Gagauz Yeri Özerk Bölgesinin Başkanı Mihail Formuzal'ın düzenlediği ve Türkiye Cumhuriyeti'nin 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in şeref konuğu olarak katıldığı kutlama törenine, Dışişleri eski Bakanı Murat Karayalçın'ın yanısıra, Moldova Başbakanı Vlad Filat, eski Moldova Cumhurbaşkanları Mircea Snegur, Petru Luçinski, Azerbaycan Devlet Bakanı Nazim İbrahimov, Türksoy Başkanı Düsen Kaseinov, yabancı ülke milletvekilleri ve büyükelçileri katıldı.
Başkan Mihail Formuzal, başta 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel olmak üzere "kendi halklarına, Türk halklarına ve Gagauz halkına hizmet eden değerli insanların" büstlerinin Komrat'a dikilmesine karar verdiklerini ve bu kararlarını da 2007 yılında Demirel ile paylaştıklarını belirtti.
Mihail Formuzal, Gagauz Yeri'nin zor dönemlerinde Gagauzlara destek olan, Gagauz gençlerinin eğitimine katkı sağlayan Türk evlatları Süleyman Demirel ve Haydar Aliyev'in büstlerinin Komrat Üniversitesi önündeki Şeref Yoluna dikilmesinin isabetli olacağını düşündüklerini söyledi. Formuzal, Gagauz Yeri Onur vatandaşı, Moldova Devlet Nişanı sahibi ve Moldova Pedagoji Üniversitesi ile Komrat Üniversitesinden fahri doktorası bulunan Süleyman Demirel'in, Gagauzlar için yaptıklarının farkında olduklarını, bugün 5. ziyaretini gerçekleştiren Demirel'in her zaman yanlarında olduğunu bildiklerini söyledi.
GAGAUZ YERİ KANSIZ BARIŞIN ÖRNEĞİ
Daha sonra resmi törenin açılış konuşmasını yapan Başkan Mihail Formuzal, Türkiye Cumhuriyeti'nin 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel başta olmak üzere, Gagauz Yeri'nin özerkliğe kavuşmasına sağlayan Moldova Eski Cumhurbaşkanları Mircea Snegur, Petru Luçinskiye ve Moldova parlamentosunda bulunan milletvekillerine teşekkürlerini iletti. Formuzal, kazanılan özerklik ile problemlerin kansız çözülerek, kardeşçe yaşanabilindiği gösteren bir modelin dünyaya sunduklarını kaydetti.
Törene katılanların coşkulu ve uzun süren alkışları arasında konuşmaya davet edilen Süleyman Demirel, Gagauz Yeri'nin özerkliğinin 1'nci ve 10'uncu yıl dönümlerine katıldığını, 15'nci yılı kutlamalarında iştirak etmekten memnuniyet duyduğunu belirtti. Demirel, her yıl 23 aralıkta Moldova halkının, 1994 yılındaki zor koşullarda bu kararı alabilme cesaretini, alınan kararın doğruluğunu, diğer ülkeler iç çatışmalarla kıvranırken Moldova ve Gagauz halklarının kardeşçe yaşayabilmesini kutladıklarını belirterek, geçen 15 yılda Gagauz Yeri'nin kendini idare etme rüşdünü ispatladığını ifade etti.
Süleyman Demirel, geçen bu 15 yıl içerisinde Moldova halkıyla hiç bir problem yaşamayan, kendilerini idare etme olgunluğunu ve medeniyetini gösteren, demokrasiyi benimseyen Gagauz halkını kutlayarak, onlara bu uygar davranışı devam ettirerek, kendi içlerindeki ahengi ve iç barışı korumayı tavsiye etti.
Moldova'nın Avrupa Birliği'ne entegrasyon çabalarını devam ettirme tavsiyesinde de bulunan Süleyman Demirel, Moldova'nın bir gün mutlaka AB üyesi olacağına inandığını söyledi.
Demirel konuşmasını "Sizi Kucaklamaya geldim. Kucakladım. Mesajım var... İçinde bulunduğunuz otonom, özerk Gagauz Yeri idaresinin değerini, kıymetini iyi biliniz. Enerjinizi iç çekişmeye değil, bu ülkeye refah getirecek eylemlere aktarınız. Hepinizi, özerkliğin 20. yıl dönümünde buluşmak üzere selamlıyorum" diye tamamladı.
Konuşmasının ardından başkan Formuzal, Süleyman Demirel'e, özerkliğin 15. yıl dönümü ve Gagauz halkının şükranlarını ifade eden altın ve gümüşten yapılmış madalyayı takdim etti.
