Tahran'da imzalanan uranyum takası anlaşmasının hemen ardından ABD'nin İran'a karşı yaptırımları Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK)'ne getirmesinin yankıları sürerken, ABD diplomatik kaynakları 'Takas anlaşmasının ardından 'İran'ın uranyumu zenginleştirmeye devam edeceğiz' şeklindeki bir açıklama ile BMGK kararlarını ihlal etmeye devam etmiş oluyorlar. Biz BMGK'nın geçici üyesi konumundaki Türkiye'den İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine son vermesi için baskı yapmasını bekliyoruz' diye konuşuyor. İran konusunda ABD kaynaklarının eleştirileri şöyle:
1) 1200 kilogramlık takas yetersiz: Anlaşmada yer alan 1200 kilogram uranyum rakamı IAEA'nın ekim ayındaki raporuna göre belirlendi. O zaman elinde 1573 kilogram az zenginleştirilmiş (yüzde 3.5) uranyum vardı ve 1200 kilogram İran'ın elindeki toplam uranyumun yüzde 68'iydi. Bu durumda Tahran'ın elinde sadece 563 kilo uranyum kalacaktı ve İran'ın nükleer bomba yapması için gerekli olan 1100-1200 kilogram uranyuma ulaşması için önünde 5 ayı olacaktı. Ancak IAEA'nın son raporuna göre İran'ın 2065 kilogram uranyumu bulunuyor. Bu durumda İran 1200 kilogram uranyumu verse bile, halen elinde 1100 kilogram zenginleştirilmiş uranyum kalacak ki, bu da zaten tek başına bomba yapmaya yeterli.
2) İran'ın uranyum zenginleştirmeye devam etmesi: İran anlaşmayı imzalar imzalamaz, 'Uranyumu yüzde 20 oranında zenginleştirmeye devam edeceğiz' diyerek, sadece yaptırımdan kaçmak için manevra yaptığını kanıtladı. İran'ın uranyum zenginleştirmeyi bırakması yönünde BMGK'da alınmış karar var. BMGK'nın geçici üyesi olan Türkiye kendisini bu konudan soyutlayamaz. Ankara'dan İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine son vermesi için baskı yapmasını bekliyoruz.
3) Takas hiçbir zaman yaptırıma önlem olarak kabul edilmedi: Takas anlaşması bir iyi niyet göstergesi olarak olumlu. Ancak hiçbir zaman yaptırımlara alternatif değil. Biz bunun böyle olduğunu başından beri Türkiye'ye de söyledik.
Muttaki sasırdı sonra 'Ciddiye almayın' dedi
TÜRKİYE ve Brezilya'nın İran'la uranyum takası konusunda imzaladığı anlaşmaya rağmen İran'ın nükleer programına yönelik yeni yaptırımlar içeren karar tasarısı metni BM Güvenlik Konseyi üyelerine sunuldu. BM Güvenlik Konseyi daimi üyeleri ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa ve Almanya (5 1 ülkeleri) tarafından üzerinde anlaşmaya varılan metin, Konsey'in daimi olmayan diğer 10 üyesine önceki gece dağıtıldı. Tasarı Türkiye ve Brezilya kadar İran'ı da şaşırttı. İran Dışişleri Bakanı Manuçehr Muttaki, 5 +1 ülkelerinin yeni bir tasarı metni üzerinde anlaştıklar yolundaki habere şaşırdı. İslam Konferansı Teşkilatı (İKT) Dışişleri Bakanları toplantısı için Duşanbe'de bulunan Muttaki, Reuters muhabirinin BM'deki gelişmeyle ilgili sorusu üzerine, 'Emin misiniz?' dedi. Muttaki, 5 +1 'in yeni metin üzerinden anlaştığından emin olduktan sonra 'Ciddiye almayın' diye konuştu.
BM kulislerinde konuşulanlara göre, toplantıda başta Rusya ve Çin olmak üzere Konseyin diğer daimi üyeleri, karar tasarısı üzerinde mutabık kaldıklarını belirtti, ancak bunun diplomatik sürecin kapısının kapatılması anlamına gelmediğini ve sorunun barışçıl yollardan çözümü yönündeki her türlü çabayı desteklediklerini ifade etti.
Türkiye ve Brezilya'nın temsilcileri de sorunun diplomatik yollardan çözümü yönündeki çabalarının devam ettiğini bildirdi ve Tahran'da imzalanan ortak bildiri hakkında Konsey'e bilgi sundu. İki ülkenin daimi temsilcileri Konsey'den diplomatik çabalara destek istedi. Konsey'in diğer üyeleri de toplantıda karar tasarısı metnini başkentlerine yollayıp oradan bundan sonraki adımın ne olacağı yönünde talimat isteyeceklerini söyledi. BM kulislerinde, bu ülkelerin toplantıda, Türkiye ile Brezilya'nın ortak çabaları sonucunda imzalanan Tahran Deklarasyonu'nu da memnuniyetle karşıladıklarını, diplomatik sürece desteklerinin devam ettiğini dile getirdikleri de konuşuluyor.
Tasarı çok ağır
- Bazı hassas faaliyetlerde yurtdışında kısmi yatırım yasağı. (Uranyum maddeleri)
- İran'a giden kargoların aranması. Bunun için uluslararası kontrol rejimi kurulması. Gemiler, açık denizde durdurularak kontrol edilebilecek. Uçak ve diğer araçlarla taşınan kargoları da kontrol edilecek.
- Bankacılık alanındaki önlemler: Şüphelenilen İran bankalarına yurtdışında yeni lisans verilmemesi konusunda da düzenleme talebi.
- İran'a, 8 tipte ağır silahın, özellikle tankların satışına da yasak getiriyor. Tank, zırhlı araç, savaş uçağı, savaş gemisi ve diğer benzeri ağır silahlar.
Akşam