Hal esnafı dertli: Yasa büyük marketlere yarıyor, sebze-meyvede ucuzluk olmaz (Özel)

22 Mart'ta yürürlüğe girecek yeni Hal Yasası ile sebze ve meyve fiyatlarının yüzde 25 ucuzlaması bekleniyor. Ancak hal esnafı, üretici ile tüketici arasındaki aracı sayısını azaltan yeni düzenlemenin pazara indirim olarak yansımayacağı görüşünde. İndirim için önce büyük marketlerdeki fiyatlara bakılmasını tavsiye eden sebze-meyve komisyoncuları, "Önce perakendeciye çeki düzen verilmelidir. Tüketici benden sebze meyveyi 1 liraya alıyorsa perakende sektöründen 3 liraya alıyor. Bu anlamda gereken yapılmazsa ucuzluktan söz edilemez." ifadelerini kullanıyor. Yeni hal yasasının getirdikleri ve düzenlemenin pazar tezgahlarına yansıması ile ilgili olarak Cihan'a değerlendirmelerde bulunan Tüm Bostan Sebze Meyve Komisyoncu ve Tüccarları Federasyonu (TÜMESKOM) Başkanı Burhan Er, düzenlemenin olumsuz olduğu kadar olumlu buldukları yönleri de olduğunu söyledi. Öncelikle olumsuzlukları sıralayan Er, "Ben, bu kanunun sebze ve meyve fiyatlarını ucuzlatacağına inanmıyorum. Burada öncelikle ele alınması gereken marketlerdir. Perakendeciye çeki düzen verilmelidir. Bu anlamda gereken yapılmazsa ucuzluktan söz edilemez." dedi. Burhan Er, ucuzluk olabilmesi için bütün sebze ve meyvelerin halden geçmesi gerektiğini belirtti. Belediyeye ödedikleri rüsum bedelindeki indirimin kendileri için yararlı olduğunu ancak tüketiciye fayda getirmeyeceğini anlatan Er, şunları söyledi: "Rüsum indirimi benim için iyi. Ben, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne günde 1 milyar lira ödüyorsam, 22 Mart'tan sonra 500 milyon lira ödeyeceğim. Fakat bu indirim üretici ve tüketiciye nasıl yansıyacak? Adana, Mersin, Antalya ve Aydın'da üretilen 500 kilo mal İstanbul'da kaça pazarlanacak? Yine ben kötü niyetli biri olsam belediyeye yüzde 2 rüsum ödedikten sonra malımı istediğim yere elimi kolumu sallayarak nakledip satabileceğim. Peki, götürdüğüm yerde sebze ve meyveyi ucuz ya da pahalı satıp satmayacağımı nereden bilinecek? Piyasaya emrivaki yapılamaz. 'Çileği Aydın'dan 1 liraya al İstanbul'da 3 liraya sat' denilemez. Sonuç itibari ile rüsum indirimi tüketiciye yansımayacaktır. Çünkü perakendeciler yine istediği fiyatı koyacak. Ucuzluk için öncelikle market fiyatlarının denetim altında tutulması gerekiyor." Er, kanunun olumlu buldukları yönlerini de "Bir kere malın menşeini biliyorsunuz. Bu malın kimliğinin belli olması, daha kalifiye sebze ve meyvelerin sofralara gelmesi anlamına geliyor." şeklinde özetledi. "MARKET FİYATLARI HEP FAZLADIR" İstanbul Yaş Meyve-Sebze ve Bostan Komisyoncuları Derneği (İSMEYDER) Başkanı Nevzat Dayan da yeni Hal Yasası'ndan üreticilerin de tüketicilerin de dertli olduğunu ileri sürdü. Rüsum indiriminin fiyatlara yansımayacağını aktaran Dayan, şöyle konuştu: "22 Mart'ta yürürlüğe girecek Hal Yasası, bizi hedef alıyor. Yabancı sermaye ve ulusal marketlerin direktifleriyle çıkarılan yasa ile haller ortadan kaldırılmak isteniyor. Pazarların hepsi halden alışveriş yapıyor. Ulusal marketler ise direk üretici bölgelerden alıyor. Ama fiyatlara bakın, marketlerde fazladır."