ABD Anayasa Mahkemesi yargıçlığına aday gösterilen Elena Kagan, akademik geçmişiyle dikkat çekiyor. Ama yorumculara göre, muhafazakâr görüşteki yargıçlar kadar güçlü bir hukuk felsefesine sahip değil
"Jilet gibi keskin ama dayanışmacı"; bu sözler ABD Anayasa Mahkemesi'nin Başkan Barack Obama tarafından aday gösterilen ve Senato'dan onay alırsa ülkenin 112. Baş Yargıcı olacak Elena Kagan'ı nitelemek için kullanılan sözlerden bazıları. Onay sürecinde özellikle Cumhuriyetçiler tarafından sıkı bir "mülakattan" geçecek olan ve bu sebeple geçmişine dair her ayrıntı büyüteç altına alınan Kagan'ın seçimi, birçok kişiye göre, "Obama'nın başkanlığının en önemli kararlarından" biri. Bunun sebebi de, ABD Anayasa Mahkemesi'nin ülke yargısı ve siyasetindeki özel konumu.
ABD Anayasa Mahkemesi, Başkan, Kongre, güvenlik güçleri, bürokratlar, hükümet yetkilileri, yerel yönetimler gibi farklı oyuncular arasında dengeyi sağlayan bir hakem rolünü oynuyor.
O bir Yahudi
Mahkemedeki her yargıç, siyasi görüşü ne olursa olsun, her davada çok boyutlu düşünüp, ince eleyip sık dokuyup bir hukuk felsefesi teziyle kararını veriyor. Obama 2009'da da, Hispanik kökenli, liberal hukukçu Sonia Sotomayor'u Anayasa Mahkemesi üyeliğine atamıştı. Kagan, atamasının onaylanması halinde, mahkemede şu an görev alan üçüncü kadın ve ikinci Yahudi yargıç olacak. Böylelikle, mahkemede, ilk kez hiçbir "beyaz, Protestan erkek" yargıç bulunmayacak.
ABD'nin 11. Başhâkim, Charles Evans Hughes'un deyişiyle, ülkenin Anayasa Mahkemesi, tamamen "Amerika'ya özgü bir işleve ve işleyişe" sahip. Mahkeme binasının girişinde yazan, "Cumhuriyet varlığını sürdürüyor ve bu da ona olan inancın sembolü" sözleri, 1789'da kurulan mahkeme için kendine duyulan saygıyı sürdürmenin önemine işaret ediyor.
Harvard Hukuk'un Dekanı
2003'ten 2009'a kadar Harvard Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı olan ve 2009'da Başsavcı olana kadar konulara sadece "teorik açıdan" yaklaşan Kagan'ın Obama tarafından seçilmesinde akademik ve entelektüel birikiminin etkili olduğu bildiriliyor. Kagan, ilk kez mahkeme salonuna adımını, başsavcı olunca mart 2009 attı.
Kagan, eğer Senato'nun onayını alırsa, Mahkeme'nin genel tavır olarak, dört liberal ve dört muhafazakâr, bir de ortada yer alan yargıcından oluşan dokuz yargıcından, liberal kanattaki Yargıç John Paul Stevens'ın yerine geçecek. Kagan, mahkeme salonlarında hukuki görüşlerini sergilememiş bulunması ve akademik dünyada da fazla yazılı eseri olmaması, liberal mi muhafazakâr mı tavır takınacağı konularında tartışma yaratıyor.
"Hukuki düşünce geliştirmesi zor"
Sadece ABD'nin değil dünyanın en büyük hukuk firmalarından Akin Gump Strauss Hauer & Feld'in Anayasa Mahkemesi uzmanı olan Tom Goldstein, "Kagan, şimdiye değin, anayasal olarak 'kritik' diye nitelenen hiçbir konuda görüş bildirmemek için adeta 'artistik' sayılabilecek bir çaba gösterdi" diyor. Oysa Obama'nın Kagan'ı, özellikle akademik birikimini kullanarak, kimi zaman muhafazakâr kimi zaman da liberal kanatta yer alan Anthony Kennedy'i liberal safa çekecek düzeyde hukuki tezler oluşturabilmesi için seçtiği iddia ediliyordu. Goldstein, Kagan'ın, muhafazakâr eğilimli Antonin Scalia ve John Roberts kadar nitelikli bir hukuki düşünce geliştirme yeteneği olup olmadığını zamanın göstereceğini, ancak bunun zor olduğunu öne sürüyor.
"Aslında o bir muhafazakâr"
Cornell Üniversitesi hukuk profesörü William Jacobson ise, Kagan'ın muhafazakâr eğilimleri olduğunu düşünüyor. New York Times'dan Peter Baker'ın yazısındaki yorumu ise, "1970'lerden beri süren gelenek değişmedi; Demokrat Başkanların sol görüşü hayalkırıklığına uğratacak bir adayı geçme adetlerine aynen devam edildi" şeklinde oldu.
Kaynak: Taraf