DİĞER İÇERİKLER

SOSYAL HESAPLAR

Türk geleneğini bu işler sırtladı

Türklerin geleneğinin şekillenmesinde el sanatlarının büyük önemi var. Belli başlı meslekler bugün hala canlılığını koruyor

04.03.2021 23:56:13

El sanatları sanayi öncesi toplumların en başta gelen tarım dışı faaliyeti olarak, pek çok alandaki ihtiyacı karşılamaya yönelik olduğundan çok geniş bir alanı kapsıyor.
El sanatları kullanılan malzemenin türüne ve bu malzeme işlenirken kullanılan tekniğe göre çeşitleniyor. Bu çeşitlilikte, belli ihtiyaçları karşılamak üzere uzmanlaşıp toplumsal hayatta yer edinenler kendi kurumlarını oluşturarak geleneksel hale gelmiştir.

Geleneğimizi şekillendiriyor

Geleneği belirleyen başlıca unsurlar arasında imalat tekniği, kullanılan malzeme, bu malzemenin geldiği yer ve çeşitlerine göre belirlenmiş kullanım yerleri, mesleğe girenlerin etnik, dinsel ve/veya coğrafî kökeni, mesleğe mekânsal örgütlenme içinde tahsis olunan alan gibi unsurlar yer alıyor.El sanatları geleneği içinde, malzeme ve teknik bakımından özelleşerek gelenek haline gelmiş on bir ana iş kolundan bahsedilebilir. İşte bu iş kolları:

Toprak işçiliği

Bu gelenek daha çok çanak-çömlekçilik konusunda uzmanlaşır. Taşınabilir çanak-çömleklerin imalatına zamanla birer yapı unsuru olarak kullanılan çinilerin imal edildiği çinicilik de eklendi. Pişmiş tuğla imalatı da bu geleneğin kapsamı içinde

Ahşap işletmeciliği

En eski el sanatlarından. Bu gelenek dahilindeki ana işkolu marangozluk olmakla birlikte, bunun yanısıra bastonculuk, beşikçilik, dülgerlik, kaşıkçılık, kündekâri işlemeciliği, oymacılık, sandıkçılık, sedefçilik ve semercilik gibi yan kollar da bulunmakta.

Dericilik

Deri, keçe ve cilt işleri içinde cami kapısı imalatı, çarıkçılık, Karagöz imalatçılığı, koşumculuk, köşkerlik, mestçilik, kunduracılık, saraçlık, terlikçilik, ciltçilik, keçecilik gibi alanlar yer alıyor.

Maden işlemeciliği

Bakırın kullanılmaya başlandığı MÖ. 6. bin yıldan bu yana silâh başta olmak üzere dayanıklı malzeme üretiminde vazgeçilmez bir yer edindi. Geleneksel maden işleri arasında alemcilik, bakırcılık, demircilik, bıçakçılık, gümüşçülük, kuyumculuk, kalaycılık, tombakçılık, nalbantlık, pirinççilik ve tenekecilik yer alır.

Yapı ve taş işçiliği

Yapı, taş ve alçı işleri, geleneksel toplumda barınma ihtiyacının karşılanması ve kapalı kamusal alanların üretilmesinde hayatî bir yer tutmuştur. Taş oymacılığı, yapı ustalığı, kerpiç ustalığı, yapıların iç tezyinatında ve yapı ayrıntılarının şekillenmesi konusunda uzmanlaşmış alçıcılık bu gelenek çerçevesinde gelişti. Taş işleri arasında küçük üretime yönelmiş dallar da gelişti. Bunlar arasında oltu taşı işçiliğini, Eskişehir'in lületaşı işçiliğini ve mermerden mezar taşı yapımcılığını sayılabilir.

Cam işçiliği

Cam işleri geleneksel el sanatları içinde en ince işçilik alanlarından birisidir. Türkiye'de cam işçiliği Roma, İslam ve Bizans geleneğini devralan Osmanlı döneminde çok gelişmiştir. Bu el sanatı içinde çeşitli ev eşyalarının yapımından pencere camlarına ve vitraylara kadar geniş bir sahada incelikli ürünler verilmiştir.

Kağıt sanatları

Yazı ve resim sanatlarıyla birlikte düşünülen el sanatlarındandır. Bu çerçevede hattatlık, tezhipçilik, nakkaşlık, aharcılık ve ebruculuk Osmanlı uygarlığının güzel sanatlara kapı açan en incelmiş örneklerini meydana getirmiştir.

Boynuz işleri

Özellikle geyik, koç, manda ve öküz hayvanların boynuzlarından üretilen süs eşyalarının, tarakların, silâh kabzalarının, çeşitli eşya sap ve tutamaklarının yapımında uzmanlaşmıştır.

İplikçilik

Bu yelpaze içinde dokumacılık, halıcılık, işlemecilik, oyacılık, kilimcilik, kolancılık, örgücülük, örücülük, nakışlı çul dokumacılığı, tentenecilik, tülü yapımı, yazmacılık, yorgancılık ve hallaçlık gibi geleneksel alanlar bulunur.

Ot ve hasırcılık

Ot ve hasır işlerinde hasırcılık ve süpürgecilik en yaygın alanı kaplar. Bunların yanında kamış diziciliği, urgancılık ve üzerlik yapımcılığı ot işleri içinde sayılabilir.

Sabun işleri

Zeytin, fıstık ve defne üretilen yerlerde bunların yağlarından yararlanarak yapılan sabunların üretim alanı. Kaba sabun yapımı, zamanla bunlara şekil ve renk verilmesi ve içlerine çeşitli kokulu bitkilerin katılması suretiyle daha incelikli bir alan haline gelmiş ve bugün buna Edirne'de çeşitli mevyelerin şekli verilmiş sanatsal sabun yapımcılığı da eklenmiştir.

 

Bu yazı Timeturk.com'dan alınmıştır.

YORUMLAR (0)

Görüş Bildir Bizimle Paylaş