Leyla Ebumellal / TIMETÜRK
Arap gazeteleri bugün hayatının son dönemlerinde Hamas hareketine yakınlığı ve cihadi kanadını desteklemesiyle bilinen eski Filistin başkanı Yaser Arafat'ın ölümünün beşinci yıldönümünde Gazze'de anma töreni yapmak isteyen Fetih kadrolarına Hamas'ın izin vermemesini gündeme taşıyor. Hamas hareketinin uzlaşmanın imzalanmasının arefesinde böyle bir adım atması eleştiriliyor. Gündemdeki bir diğer konu ise Suriye başkanı Beşşar Esad'ın Türkiye'ye, aracı olmak istiyorsa İsrail'le iyi ilişkiler kurması tavsiyesi. Esad'ın bu tavsiyesinin Türk ve Arap çevrelerde şaşkınlıkla karşılandığı belirtilse de Türkiye'nin aracılık rolünü üstlenmek için bunu yapmasının şart olduğuna işaret ediliyor. Son olarak Amerika'nın İsrail'e yerleşimi durdurması için yaptığı çağrılar dile getiriliyor. ABD'nin bu hususta sürekli aynı sözleri sarfetmekten öte gitmediği, Netenyahu'nun da bunun karşılığında yerleşimi son hızıyla durdurduğu ve Washington'un ciddiyetini göstermesinin yolunun belli olduğu söyleniyor.
Londra'dan yayımlanan El-Kudsu'l Arabi gazetesi bugünkü "Hamas, Arafat'a karşı hata etti" başlıklı yorumunda şu ifadelere yer veriyor; "Filistinliler şu günlerde eski başkan Yaser Arafat'ın 5. ölüm yıldönümünü yaşıyor. Şu an tüm direniş cephelerinin tam suskunluğu gölgesinde siyasi bir şaşkınlık, ideolojik ve bölgesel bölünme içindeler.
Filistinliler kurtuluş hareketlerinin liderlerini kaybediyor ve barış sürecinin, İsrail'in yerleşimi sürdürmekte, Kudüs'ü Yahudileştirmekte ısrar etmesi, Aksa Mescidi'nin alttan üstten gaspedilmesi ve Amerikan yönetiminin İsrail'in bu küstah politikalarını desteklemesi nedeniyle tamamen parçalandığını görüyor.
Bundan daha acı verici ise Hamas'ın (İslami Direniş Hareketi) Fetih Hareketi kadrolarına geçtiğimiz 2 gün boyunca Gazze'de bu liderin 5. ölüm yıldönümünde herhangi bir şekilde bir araya gelmeleri için izin vermemesiydi. Kaldı ki Arafat son günlerinde Fetih Hareketi'nden çok Hamas'a yakındı. Cihadi kanadına destek oldu. Liderleri ile ittifak ilişkileri gayet iyi idi. Hamas'ın Şam'daki siyasi büro başkanı Halid Meşal ile temas halindeydi. Zaten diğer sebeplerin yanı sıra şehadetini hızlandıran sebeplerden biri de bu temaslarıydı. Diğer sebeplerin başında da işgalciye karşı cesur fedai operasyonlar yapan Aksa Şehitleri Tugayları'nı kurması geliyordu. Y,ne bu operasyonların en ünlüsü de Hamas ve İslami Cihad Hareketi ile ortaklaşa yapılan operasyondur.
Bize göre Hamas, şehit Arafat'ın ölüm yıldönümünde anma töreni yapılmasına izin vermemekle hata etti. Geçen yıl da katılımcılara Arap ve uluslar arası televizyon kameraları önünde saldırarak aynı hatayı işlemişti. Umulur ki uzlaşma müzakerelerini yeniden başlatmaya, Mısır'ın hazırladığı belgeyi imzalamaya hazırlanırken, Filistin halkı da bu esef verici Filistin bölünmesinin sona ermesini beklerken bu gibi hataların üçüncü veya dördüncüsünü de işlemez."
