Türkiye birçok kez 'eksen kayma'sı tartışması yaşandı, yaşanıyor. Aksiyon'un haberine göre Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etütler Vakfı (TESEV) tarafından 24-29 Temmuz 2009 tarihleri arasında Mısır, Ürdün, Filistin, Lübnan, Irak, Suudi Arabistan ve Suriye'de eş zamanlı olarak gerçekleştirilen "Orta Doğu'da Türkiye Algısı" anketinde, Türkiye'nin yeni politikalarının bölge ülkelerinde nasıl algılandığını ortaya çıkardı. Yedi ülkeden toplam 2006 kişinin katıldığı araştırmaya göre Arap dünyası, çatışmaların çözümünde Türkiye'nin oynadığı rolü takdir ve teşvik ediyor. Aynı zamanda Türkiye'nin AB üyeliğini de destekliyor. Bir bakıma Arap dünyası hem AB'li hem de Doğulu Türkiye istiyor. Ankara'nın yeni vizyonu da bu yönde zaten.
Peki, iç kamuoyunda durum ne? İçe dönük anketler de halkın çoğunluğunun bu yeni dış politikaya destek verdiğini yansıtıyor. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu'nun (USAK) Ocak başında kamuoyuyla paylaştığı 'Türk Dış Politikasında Yön Değişimi ve Komşular ile İlişkiler Algılama Anketi' de bu durumu yansıtıyor âdeta. Beş ayrı şehirde (Ankara, İstanbul, İzmir, Adana ve Trabzon), toplam iki bin kişiyle yüz yüze yapılan ankete göre; Türk halkının ezici bir çoğunluğu dış politikada ciddi bir sapma görmüyor. Sapma var diyenlerin oranı ise yüzde 12. Bununla birlikte nüfusun yüzde 79,5'i son dönemde komşularla kurulan yeni ilişkileri faydalı buluyor. Hatta halkın yaklaşık yüzde 50'si İran ve Suriye ile kurulan bağların ekonomik alanda ilerletilmesini istiyor. Araştırmaya göre; Türk halkı Batı'ya karşı şüpheli yaklaşsa da Türklerin yüzde 58,25'i kesin bir şekilde Batı karşıtı olmadığını ifade ediyor.
Ankete katılanların net oldukları bir diğer konu da İsrail'le ilişkiler. Halkın yüzde 63'ü hükûmetin İsrail politikalarını doğru buluyor ve destekliyor. Yanlış bulanların oranı sadece yüzde 11,90. Nüfusun yarıya yakını, ekonomi dâhil İsrail'le ilişkilerin hiçbir alanda gelişmesini istemiyor.
USAK Başkanı Doç. Dr. Sedat Laçiner, dış kaynaklı 'eksen kayıyor' tartışmasının halktaki yansımasını ölçmek için bu araştırmaya giriştiklerini anlatıyor. Sonuçları analiz ettiklerinde halkın nazarında bu tür bir eksen kayması olmadığını hatta İsrail ve Suriye politikalarının desteklendiğini görmüşler: "Hatta hükûmetin diğer alanlardaki politikalarını desteklemeyen, daha önce AK Parti'ye oy vermeyenlerden bile yeni dış politikaya destek verenler çıktı. Anket üzerinden, özellikle İsrail'e karşı sergilenen tavrın ve Suriye-Irak açılımlarının her kesimden destek aldığını okuduk. Halkın ezici çoğunluğunun hükûmetin dış politikasından memnun olduğunu gördük. Zira İsrail'in son politikalarından kimse memnun değil."
Peki, eksen kayıyor yaygarasını kim, neden çıkarıyor? Doç. Dr. Laçiner, Türkiye'nin gücünü toparladığı dönemlerde bu tür eksen tartışmalarının dışarıda kasıtlı olarak çıkarıldığını hatırlatıyor: "Eksen tartışmaları dış kaynaklı. Soğuk savaşın ardından önce Fransız, daha sonra da ABD basını Türkiye'den 'yeni Osmanlılar' diye bahsetmişti. Türkler ne zaman gücünü toparlarsa bu tür 'yeni Osmanlılar geliyor', 'eksen kayıyor' tartışmalarını çıkardılar. Son tartışmanın kaynağı da İsrail ile ABD'deki Neoconcu grup. İsrail, Türkiye ile yaşadığı sorunları AK Parti'nin dış politikalarına bağlamaya çalışıyor. İsrail'de bir kısım güç odakları, AK Parti hükûmetiyle çalışamayacaklarını düşündükleri için onların dış desteğini de kesmek istiyor."
Laçiner'e göre, Orta Doğu'da büyük yıkımlara yol açan Bush döneminin ardından bölgenin yeniden 'düzenlenmesine' ihtiyaç var. Obama'nın destek verdiği bu konjonktürel politikayla Türkiye'nin yeni misyonu da örtüşüyor. Laçiner, Ankara'nın bölgedeki yükselişinin devam edeceğini, AK Parti sonrası CHP veya MHP dahi gelse Türkiye'nin bu yöndeki ilerleyişini sürdüreceğini düşünüyor.
Ortada bir kaymadan ziyade 'eksen oturması' var. Artık Türkiye'nin ayakları yere daha sağlam basıyor. Çizilen sınırları aşan, kendi eksenini, kendi cazibe alanını oluşturan Türkiye, bazılarını rahatsız etmeye devam edecek. Hâliyle birileri de eksen tartışmalarını sürdürecek.