İKSV’nin The Marmara Oteli’ndeki bienal etkinliği sırasında Kamusal Direniş Platformu’ndan aktivistler bienalin sermaye ile olan ilişkisini bir performansla protesto etti. Protestocular görevliler tarafından salondan dışarı çıkartıldı. Eylemi kamerasıyla kaydeden sanatçı Niyazi Selçuk ise küratör Fulya Erdemci’nin şikayeti üzerine karakola ifade vermeye götürüldü. Selçuk, kamera görüntüsü aldığı gerekçesiyle kendisinden şikayetçi olunduğunu söylerken Erdemci bir açıklama yapmadı.
Bienalin temasının açıklandığı şubat ayındaki ilk basın toplantısında ve ikinci Kamusal Simya programı sırasında protestolar olmuştu. Protestocuların temel derdi sanat-sermaye ilişkisiydi. Eylem sırasında protestocular, 'Emek Sineması' 'Taksim' ve 'Tarlabaşı' gibi kentsel dönüşüm odağındaki bölgelerin isimleri yazılı t-shirt'ler giyerek toplantı salonun ortasında yere yattı. Üzerlerine de 'Eczacıbaşı', 'Koç' ve 'Sabancı' yazılı afişleri örttü. Organizasyon yetkilileri ise eylemcileri yerden kaldırarak salondan dışarı taşıdı.
Selçuk, Taksim Şube Müdürlüğü önünde yaptığı açıklamada ‘’Kamuya açık bir toplantıydı, izleyici olarak oradaydım. Video çektim orada. Toplantının sonunda Fulya Erdemci bana tehdit savurdu. ‘O görüntüleri kullanırsan başına gelecekleri bileceksin ... kullanamazsın, kişisel görüntülerim’ diye üzerime geldi. Marmara ve İKSV güvenliği üzerime geldi... Güvenlik beni orada alıkoydu, etrafımı çevirdiler ve görüntüleri alacağız dediler… Oradan karakola gittik. Şikayetçi olma gerekçileri, benim görüntülerini çekme iznim yokmuş. Kamuya açık bir toplantıda yasal hakkımı kullandım. Bir sanatçı olarak o videoları çekme hakkım var’’ diye konuştu.
Eylemciler ne diyor?
Protestocular, bienalin sponsoru Koç Holding ve kurucu kurumlarından olan Eczacıbaşı’nın bizzat kentsel dönüşümün aktörlerinden olduğunu söylüyor. ‘İstanbul’un Katline Bienal Desteği’ başlıklı basın açıklamalarında ‘’Kentsel dönüşüm yağmasının da yatırımcılarından olan bu iki grubun düzenlediği 13. İstanbul Bienali’nin, kamusal alanları işgal edip iktidar ve sermayenin saldırılarını meşrulaştırmaktan başka bir işlevi olmadığı gün gibi ortada’’ yazılı.
2011’de gerçekleşen 12. İstanbul Bienali’ni de Kamusal Sanat Platformu benzer sebeplerden protesto etmişti. Aktivistler, bienalin ana sponsoru Koç Holding'in kurucusu Vehbi Koç'un Kenan Evren 'e 12 Eylül darbesini destek amacıyla yazdığı 1980 tarihli bir mektubu* açılışta dağıtarak bir karşı etkinlik düzenlemişti.
Erdemci’nin şikayeti üzerine bugün ifadesi alınan Niyazi Selçuk, 2011’de Kamusal Sanat Laboratuvarı adına bianet'e yaptığı açıklamada, "Darbeye destek veren birinin şirketinin sanat etkinliğine sponsor olmasını istemediklerini" söylemişti. Uluslararası İstanbul Bienali 2007'den beri Koç Holding'in sponsorluğunda gerçekleştiriliyor.
'Esas olan serginin içeriğine dokunulmaması'
Fulya Erdemci, Radikal’e verdiği röportajda ‘’Hepimiz istesek de istemesek de bu sistemin içinde yaşıyoruz ve değişimi farklı biçimlerde müzakere ediyoruz ... Burada bienalin başarısı, uluslararası kurumların ve özel sermayenin desteğini kamu çıkarı için kullanarak paylaşıma sunmak. Burada ortaya çıkabilecek temel sorun, serginin ve sanat yapıtlarının içeriğine müdahale edilmesidir. Esas olan serginin içeriğine dokunulmaması ve eleştirel sanatsal üretimlerin desteklenmesi, yani sansürlenmemesidir. Ve eğer geniş kitleler tarafından deneyimlenecek böyle muhalif bir sanatsal duruş ve tartışma imkânı reddediliyorsa ya da engellenmeye çalışılıyorsa, esas sorunun bu olduğunu düşünüyorum’’ demişti.
(Elif İNCE / Radikal)