykırı olarak ilhak etmesi ile başlayan süreç, Ukrayna'yı tamamen içe hapsetti.

UKRAYNA, RUSYA İLE BAŞ BAŞA KALDI

Kırım'ın işgali sürecinde ve sonrasında ABD-Avrupa merkezli Batı dünyasından Rusya'ya yönelik ekonomik yaptırımlar dışında elle tutulur bir destek bulamayan Ukrayna; Rusya gibi askeri, ekonomik ve siyasi açıdan kendisinden tartışılamayacak derecede güçlü olan bir devletle baş başa kaldı.

GÜRCİSTAN'DAN TAM 6 YIL SONRA...

2008 Gürcistan müdahalesinden 6 yıl sonra bu kez Kırım'a asker çıkartan Rusya bir hafta gibi kısa bir sürede kontrolü ele geçirdi. Ardından uluslararası hukuka aykırı olarak düzenlenen referandumda önce Kırım'ın bağımsızlığı ardından da Rusya'ya bağlanma kararı çıktı.

KIRIM'DNA SONRA DONETSK ve LUHANSK...

Rusya'nın söz konusu yayılmacı politikası Kırım ile sınırlı kalmadı. Kırım'ın ardından Ukrayna'nın doğusundaki Donetsk ve Luhansk şehirlerinde Rusya destekli gruplar tarafından başlatılan çatışmalar kısa sürede bir savaşa dönüştü. Bölgede Kiev yönetiminin otoritesi kalmazken, Rusya destekli ayrılıkçılar “Novorossii” (Yeni Rusya) adı altında de-facto olarak kendi yönetimlerini kurduklarını ilan etti.

MİNSK ANLAŞMASI İŞLEMİYOR

Ukrayna'da çatışmaların durdurulması ve tarafların belli noktalarda geri adım atması amacıyla 2015'te Rusya-Ukrayna-Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) üçlü temas grubu ile ayrılıkçıların temsilcileri arasında imzalanan Minsk Anlaşması ise soruna çözüm getiremedi. Anlaşmanın işle(me)yişini masaya yatırmak amacıyla zaman zaman bir araya gelen Almanya, Fransa, Rusya ve Ukrayna'dan oluşan Normandiya Dörtlüsü'nün çabaları da 2016'da çatışmaları durdurmaya yetmedi.

RUSYA-UKRAYNA ARASINDA GERİLİM YÜKSELDİ

Mevcut şartlar altında yeni yılda da Minsk Anlaşması'nın çözüm getirmesi güç görünüyor. Çünkü iki ülke arasında siyasi gerilim 2016'da oldukça yükseldi.

Ukrayna Devlet Başkanı Petro Poroşenko Rusya'yı, Ukrayna ve bölgeye “tehdit” olarak tanımlayan bir kararname imzalarken, Ukrayna Başsavcılığı aralarında Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu ve generallerin de bulunduğu 17 kişi hakkında soruşturma açtı.

Rusya Federasyonu Soruşturma Komitesi ise karşılık olarak Ukrayna Savunma Bakanı Stepan Poltorak ile birlikte çok sayıda askeri yetkili hakkında soruşturma başlattı.

SINIRDA "SIZMA" İDDİASI

Bunların yanı sıra Ağustos ayında Kırım'a Ukraynalı ajanların sızdığı iddiası ile sınırın kapatılması ve karşılıklı suçlamalar taraflar arasındaki gerilimin had safhaya çıkmasına neden oldu. Yıl sonunda Ukrayna Hava Kuvvetleri'nin Kırım yakınlarında yaptığı füze tatbikatı ve Rusya'nın “sınır ihlali halinde vururuz” açıklaması ise dikkatlerin bir anda yeniden bölgeye çevrilmesine neden oldu.

RUSYA YIĞINAK YAPIYOR

Bölgede son aylarda yaşanan önemli gelişmelerden biri de Rusya'nın Ukrayna sınırına yaptığı askeri yığınak. Ukrayna Savunma Bakanlığı'nın rakamlarına göre, Rusya, Ukrayna sınırındaki birliklerine 55 bin asker sevk etti. Bu kapsamda Yekaterinburg, Nijninovgorod ve Samara şehirlerinden askeri unsurlar sınırdaki Rus birliklerine sevk edilirken, sınıra yakın Rostov-on-Don ve Yelnya'da iki yeni askeri birlik tesis edildi.

RAKAMLAR

Bağımsız uzmanlara göre, bölgede yaklaşık 40 bin Rusya destekli silahlı yerel unsur bulunuyor. Ukraynalı yetkililer ise söz konusu unsurların yanı sıra 6 bin düzenli Rus askeri ile 600 tank, bin 300 askeri araç, 860 top ve 300 çok başlıklı roket sisteminin Donetsk-Luhansk bölgesinde bulunduğunu savunuyor.

