Bugün gençleri sadece bir şarkı, bir konser ya da bir sosyal medya akımı etkilemiyor. Onları kuşatan asıl güç; müzikten modaya, dijital platformlardan algoritmalara kadar uzanan büyük bir kültür ekosistemi. Bu yüzden gençliğin yaşadığı dönüşümü yalnızca eleştirmek yetmez. Sorunu doğru teşhis etmek kadar, ona karşı sahici bir alternatif de ortaya koymak gerekir.
2004 yılında kurulan, dört genç kızdan oluşan Hepsi grubunun video klipleri ile 2024 yılında kurulan Manifest grubunun klipleri arasındaki benzerlikler dikkat çekicidir. Hepsi grubu da dönemin teknolojik imkânlarının sınırlılığına rağmen anime karakterlerini kullanarak çocukların ilgisini çekmeyi başarmıştı. Bugün Manifest grubu aynı yöntemi çok daha gelişmiş görsel teknolojilerle sürdürüyor.
Ancak iki dönem arasında önemli bir fark da var. Hepsi grubunun ilk klibinde göbek açıklığı kullanılmasına rağmen mini etek veya diz üstü şort tercih edilmemiş, daha çok dar pantolonlar kullanılmıştı. Bugün ise Manifest grubunda iç çamaşırı ölçüsünde mini şortlar ve etekler sıradan bir görsel unsur hâline gelmiş durumda.
Eskiden ekranların görüntü kalitesi bugünkü seviyede değildi. Buna rağmen renkler, ritim ve müzikalite gençleri cezbetmeye yetiyordu. Bugün ise 4K ve 8K teknolojileriyle hazırlanan yüksek prodüksiyonlu içerikler, çok daha güçlü bir görsel etki oluşturuyor. Görüntü, ses ve dijital algoritmalar birleştiğinde ortaya sadece bir eğlence değil, dikkat ekonomisinin bütün imkânlarını kullanan bir etkileşim modeli çıkıyor.
Manifest grubunun çok üyeli yapısı da tesadüf değildir. Farklı karakterler, farklı tarzlar ve farklı kişilikler üzerinden hemen herkesin kendinden bir parça bulabileceği bir kurgu oluşturuluyor. "Sen hangisisin?" sorusuyla kurulan aidiyet duygusu, yalnızca bir hayranlık ilişkisi üretmiyor; aynı zamanda yeni rol modeller de inşa ediyor. Böylece çıplaklık, cinsellik ve erotizm içeren unsurlar zamanla sıradanlaşıyor ve yadırganmaz hâle geliyor.
Konserler ise sadece müzik dinlenen etkinlikler olmaktan çıkıyor; ses, ışık, renk ve koreografinin birleştiği büyük gösterilere dönüşüyor. Özellikle 10-16 yaş grubundaki çocukların bu atmosferden yoğun biçimde etkilenmesi üzerinde ayrıca düşünmek gerekiyor.
Yıllar içinde bu kuşağın yöneldiği alanlara baktığımızda da benzer bir tablo görüyoruz. Müzikte rap, sahne sanatlarında ise stand-up ve komedi öne çıkıyor. Bu alanların beslendiği sosyal çevreler de çoğu zaman belirli yaşam tarzlarının yeniden üretildiği mekânlar hâline geliyor. Burada isimlerden çok, ortaya çıkan kültürel iklim üzerinde durmak daha anlamlıdır. Asıl dikkat çekici olan ise bütün bunların rastgele ilerlememesidir. Her başarılı kültürel üretimin arkasında uzun vadeli bir planlama, pazarlama stratejisi ve hedef kitle analizi bulunuyor. Karşılaşılan her probleme yeni çözümler üretiliyor; her eleştiriye karşı yeni bir iletişim dili geliştiriliyor.
