TIMETURK / Haber Merkezi
Ortadoğu ve Kuzey Afrika coğrafyasındaki "Arap Baharı" rüzgarının etkisiyle yeni anayasa sürecine adım atan Cezayir, iktidar ve muhalefet arasında anayasa odaklı siyasi ihtilaflara sahne oluyor.
Cezayir Başbakanı Abdulmalik Sellal'ın, Cumhurbaşkanı Abdulaziz Buteflika gözetiminde yeni anayasa çalışmalarını yürütecek "uzmanlar kurulunun" resmen kurulduğunu açıklaması, Cezayir'de farklı tepkilerle karşılandı. Muhalefet partileri, sözkonusu kurulun görev ve yetkilerinin açıkça tespit edilmediği gerekçesiyle hükümeti "belirsizlik" siyaseti yürütmekle suçlarken, iktidarı destekleyen partiler, "doğru yönde" adım atıldığı görüşünde birleşiyor.
AA muhabirine açıklama yapan gazeteci-yazar ve siyasi analist Abid Şarif, yeni anayasa düzenlemesi için gerekçe olmadığını belirterek, çalışmanın Buteflika'nın siyasi ömrünü uzatmaya hizmet ettiğini görüşünü savundu.
Ülkedeki genel durumun, Buteflika iktidarının sona ereceğine işaret ettiğini, Buteflika'nın sağlık sorunları ve yolsuzluk skandallarının da bunun göstergesi olduğunu öne süren Şarif, Cumhurbaşkanının, yeni anayasal düzenlemelerle koltuğunu korumaya çalıştığını ileri sürdü.
Siyasi çevrelerin tepkileri
Hükümette Çevre Bakanlığı'na sahip Halk Hareketi Partisi, yeni anaysa çalışmalarını desteklediğini açıkladı. Parti, ülke yönetimini cumhurbaşkanı, başbakan ve meclis arasında bölüştüren "yarı başkanlık sistemi"nin devamını talep etti.
Muhalefetteki İşçi Partisi'nden yapılan açıklamada ise hükümetin, anayasa çalışmalarını yürütecek "uzmanlar kurulunun" görev tanımı çerçevesinde "belirsizlik siyaseti" yürüttüğüne dikkati çekerek, çalışmaların, toplumun farklı kesimlerinden temsilcilerin katılımı ve kurulun görev tanımına açıklık getirilmesi kaydıyla devam etmesi gerektiğini ifade etti.
İslami eğilimli partilerin oluşturduğu muhalefetteki Cezayir Yeşiller Bloku, teknik uzmanlardan oluşan kurulu, siyasi grupları temsil etmediği gerekçesiyle reddetti. Oluşan kurulun, "hükümet yanlısı önceki girişimlerden farksız olduğunu" savunan Yeşiller Bloku, kurulun, üzerinde ittifak edilebilecek bir anayasa taslağı hazırlamasının imkan dahilinde olmadığını vurguladı.
Barış Toplumu Hareketi ise yeni anayasa çalışmalarının "çok yönlü" tartışmalara açık olması, parlamenter sistemin anayasada güvence altına alınması ve insan hakları, demokrasi ve özgürlükleri kapsayan 178. maddenin değiştirilmemesi doğrultusunda görüş bildirdi.
Görev süresi 2014 Nisan ayında sona erecek Buteflika, Arap ülkelerindeki değişim ve halk ayaklanmalarını değerlendirdiği bir konuşmasında, seçim, partiler, basın ve dernekler kanununda değişikliklere gidileceğini açıklamıştı. Buteflika aynı zamanda, anayasa değişiklikleri çalışmalarında ülkedeki siyasi aktörlerin tamamının yer alacağı istişare kurulunun oluşturulması sözünü vermiş, Başbakan Sellal'ı parlamentodaki parti temsilcilerinin önerilerini dinlemek üzere görevlendirmişti.
Cezayir'de anayasanın tarihçesi
Cezayir, 1962 yılında bağımsızlığını kazandığı günden bu yana 4 yeni anayasaya, 5 kez de kısmi anayasa değişikliklerine tanık oldu. İlk anayasa, bağımsızlıktan bir yıl sonra 1963'te eski Cumhurbaşkanı Ahmed bin Bella döneminde hazırlandı.
İkinci anayasa 1976'da yapılan anayasa referandumu sonrasında kabul edilen "milli misak" anayasası oldu. Ulusal Kurtuluş Cephesi (FLN) idaresindeki tek parti döneminde kabul edilen anayasada siyasi, ideolojik ve ekonomik sistemde sosyalist bir yaklaşım benimsendi.
Eski Cumhurbaşkanı Şazli bin Cedid döneminde tek parti hakimiyetinin bitmesi ve demokratik sürecin başlamasını talep eden halk ayaklanmasının ardından, 1988'de kabul edilen anayasa ile sanayi ve ticaret alanında özgürlükler tanındı, siyasi açılım ve medya sektöründe yeni kurumların oluşturulması sağlandı.
Son olarak, İslami Selamet Cephesi'nin (FIS) 1991'deki yerel seçimleri kazanması ve zaferle çıktığı parlamento seçimlerinin iptal edilmesinin ardından, yönetimle muhalefet arasındaki keskin anlaşmazlıklar ve ülkedeki güvenlik krizinin ardından hazırlanan 1996 anayasası, siyasi arenada kapsamlı değişikliklere yol açtı. Son anayasada parti kurma şartları sınırlandırıldı, cumhurbaşkanının 3'üncü dönem aday olmaları da yasaklandı.
(AA)