Esad'ın sürpriz nasihatı
Londra'dan yayımlanan Eş-Şarku'l Ewsat gazetesi yazarlarından Tarık El-Hamid bugünkü "Başkan Esad ve sürpriz nasihat" başlıklı yorumunda şu ifadelere yer veriyor; "Suriye başkanı, Şam ve Tel Aviv arasında arabulucu rolünü üstlenebilmesi için Türkiye'ye İsrail'le iyi ilişkiler kurmasını nasihat ettiğinde hem Türkleri hem de Arap kamuoyunu şok etti. Başkan Beşşar Esad'ın bu açıklamaları Hürriyet gazetesinin Avrupa ile ilişkileri kötü İsrail'e karşı bir İslam ülkesi ile ilişki kurmayı mı yoksa Avrupa ile ilişkileri iyi ve İsrail'le bir arada yaşayabilenle mi sorusuna verdiği cevapta geldi. Esad'ın cevabı şöyle idi; "Eğer Türkiye, İsrail konusunda bize yardım etmek istiyorsa bu devletle ilişkilerinin iyi olması gerekir. Aksi taktirde barış sürecinde böyle bir rolü nasıl üstlenebilir?"
Suriye başkanının sözleri tamamen doğru. Ankara barış sürecinde ve aralarında İran da bulunmak üzere bölge meselelerinde rol almak istediği taktirde İsrail'le ilişkilerinin gerginleşmesinden ötürü topladığı popülaritenin Türkiye'ye bir faydası olmayacak. Türkiye'nin İran'ın nükleer dosyası hususunda özellikle başbakan Recep Tayip Erdoğan'ın diliyle gelen Batı ya da Arap konumu karşıtı yumuşama içeren açıklamaları, birçokları için sürpriz oldu. Dahası Türkiye'nin yönelimlerine dair endişe yarattı. Zira Türkiye orta bir konum almamış aksine taraf olmuş, İran'ı savunur konumda gözükmüştür. Evet, Arap ülkelerinin Türkiye'nin açıklamalarına açıkça itiraz etmediği doğru. Ancak Ankara'nın niyetinden ve bölgenin tüm meselelerine müdahalesinin faydasından şüphe duyacak.
Bu nedenle Suriye başkanı, Türklere kapalı kapılar ardından tavsiyede bulunmak yerine açıkça nasihatte bulunmakla iyi etti. Türkiye, bölge meselelerinde etkin olmak ve bir yardımcı konumunu üstlenmek, popülarite peşinde koşmamak istiyorsa önündeki tek seçenek aralarında İsrail de olmak üzere herkese açık olmaktır. Bu kendisini İbrani devletinin ya da İran'ın kucağına atmak anlamı taşımaz. Neticede bölgede İsrail'e düşmanlık mevcut olduğu kadar İran'ın niyetinden korku da vardır."
ABD aynı nakaratı tekrarlıyor
BAE'den yayımlanan El-Beyan gazetesi bugünkü "Amerika'nın daveti sıkıcı oldu" başlıklı yorumunda şu ifadelere yer veriyor; "Washington'un her münasebette "barış süreci" hikayesine gelip İsrail'i tüm yerleşimlerde "yasal olmayan faaliyetleri" durdurmaya çağırması artık bir şarkıda tekrarlanması zorunlu nakarat haline dönüştü. Netenyahu hükümeti bu çağrıyı reddediyor ve duymazdan geliyor. Yerleşimlerin genişletilmesinin ise "doğal büyüme" olduğunu iddia ediyor.
ABD yönetimi aynı parçayı tekrar etmekle yetiniyor. İsrail de umursamıyor ve daha fazla konut inşa etmeyi sürdürüyor. Sanki Amerikan yönetiminin bundan daha büyük bir rekor kıramayacağını önceden biliyor.
İki gün önce Netenyahu'nun Washington'da bulunduğu esnada; başkan Obama ile görüşmesinden önce Beyaz Saray kaynakları aynı daveti yine yaptı. Ziyaretçi de bu görüşmeden birkaç saat önce Kuzey Amerika'daki Yahudi Toplulukları Konferansı'nda yerleşimi durdurmayı reddini tekrarlayarak bundan önceki hiçbir İsrail hükümetinin yerleşimi kendi hükümeti kadar kısıtlamadığını iddia etti.
Amerikan raporları yönetimin seçeneklerini yeniden gözden geçirmek ve müzakere masasına götürecek makbul bir mekanizma aramak için süreçten biraz çekilmeye yöneldiğine işaret ediyor. Aynı şekilde başkan Abbas'ı adaylığa ikna etmek için güvence almaya çalışıyor. Eğer ABD bunda ciddi ise kapalı kapının anahtarının yeri de kapının nasıl açılacağı da biliniyor. Bunun dışındaki her şey Netenyahu'ya vakit kazandırmaktır.