MALEZYA UÇAĞI "BİLMECESİ"

Rusya ise söz konusu rakamları yalanlayarak bölgede herhangi bir askeri varlığının ve desteğini olmadığını belirtiyor. Ancak 2014'te bölgede düşürülen Malezya yolcu uçağına dair Uluslararası Ortak Soruşturma Komisyonu'nun raporunda, uçağın düşürüldüğü füze sisteminin Rusya'dan getirildiğini vurgulaması, ayrılıkçıların elinde gelişmiş Rus füzeleri olduğunu gösteriyor.

İHTİMALLER ve RİSKLER ARASINDA DEĞERLENDİRMELER

- Her şeyden önce şunu belirtmek gerekir ki, bölgede çatışmaların oranının zaman zaman artması Rusya ve Ukrayna yönetimleri tarafından kendi çıkarları doğrultusunda kullanılma potansiyeline sahip.

- Ukrayna yönetimi iç siyasette sıkıştığı noktalarda ülkenin doğusundaki çatışmaları Rusya'ya karşı kamuoyunu mobilize etmek ve ekonomi gibi önemli sorunları gündemin arka sıralarına atmak için kullanabilir.

- Rusya ayrılıkçıları doğrudan destekleyerek hem Ukrayna yönetimi üzerinde baskı unsurunu devam ettirme hem de Batı ile güç mücadelesinde önemli bir mevziiyi elinde tutma imkanını devam ettirmeyi tercih edebilir.

- Diğer taraftan 2016'da ciddi bir siyasi kriz yaşayan Ukrayna, Başbakan Arseniy Yatsenyuk'un istifasıyla hükümet değişikliğine gitmek zorunda kaldı. Yeni yılda da benzer bir siyasi krizin yaşanması durumunda (ki mevcut şartlar altında böyle bir potansiyel var) halk bu kez faturayı Poroşenko'ya kesebilir. Böyle bir durumda ise Poroşenko'nun yapacağı tercih ülkenin doğusundaki savaşın gidişatı açısından da belirleyici olacaktır.

- Ukrayna'nın NATO üyeliği konusundaki girişimlerinin 2017'de de artarak devam edeceğini söyleyebiliriz. Ancak Kırım, Rus işgali altında ve Doğu Ukrayna Rusya destekli milislerin kontrolündeyken NATO'nun Ukrayna'nın üyeliğini kabul etmesi, doğrudan Rusya ile savaş ilan etmesi anlamına gelecektir.

- Bu olasılık düşük olmakla birlikte, NATO'nun Karadeniz'de varlığını artırma girişimleri Rusya'yı Doğu Ukrayna'da daha agresif davranmaya sevk edebilir.

- NATO'nun ABD öncülüğünde Polonya'ya 3500 asker, 87 tank ve 144 zırhlı araçtan oluşan sevkiyat kararı alması da, iki taraf arasında krizin tırmanma riskinin düşük olmadığının bir işareti olarak değerlendirilebilir.

- Rusya açısından savaşın bu şekilde düşük yoğunlukta devam etmesi en iyi seçenek gibi görünüyor. Çünkü Suriye'de ciddi bir askeri operasyon yürüten Rusya'nın aynı anda Ukrayna'nın doğusuna da doğrudan müdahale etmesi, hele ki bölgede zaten kendi kontrolünde de-facto bir yapı varken rasyonel görünmüyor. Mevcut durum Rusya'ya Ukrayna yönetimi üzerinde baskı sağlama, Batı'ya karşı yaptırımlar konusunda pazarlık payını artırma imkanı veriyor. Bu nedenle kontrollü olarak gerginliğin belli bir seviyede tutulması mevcut konjonktürde Rusya için daha rasyonel görünüyor.

- Diğer taraftan Batılı ülkelerin konumuna baktığımızda ABD'de yeni Başkan Donald Trump'ın eylemlerinde de söylemleri doğrultusunda hareket etmesi halinde Ukrayna konusunda Rusya'yı fazla zorlamayacağı öngörülebilir. Yine Ukrayna krizinin çözümü için belirli aralıklarla toplanan Normandiya Dörtlüsü'nün üyelerinden olan Almanya'da ise seçimlerin olması, Angela Merkel'in Ukrayna'dan ziyade daha fazla iç siyaseti ile uğraşmak zorunda kalacağı yönünde işaretler veriyor. İngiltere'nin Ukrayna'ya yaptığı askeri teçhizat yardımı ve Ukrayna askerlerinin eğitimine yönelik desteği ise sembolik açıdan önem taşıyor.

Bu yazı Timeturk.com'dan alınmıştır.

YORUMLAR (0)

Görüş Bildir Bizimle Paylaş