Niçin ve neden istiâze edilmeli ?
Âciz, zayıf, emel ve arzuları nihayetsiz, imkânları çok kısıtlı, ömrü boyunca şeytan, nefs-i emmâre ve bunlara ilâve olarak şehvet ve gazap gibi bir yönüyle düşman sayılabilecek kuvve(t)lerle mücadele etme durumunda olan insanın, hem hayır istikametindeki emellerini gerçekleştirmek hem de düşmanlarının tuzak ve komplolarından kurtulmak için, gücü ve merhameti sonsuz Rabb'ine iltica ve istiâze etmekten başka çaresi yoktur.
Bu çarenin varlığını fark eden ve O'na başvuran insan temel problemlerini halletmiş sayılır. Çünkü şeytan ve onun âdeta bir santral gibi kullandığı nefse karşı insanın en büyük zırhı istiâze yani Cenab-ı Allah'ın ulu dergâhına sığınmaktır.
İstiâze, Allah'ın emri ve resûllerin yoludur
Kur'ân-ı Kerîm'de, hadîs-i şerîflerde ve değişik dua mecmualarında pek çok istiâze duaları yer almaktadır. İstiâze dualarından muradımız, içinde "eûzü, neûzü; eıznî, eıznâ; ecirnî, ecirnâ/sığınıyorum, sığınıyoruz" gibi ifadelerin yer aldığı yakarışlardır.
Cenab-ı Allah Kur'ân-ı Kerîm'de, "Kur'ân okuyacağın zaman, o kovulmuş şeytandan Allah'a sığın." (Nahl Sûresi, 16/98) buyurmaktadır. Bu emre binaen inananlar da Kur'ân-ı Azîm'i tilâvet edecekleri zaman O'nun hidayetinden tam istifade edebilme yolunda şeytanın desiselerinden etkilenmemek ve kalb ve ruhlarını tertemiz hâle getirmek için, "Eûzü billahi mine'ş-şeytani'r-racim", "Kovulmuş şeytanın şerrinden Allah'a sığınırım" derler.
Bu, lafzı itibarıyla bir haber cümlesi olsa da mânâsı açısından bir dua cümlesidir, bir yakarıştır. "Allah'ım, şeytanın şerrinden beni koru!" mânâsına gelmektedir. Buradan ayrıca şöyle bir ders çıkarılabilir. İnsan Kur'ân-ı Kerîm'i tilâvet etmek istediği zaman şeytanî her türlü mülâhazadan arınmalı, O'nu tertemiz bir gönülle okumalıdır.
Ayrıca, Kur'ân elinde olan bir insanı bile tezyîn ve tesvîlleri ile kandırabilen şeytan, sâir iş ve durumlarında hayli hayli kandırabilir demektir. Dolayısıyla her zaman şeytana ve oyunlarına karşı teyakkuz hâlinde bulunmak gerekir.
Efendiler Efendisi'nin bazı istiâzelerİ
"Mahlûkatının şerrinden Allah'ın tastamam kelimelerine sığınırım." (Müslim, Zikir, 54-55)
"Yarattıklarının, gökten inen ve oraya yükselen, yerde biten ve yerden çıkan şeylerin şerrinden, gece ve gündüzün fitnelerinden, -hayırla gelenler müstesna- meydana gelen hâdiselerin şerrinden, ne bir iyinin ne de bir kötünün kendilerini aşamayacağı, Rahmân olan Allah'ın tastamam kelimelerine ve O'nun vech-i kerîmine sığınırım." (Müsned, 3/421)
"Allah'ım, tasa ve hüzünden Sana sığınırım. Âcizlik ve tembellikten Sana sığınırım. Korkaklık ve cimrilikten Sana sığınırım. Borç altında ezilmekten ve düşmanların kahrından da yine Sana sığınırım." (Buharî, Deavât, 36)
RİSALE