Kapalısıyla, açığıyla, büyüğüyle, orta hallisiyle çarşı ve orada hükmünü icra eden ticaret hayatı caminin gölgesinde şekillenirdi. Dolayısıyla dürüstlük, kanaatkârlık, diğerkâmlık, hakka hukuka riayet gibi ahiret hesabını gözeten ahlakî prensipler aynı zamanda ticaretin temel kurallarıydı. Babadan oğula, ustadan çırağa devreden yüzlerce yıllık esnaf terbiyesi bundan başkasını kaldıramazdı.
İstanbul Ticaret Odası (İTO) tarafından yayımlanan "Tarih ve Medeniyetin Beşiği Çarşılar" kitabı, Bursa'dan Edirne'ye, İstanbul'dan Kayseri'ye, Amasya'dan Bergama'ya 32 yerleşim birimindeki tarihî bedestenleri dünü, bugünü, hikâyeleri, resimleri ile anlatıyor. Bazen tarihî belgeler, salnameler eşlik ediyor Hüseyin Öztürk'ün kaleme aldığı kitaptaki yolculuğa, bazen seyahatnameler. Kimi zaman da çarşı esnafı anlatıyor hatıralarını. Halil İnalcık, "Kural olarak bedestenli şehir, uluslararası bir ticaret merkezidir." diyor. Kitapta anlatılanlara bakılırsa yakın zaman kadar Osmanlı coğrafyası baştan başa uluslararası ticaret merkeziymiş.
Kaynak: Zaman