ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasındaki müttefiklik ilişkisi, İran krizi nedeniyle tarihinin en gerilimli günlerinden birini yaşıyor. İki lider arasında salı günü gerçekleşen telefon görüşmesi, Tahran yönetimiyle yürütülen gizli diplomasi trafiğinin su yüzüne çıkmasıyla adeta bir diplomatik krize dönüştü.
Amerikan basınında geniş yankı uyandıran bu temas, Washington ve Tel Aviv’in bölgesel savaşın geleceğine dair taban tabana zıt vizyonlara sahip olduğunu gözler önüne serdi.
TRUMP VE NETANYAHU ARASINDA POLEMİK
Görüşmenin ana çatışma eksenini, İran'a yönelik askeri operasyonların sürdürülme biçimi oluşturdu. İsrail Başbakanı Netanyahu, Tahran’ın askeri kapasitesini tamamen çökertmek ve rejim üzerindeki baskıyı artırmak adına hava saldırılarının kesintisiz devam etmesini savunuyor. Buna karşın Trump, askeri seçeneği tamamen masadan kaldırmamakla birlikte, mevcut diplomatik girişimlere "birkaç gün daha" süre tanınması gerektiği fikrinde ısrar ediyor ve operasyonların askıya alınabileceği sinyalini veriyor.
GİZLİ DOSYA
Liderler arasındaki iplerin kopma noktasına gelmesine yol açan somut gelişme, perde arkasında hazırlanan yeni bir uzlaşı taslağı oldu. Katar ve Pakistan’ın öncülüğünde, bölgedeki diğer aktörlerin de katkısıyla revize edilen bu barış planı, Washington ile Tahran arasındaki derin uçurumu kapatmayı amaçlıyor. Trump’ın İran’a yönelik topyekûn bir imha saldırısı emri verme konusunda kararsızlık yaşadığı bu kritik dönemeçte, söz konusu diplomatik taslağın masaya gelmesi İsrail kanadında ciddi bir alarm durumuna yol açtı.
Söz konusu barış arayışının detaylarına göre, arabulucular hem ABD hem de İran yönetiminin imzalayabileceği bir "niyet mektubu" üzerinde mesai harcıyor. Bu belge, bölgedeki savaşı resmi olarak sonlandırmayı ve tarafları 30 günlük yoğun bir müzakere sürecine oturtmayı hedefliyor. Masadaki kritik başlıklar arasında ise İran’ın nükleer programının geleceğinin netleştirilmesi ve küresel enerji koridoru olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılması yer alıyor.
TELEFONDA SESLER YÜKSELDİ
ABD merkezli yayın organları CNN ve Axios'un istihbarat kaynaklarına dayandırdığı bilgilere göre, salı akşamı Trump ve Netanyahu arasında yapılan telefon görüşmesi "uzun ve son derece çetin" bir atmosferde geçti. Diplomatik nezaket sınırlarının zorlandığı temas sırasında iki liderin de pozisyonlarından taviz vermediği ve görüşme esnasında seslerin yükseldiği aktarıldı. Netanyahu, saldırıların ertelenmesinin ve diplomasiye alan açılmasının Tahran’a zaman kazandıracağını belirterek bunun büyük bir hata olduğunu doğrudan Trump’ın yüzüne söyledi.
NETANYUHU DELİYE DÖNDÜ
Görüşmenin hemen ardından İsrail Başbakanlık ofisinde yaşanan hava, kaynaklar tarafından çarpıcı ifadelerle tarif edildi. ABD’li üst düzey bir yetkili, diyalog sonrasında Netanyahu’nun adeta "saçları tutuşmuş gibi" büyük bir panik ve kaygı içinde olduğunu belirtti. İsrail kanadından sızan bilgiler de Netanyahu'nun, Washington’ın operasyonları erteleme ve diplomasiyi öne çıkarma eğilimini öğrendikten sonra adeta öfkeden deliye döndüğünü ve yakın çalışma ekibine ateş püskürdüğünü doğruluyor.
WASHINGTON BÜYÜKELÇİLİĞİ DEVREYE GİRDİ
Krizin diplomatik boyutu sadece liderler arasında kalmadı. İsrail’in Washington Büyükelçisi de Amerikalı yetkililerle acil temas kurarak Netanyahu’nun duyduğu derin endişeleri bizzat iletti. Her ne kadar İsrail Büyükelçilik sözcüsü bu iddiaları reddederek özel görüşmeler hakkında yorum yapmayacaklarını belirtse de, diplomatik koridorlar Tel Aviv’in ciddi bir yalnızlaşma korkusu yaşadığını fısıldıyor. Netanyahu'nun bu kaygıları gidermek ve Trump'ı yüz yüze ikna etmek amacıyla önümüzdeki haftalarda Washington’a acil bir ziyaret planladığı öğrenildi.
"BEN NE İSTİYORSAM ONU YAPACAK"
Öte yandan ABD Başkanı Trump, dün yaptığı bir açıklamada, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun İran'a saldırıları ne kadar erteleyeceği konusunda, "O (Netanyahu), ben onun ne yapmasını istiyorsam onu yapacak." ifadesini kullanmıştı.
İHA