Diyarbakır'da 12 Eylül 1980 darbesinden sonra kaldıkları 5 Nolu Askeri Cezaevi'nde işkence gören 500 mağdur, yaşadıklarını anlattıkları görüntüleri soruşturmayı yürüten savcıya teslim etti.
Diyarbakır'da bir araya gelen Diyarbakır Cezaevi mağdurları, yürütülen soruşturmanın davaya dönüşmesi sürecini hızlandırmak için 800 saatlik görüntü ile 7 bin sayfalık çözümünü Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığına verdi. Aralarında 78'liler Girişimi, psikolog, gazeteci, öğretim üyesi, avukat, yazar ve şairlerin de bulunduğu Diyarbakır Cezaevi Gerçekleri Araştırma ve Adalet Komisyonu, bilgi ve belgeleri 'ön rapor' başlığıyla 3 yılda tamamladı. Komisyon üyeleri ve mağdurlar, raporu savcıya teslim ettikten sonra Diyarbakır Adliyesi önünde basın açıklaması yaptı.
Komisyon üyelerinden Celalettin Can, 78'liler Girişimi tarafından oluşturulan Diyarbakır Cezaevi Gerçekleri Araştırma ve Adalet Komisyonu'nun 3 yıldır bu konu üzerinde çalıştığını hatırlattı. Can, 3 yıldır sürdürdükleri çalışmaların önemli adımlarından birini 'ön rapor' halinde savcıya verdiklerini söyledi. Can, "1980-1984 yılları arasında yaşanan zulmün ve cinayetlerin en kapsamlı belgeleri olan bu çalışma içeriğiyle, yöntemiyle, Türkiye'nin geçmişiyle yüzleşmeye, demokrasiye geçişe ve geçiş dönemi adaletine dönük sivil hakikat komisyonu örneğidir." diye konuştu. Can, savcıya sundukları belgelerin, bilgilerin ve anlatımların ana gövdesini, hukukçu, sosyolog, doktor, siyaset bilimcileri ile komisyon üyelerinin raporları ile değerlendirmelerini kapsadığını kaydetti.
Can, yapılan çalışmalar sonucunda Diyarbakır Askeri Cezaevi'nde yaşananların işkence, insanlık dışı muamele ve insanlara karşı uygulanan onur kırıcı davranışlarla insanlık suçu işlendiği, mağdurlara sistematik olarak işkence uygulandığı sonucuna varıldığını dile getirdi.