Törende konuşan Moldova Başbakanı Vlad Filat, bu gün kutlamalara iştirak etmekten memnun olduğunu belirtti. Moldova Başbakanı, "kendi ülkesine, kendi kardeşlerine ve diğer insanlara yardım eden bir devlet büyüğü ve efsane politikacı" olarak tanımladığı Süleyman Demirel'e, Moldova ve Gaguzya'ya yaptığı destek ve icraatları nedeniyle teşekkür etti. Filat, geride kalan 15 yılı değerlendirirken Gagauzya'ya ilişkin verilen kararda mantığın zafer kazanmasından dolayı memnuniyetini dile getirerek, iki halkın birlikte ve ele ele vererek aralarında varolan bütün problemlerin üstesinden başarıyla gelebileceklerini ve birlikte güçlenebileceklerini kaydetti.
Özerklik yasasının çıktığı 1994 yılında görevde bulunan Moldova'nın 1. Cumhurbaşkanı Mircea Snegur, o dönemde Moldova yönetimi ve yerel idarenin mantıklı davranmaları sonucunda doğru yolu bulduklarını vurgulayarak, bu doğru yolu bulmada tavsiyelerini dinledikleri, dostu ve arkadaşı olan Süleyman Demirel'e ve destekleri olan halka teşekkür etti.
Moldova'nın 2. Cumhurbaşkanı ve dönemin Parlamento Başkanı Petru Luçinski bu kanunda imzası olması nedeniyle bugün çok büyük onur yaşadığını vurgulayarak, dış güçlerin müdahalesi olmadan alınan bu kararda "Buyurun önünüzde Kosova, Dağlık Karabağ gibi örnekler de var" diyerek barışa katkı sağlayan Türkiye'nin 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e de teşekkür etti. Luçinski, Moldova'da demokrasinin ve değişimin Gagauz Yerinden yayıldığını vurgulayarak, bu doğru kararın alınmasından duyduğu memnuniyeti ifade etti.
Türksoy Başkanı Düsen Kaseinov yaptığı konuşmada, Gagauzların kendi dil ve benliklerine bağlı olduklarını belirterek, bu özellikleri sayesinde dillerini koruyarak bugün kutladıkları özerkliklerine kavuşabildiklerini kaydetti. Gagauzların kültürünü tanıtmak adına birçok etkinlik yapıldığını vurgulayan Kaseinov, Türksoy bakanlar konseyinin bir sonraki toplantısının da Gagauz Yeri başkenti Komrat'ta yapılacağını duyurdu.
Gagauz Yeri özerkliğinin 15'nci yıl dönümünü kutlamaları, bölge halk ve toplulukların kültürlerini yansıtan şarkı ve dans gösterilerinin sunulduğu konser ile sona erdi.
Konser sonrasında Şeref Yolunu ziyaret eden Süleyman Demirel, Azerbaycan'ın merhum Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev ile yan yana duran büstlerini değerlendirirken, "Benim bulunduğum yerde Haydar Aliyev, Haydar Aliyev olduğu yerde ben olurum. Çünkü biz ikiz kardeşleriz. Büyük devlet adamı ve benim dostumdu. Türk Dünyasının yıldızıdır. Yıldızlar beraber durur" diye konuştu.
MOLDOVA BAŞBAKANI VLAD FİLAT DEMİREL'İ UĞURLADI
Türkiye Cumhuriyeti'nin 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Gagauz Yeri özerkliğinin 15'nci yıl dönümünü kutlamalarının ardından Moldova'dan ayrılmak için geldiği Kişinev havaalanında Moldova Başbakanı Vlad Filat ile kısa bir görüşme yaptı.
Moldova'nın içinde bulunduğu politik durum, Avrupa entegrasyonu, ekonomik gelişmeler ve diğer konuların görüşüldüğü mini toplantıda, Süleyman Demirel Moldova Başbakanına iç politikadaki sorunların hızla çözülerek, AB entegrasyonu çabalarına devam etme ve ekonomik kalkınmaya katkı sağlayacak yatırımlar için uygun ortamın oluşturulması tavsiyelerinde bulundu.
Moldova'daki görüşmelerini tamamlayan Süleyman Demirel ve beraberindeki heyet, Moldova Başbakanı Vlad Filat, Gagauz Yeri Başkanı Mihail Formuzal, Türkiye'nin Moldova Büyükelçisi Ahmet Ferit Ülker ve diğer yetkililer tarafından uğurlandı.
Moldova'ya bağlı Özerk Gagauz Yeri'nin 15. yıldönümü kutlamaları için şeref konuğu olarak Gagauz Yeri'ne giden Türkiye Cumhuriyeti 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e hem Moldova devlet adamlarının hem de Gagauz halkının gösterdiği yakın ilgi, Gagauzların özerkliğinde ve kimliğinin yeniden yerleşmesindeki katkılarının unutulmadığını gösterdi.
Gagauz halkı, ziyaretin her durağında Demirel'e büyük ilgi gösterdi. Gagauz Yeri'nin birinci başkanı Stepan Topal tarafından Kişinev havaalanında karşılanması Demirel'e verilen önemin ilk emaresi oldu.