12 Eylül askeri darbesine ilişkin, dönemin Genelkurmay Başkanı, 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren ile emekli Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Tahsin Şahinkaya’nın yargılanmasına Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi’nde başlandı.
Evren ve Şahinkaya, duruşmaya sağlık durumlarını gerekçe göstererek katılmazken, avukatları hazır bulundu.
Duruşma salonuna iddianamede ismi geçenler, müştekiler, izleyiciler, basın mensupları ve taraf avukatları alındı.
Duruşmaya müdahil olarak Başbakanlık adına Başbakanlık Hukuk Hizmetleri Başkanı Sami Arslan Aşkın, TBMM adına İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanı Ayhan Sefer Üstün ile komisyon üyesi Hamza Dağ ve davaya müdahil olan siyasi partilerin temsilcileri katıldı.
Öte yandan, davaya müdahil olarak katılmak isteyenler ile mahkeme görevlileri arasında, duruşma salonuna giriş sırasında kısa süreli bir tartışma yaşandı.
Duruşmaya izleyici olarak katılan Diyarbakır Milletvekili Leyla Zana, gazetecilere yaptığı açıklamada, kendisinin de bu sürecin mağduru olduğunu belirterek, ”Sadece 12 Eylül’ü yargılamak yetmiyor, bir zihniyetin yargılanması lazım. Bu zihniyet toplumun neredeyse yüz yılını aldı. Türkiye’de bütün toplumun geleceğini kararttı” dedi.
”Bugün bu zihniyetin yenilgisidir” ifadesini kullanan Zana, Türküyle, Kürdüyle bütün toplumun bu davada birleştiğini söyledi.
İZDİHAM NEDENİYLE DURUŞMA GEÇ BAŞLADI
147 kişilik salonda izdiham çıktı. İzdiham nedeniyle saat 09.30'da başlaması gereken duruşma saat 10.00'da başladı. Mahkeme Başkanı ile BDP'li Ertuğrul Kürkçü arasında tartışma çıktı.
Duruşmaya müdahil olarak Başbakanlık adına Başbakanlık Hukuk Hizmetleri Başkanı Sami Arslan Aşkın, TBMM adına İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanı Ayhan Sefer Üstün ile komisyon üyesi Hamza Dağ ve davaya müdahil olan siyasi partilerin temsilcileri katıldı.
EVREN'İN AVUKATI: SAVUNMA YAPMAM
Duruşmada Kenan Evren'in avukatı savunma yapmaya başladı. Davanın yok hükmünde sayılması yönünde karar verilmesini talep eden avukat, mahkeme başkanına 'Düzeni sağlayamayacaksınız savunma yapmam' dedi. Evren'in avukatı, '12 Eylül 1980-83 arası Anayasa'nın teminatında' dedi ve ekledi: 'Bu anayasayı yargılayamazsınız.Bu mahkeme yetkisiz.'
Sanık avukatı savunmasında şunları söyledi:
'Yapılanların anayasal dayanağı var. 12 Eylül darbedir ancak bu mahkeme yetkisiz. Mahkemenin yapacağı her türlü işlemin yok hükmünde olduğunun tespitini istiyoruz.'
DAVANIN GEÇMİŞİ
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca hazırlanan iddianamede, Ahmet Kenan Evren ve Ali Tahsin Şahinkaya, ”Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın tamamını veya bir kısmını değiştirmeye veya ortadan kaldırmaya ve anayasa ile teşekkül etmiş olan Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasına engel olmaya cebren teşebbüs etmek” ile suçlanıyor.
Suç yerinin Ankara, tarihinin ise 2 Ocak 1980 ile 12 Eylül 1980-6 Aralık 1983 arası gösterildiği iddianamede, Evren ve Şahinkaya’nın, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun ”devlet kuvvetleri aleyhinde cürümler”e ilişkin 146. maddesi ile 80. maddesi uyarınca ”ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına” çarptırılmaları isteniyor.
Bu arada, davayı takip etmek isteyen çok sayıda vatandaş, dernek, sivil toplum örgütü ve siyasi parti temsilcisi Ankara Adliyesi önünde toplandı.
Davadan Dakika Dakika Gelişmeler:
Saat 16:00
Sarıhan: "Yargı sürecine tanıklık etmek istiyoruz. Adil yargılamanının Özel Yetkili Mahkemelerde yapılabileceğini düşünmüyoruz. CHP'nin örgütlenme hakkı yok edildi. Parti kapatıldı. Bir tarih yok edilmek istendi."
Saat 15:55
CHP, Hükümet üyelerinin darbeden mağduriyeti yoktur, müdahillik talepleri reddedilmelidir.
Saat 15:45
Verilen aranın ardından 12 Eylül davasının ilk duruşmasına devam ediliyor.
