Ortadoğu’da son dönemde artan jeopolitik gerilimler, küresel deniz ticaretinin güvenliği ve sürdürülebilirliği bakımından yeni hukuki tartışmaları beraberinde getiriyor. Özellikle Kızıldeniz hattında yaşanan güvenlik riskleri ve ticaret rotalarındaki belirsizlikler, taşıma süreçlerinden sigorta maliyetlerine kadar birçok alanda zincirleme etki yaratırken, denizcilik tahkimi yeniden uluslararası ticaretin en önemli hukuki güven mekanizmalarından biri olarak öne çıkıyor.
Harvard University ve London School of Economics and Political Science akademik geçmişine sahip hukuk araştırmacısı ve uluslararası tahkim hakemi Necip İlker Karaoğlan, deniz hukuku ve tahkim alanında kaleme aldığı çalışmalar ile başvuru kaynağı niteliğinde gösterilen eserleri sayesinde hukuk çevrelerinde görüşlerine sıkça başvurulan isimlerden biri olarak değerlendiriliyor. Karaoğlan’a göre, deniz ticaretinde yaşanan kriz dönemleri yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda çok boyutlu hukuki sonuçlar da doğuruyor.
Karaoğlan, devlet mahkemelerindeki süreçlerin uluslararası ticaretin hızlı ve çok katmanlı yapısına her zaman uyum sağlayamadığını, buna karşılık tahkim mekanizmasının teknik uzmanlık, gizlilik ve daha esnek çözüm yöntemleri sunduğunu ifade ediyor. Özellikle gemi tahsis sözleşmeleri, navlun alacakları, yük teslim gecikmeleri ve sigorta uyuşmazlıklarında tahkim mekanizmasının sektör bakımından daha öngörülebilir sonuçlar üretebildiğine dikkat çekiliyor.
Benzer bir sürecin 2021 yılında Ever Given gemisinin Süveyş Kanalı’nı günlerce kapatmasının ardından da yaşandığını belirten Karaoğlan, söz konusu olayın yalnızca lojistik akışı değil; taşıma hukuku, sigorta ilişkileri, tazminat talepleri ve uluslararası ticaret sözleşmelerini de küresel ölçekte etkilediğini ifade ediyor. Süveyş krizinin ardından uluslararası denizcilik tahkim merkezlerinde ciddi ölçüde uyuşmazlık artışı yaşandığı biliniyor.
Küresel ticaret yollarındaki kırılganlığın artması, önümüzdeki dönemde deniz hukuku ve tahkim alanındaki uzmanlaşmayı daha da önemli hale getireceği düşüncesindedir. Alanında başvuru kaynağı çalışmalara sahibi Karaoğlan’a göre denizcilik sektörüne ilişkin uluslararası tahkimi ise yalnızca bir uyuşmazlık çözüm yöntemi değil, aynı zamanda ticari istikrarı koruyan hukuki ve teknik bir güven altyapısı olarak önemini artırmaya devam edecek.
İLANDIR