New York'un Wall Street semti, Amerika olduğu kadar dünyada da mali piyasaların kalbinin attığı yer olarak bilinir.
90'ların sonları ve 2000'li yılların başında endekslerin yükselme rekoru kırdığı ve sahiplerine binlerce dolar kâr getiren hisselerin el değiştirdiği borsalar, Wall Street'le özdeşleşmiş gibidir.
Ama Amerika'nın en kötü ekonomik bunalımlarından birini yaşadığı bugünlerde, Wall Street ismi, başka bir akımla daha anılmaya başladı.
Dev bankalar, yatırım ve finans şirketlerinin merkezleri ile borsaların bulunduğu yerin hemen yanındaki Fulton Caddesi, kendisini ülkedeki en büyük dini uyanışlardan birinin ortasında buldu.
Bu dini akımın, Manhattan'ın mali piyasalarının yoğunlaştığı yerde olması ise sürpriz değil.
Aynı zamanda 'İşadamlarının Uyanışı' olarak adlandırılan bu hareket, 1857'deki ekonomik panik döneminde hisse senedi alıp satanlar ve mali sektör çalışanlarının öğle vakti yaptıkları dua seansları ile başladı.
Önceki yıl 150. yılını kutlayan hareket, Amerikalıların mali krizle sarsıldıkları son bir yıldır büyük destek kazandı.
Sadece o da değil. Ülkenin her yanında değişik mezheplere ait kiliselerde görev yapan din adamları, özellikle borsaların çöktüğü ve işsizliğin büyük rakamlara ulaştığı Eylül ayından bu yana kiliselerinin büyük rağbet gördüğünü bildiriyorlar.
Wall Street'in ünlü fon yöneticilerinin tatil yaptığı Long Island'daki Shelter Rock kilisesinden, Seattle'da son bir yılda üye sayısını 6000'den 7000'e çıkaran Mars Hill kilisesine, Brooklyn'deki en büyük evanjelist kilisesi olan Hıristiyan Kültür Merkezi'nden, New Jersey'deki Hıristiyan Yaşam Kilisesi'ne kadar pek çok ibadet yeri, dua etmek için gelenlerle dolup taşıyor.
'Mali huzur'
Kiliselerine akın eden inanç sahiplerine koltuk bulmakta zorlanan rahipler, ek binalar açıp kapalı devre televizyonlarla ayin yayını yaparken, özellikle işlerini kaybedenlerden özel dua istekleri alıyorlar.
Manhattan'ın merkezindeki 'Yolculuk' isimli kilise, geçim darlığı içindeki kişilere tavsiyelerde bulunulan 'Mali Huzur' adlı özel bir dua programı organize ederken, Illionis eyaletinin South Barrington kentindeki 20 bin üyeli bir kilise, aynı amaçlı 'Sağduyu' programını tüm ülkeden gelen taleplere açmış durumda.
Tüm bunlar, pek çok Hıristiyan din adamı için 'Kötü zamanlar, kilise için iyidir' şeklinde özetlenen deyimi doğruluyor gibi.
Mali bunalımın, Amerikalıları daha fazla maneviyata yönelttiğine ilişkin bu anekdotları dinledikten sonra kişisel gözlemde bulunmak için, Connecticut'taki bir Protestan kilisesinin kapısını çaldım.
New London ile Mystic kentleri arasındaki küçük bir Presbiteryen kilisesi olan St. Andrews, Protestan inancına sahip olan eşimin sık sık gittiği ve benim de rahibini yakından tanıdığım bir ibadet yeri.
12 yıldır kilisenin papazlığını yürüten 47 yaşındaki Dr. Mark Porizky, sayıları 200'e varan kilise üyeleri arasında hiç bitmeyen enerjisi, güler yüzlülüğü ve işine duyduğu saygıyla tanınan biri.
Duaya mı ihtiyacınız var? Arayın.
O da, mali krizin hissedilmeye başlandığı sonbahar aylarında, Pazar günkü ayine katılanların sayısında yüzde 5 ila 6 oranında artış görüldüğünü belirtiyor.
Kiliseye gelenlerin çoğu orta sınıf üstü olduğu için, büyük yatırımlar kaybeden ya da işlerinden olan fazla kişilerin bulunmadığını, ama ekonomik korkuların üyelerinde başka sorunlar yarattığını vurguluyor.
Örneğin Pfizer şirketinde çalışırken kendi işinden olmayan, ama ofisteki diğer çalışanların işlerine son verildiğini gören bir kişi, suçluluk duygusuna kapılmış.
Rahibe gelerek 'Neden ben seçilmedim ve ayakta kaldım' sorusuna yanıt aramaya çalışmış. Bir başkası ise, en yakın arkadaşının işten atılmamak için kendi aleyhine lobi yaptığını görüp üzülmüş.
Haftalık vaazlarında da zaman zaman ekonomik krize değinen Dr. Porizky, kendisinden bu konuda dini tavsiye isteyenlere temkinli yanıt veriyor ve şöyle diyor:
'Onlara, dini inancın bizi zorluklardan uzak tutacağını sanmadığımı söylüyorum. Çünkü kısa vadede bunun olacağına inanmıyorum. Bu ülkenin en büyük sorunu, insanların kısa yoldan kazanç sağlamak istemeleri. Hıristiyan perspektif, uzun bir bakış gerektirir. Onlara diyorum ki: Zorluklar olabilir, ama Tanrı ve Kilise sizinledir.'
Kalıcı olur mu?
Dr. Porizky zor zamanlarda kiliselere rağbetin artmasına rağmen, bunun kalıcı olacağını da düşünmüyor.
Kilisesindeki Pazar ayinlerine 11 Eylül olaylarından önce ortalama 175 kişi katılırken, bu rakam, 11 Eylül?den sonraki ilk Pazar günü 225'e çıkmış. Ama ondan sonraki hafta, katılım yine aynı düzeye inmiş.
'Hiç şüphesiz, korku, insanları kiliseye sürüklüyor' diyor ve ekliyor:
'Ama huzur dönemi geri gelince, ya da insanlar sorunlarının hala çözülmediğini görünce 'Bundan bana ne fayda var' deyip eski alışkanlıklarına geri dönüyor. Bu bir nevi, kilo vermeye çalışmak gibi. İnsanlar, sorunlarını derhal çözecek bir sihirli değnek arayışındalar. Onu bulamayınca vazgeçiyorlar. Ekonomik kriz, sizi kiliseye getirmiş olabilir. Ama orada kalmanız, dışınızdaki şartlar ne olursa olsun, kendi içinizden çaba göstermenizi gerektirir.' (BBC)