Saat 15:25
12 Eylül davasında, duruşmaya 15 dakika ara verildi.
Saat 15:10
Çağdaş Hukukçular Derneği: Özel yetkili mahkemelerde değil,mahalli mahkemelerde yargılanmalılar.
Saat 14:50
Diyarbakır Cezaevinde yaşananların tanıkları, yaşadıklarını anlattıklari bir CD'yi mahkemeye sundu.
Saat 14:40
Avukatlar "İnsanlığa karşı suç kapsamında değerlendirilmeli,zamanaşımı tartışması yapılamaz."
Saat 14:20
Avukatlar "Mağduriyet talepleri değerlendirilirken suçun mağdurları ile olaylara tanıklık edenler ayrıştırılmalı."
Saat 14:10
İddianame sanıklar olmadığı için okunmayacak. Mahkeme Ali Ertan'ı yedek hakim olarak mahkeme heyetine dahil etti.
Saat 12:30
Mahkemeye 14:00'da toplanmak üzere ara verildi.
Saat 12:27
Avukatlar, Ankara Adli Tıp Kurumu ile ilgili suç duyurusu talebinde bulundu.
Saat 12:25
Müdahil avukat: "Benim gibi demirin, dört duvarın soğukluğunu hissetmelerini istiyorum.Tutuklansınlar."
Saat 12:20
AVUKATLAR EVREN VE ŞAHİNKAYA'NIN TUTUKLANMASINI TALEP ETTİ.
Saat 12:10
Avukatlar, salonda yedek hakimin bulunmamasına ve Adli Tıp'tan gelecek raporun beklenmeden duruşma günü verilmesine itiraz etti. Avukatlar, Evren ve Şahinkaya ile ilgili devlet memurları statüsünde olan bir sağlık ekibinden sağlık raporu alınmasını talep etti.
Saat 12:07
Mahkeme başkanı sanıklar olmadan da iddianamenin okunabileceğini söyledi.
Saat 12:05
Avukatlar,sanıkların öyle ya da böyle hazır edilmesi ve iddianamenin yüzlerine okunmasını talep etti.
Saat 12:00
Mahkemenin, kamera kayıt sistemi ile ifade alınabilecek bir salonda duruşma yapılabilmesi için yazdığı müzekkereye cevap gelmedi.
Saat 11:50
12 Eylül davasına bireysel olarak müdahililik talebinde bulunanların tek tek isimleri okunuyor.
Saat 11:38
Adli Tıp'tan sanıkların sağlık durumu ile ilgili beklenen rapor duruşma sırasında geldi. Kurum, "İstanbul Adli Tıp Kurumu bünyesinde değerlendirilmeli." dedi.
Saat 11:30
Evren ve Şahinkaya'nın sağlık durumu İstanbul Adli Tıp'a sorulacak.
Saat 11:25
Sanık avukatlarının yetkisizlik talebi mahkeme tarafından reddedildi.
Saat 11:10
12 Eylül davasında duruşmaya ara verildi.
Saat 11:05
Savunmaya itiraz: AİHM kararları dikkate alındığında sanıkların yargılanması önünde hiçbir engel yoktur. 82 Anayasası'nın geçici 15.maddesini kalkması ile yargılamanın önündeki engel de kalkmıştır.
Saat 11:00
Savunmaya itiraz: Suç işleyenin kendi kendini af yetkisi yoktur. Mahkemenin yetkisine yapılan itirazlar yersizdir.
Saat 10:54
Savunmaya itiraz: Bu dava tüm uluslarası sözleşmelere uygundur, insanlık suçunu tanımlayan tüm yasalar mevcuttur.
Saat 10:52
Evren'in avukatı: İddianamenin ve kamu davasının erk yokluğu nedeniyle yok hükmünde olduğunu düşünüyoruz. Mahkemenin yapacağı her türlü işlemin yok hükmünde olduğunun tespitini istiyoruz."
Saat 10:46
Evren'in avukatı: "Cumhuriyet Savcısının böyle bir soruşturma yapma yetkisi yoktur."
Saat 10:44
Evren'in avukatı: "Mili Güvenlik Konseyi anayasal organdır.Yapılanların Anayasal dayanağı var."
Saat 10:38
Müdahil avukatlar, duruşmanın kaydedilmesini istedi.
Saat 10:35
Evren'in avukatı Acar: Düzeni sağlayamayacaksanız savunma yapmam
Saat 10:30
Müdahil avukatlar sanıklar olmadan davanın başlamasına itiraz etti.
Saat 10:15
Avukatlar boş sanık sandalyelerine oturmayı reddetti.
Saat 10:13
Salonda Ak Parti, CHP, MHP ve BDP'den milletvekilleri var
Saat 09:50
Dava Başladı