Örneğin Manifest grubunun Ajda Pekkan ile yaptığı düet, sadece müzikal bir tercih olarak okunamaz. Aynı zamanda genç dinleyici kitlesinin ebeveynleriyle kurulacak psikolojik köprünün de bir parçası olarak değerlendirilebilir. Bu yöntem aslında yeni değildir. Kariyerine dansöz olarak başlayan Sibel Can'ın sanat müziği albümleriyle farklı yaş gruplarına ulaşması da benzer bir stratejik dönüşüm örneğidir.
Peki, bütün bunların karşısında biz ne yapıyoruz?
Çoğu zaman sadece itiraz ediyoruz. Gençlerin neyi neden sevdiğini anlamaya çalışmadan, kendi gençliğimizin alışkanlıklarını bugünün gençlerine taşımaya çalışıyoruz. Oysa zaman değişti. İletişim dili değişti. Algoritmalar değişti. Dikkat süreleri değişti. Fakat biz çoğu zaman aynı yöntemlerde ısrar ediyoruz.
Buradan yanlış bir sonuç çıkarılmamalıdır. Çözüm; müstehcen içerikler üretmek, küfürlü mizah yapmak veya popüler kültürü olduğu gibi taklit etmek değildir. Asıl ihtiyaç, kendi değerlerinden taviz vermeden gençlerle aynı dili konuşabilen yeni içerik üreticileri yetiştirmektir.
Kadim kültürünü bilen, fıkıh, akaid ve kelam geleneğinden beslenen; bunun yanında dijital dünyanın dinamiklerine hâkim, estetik kaygısı taşıyan ve gençlerle doğal iletişim kurabilen insanlar yetiştirmek zorundayız. Rap yada pop müziğinde de, kısa videoda da, sinemada da, belgeselde de kendi markalarımızı oluşturabilmeliyiz.
Üstelik mesele yalnızca fikir üretmek değildir. Ekosistem kurmaktır.
Bugün büyük kültür endüstrileri, yaptıkları yatırımların önemli bir bölümünü sponsorluklar, reklam gelirleri ve dijital ekonomiden geri kazanabiliyor. Bu da ürettikleri modeli sürdürülebilir kılıyor. Biz ise çoğu zaman maliyet-fayda hesabı yapılmış, kendi kendini besleyebilen kültürel yapılar kuramıyoruz.
Algoritmaların yön verdiği, her şeyin saniyeler içinde ölçüldüğü bir çağda yaşıyoruz. Bu sistemi anlamış gençlerimiz var. Onları doğru alanlarda istihdam etmek, fikirlerini desteklemek ve üretim imkânlarını artırmak aslında sanıldığı kadar zor değil. Çünkü bütün bu dijitalleşmeye rağmen insanın değişmeyen bir ihtiyacı var: Kendisine benzeyen samimi bir insan görmek. Duygusuna dokunan, derdiyle dertlenen, güven veren bir yüz görmek.
Bugün ister bireysel bir içerik üreticisi olun ister büyük bir kurum... Sadece bilgi vermek artık yeterli olmuyor. İnsanlar, hizmetin arkasında hisseden, heyecanlanan ve samimiyet kurabilen bir insan görmek istiyor. Yeni medya dili tam da burada başlıyor.
Kısacası mesele, gençlere kendi projelerimizi dayatmak değildir. Asıl mesele, gençlerin ürettiği fikirleri doğru istikamete yönlendirebilmek ve onların enerjisini doğru ekosistemlerle buluşturabilmektir.
Gençlik hiçbir zaman boşlukta kalmaz. Siz onlara sahici, estetik ve güçlü alternatifler sunamazsanız, başkaları sunar.
Bugün kültür alanında verilen mücadele, belki de yarının siyasetini, ekonomisini ve toplumunu belirleyecek en önemli mücadeledir. Bu yüzden gençliğe ulaşmak, sadece bir iletişim meselesi değil; bir medeniyet tasavvuru meselesidir.
Selam ve dua ile...
Fatih Çiçek/TİMETÜRK
