Arap Yarımadası'nın güneybatı ucunda yer alan Yemen, son aylarda adı konulmamış büyük bir iç savaş yaşıyor. Ülkenin kuzeybatısında Suudi Arabistan sınırındaki Saade bölgesinde yönetime karşı silahlı mücadele veren Şii Zeydi gerillalarıyla hükümet güçleri arasında çıkan çatışmalarda şu ana kadar yüzlerce kişi hayatını kaybetti, on binlerce kişi de evlerini terk etmek zorunda kaldı.
Son günlerde gittikçe yoğunlaşan çatışmalar sırasında Yemen güçlerinin savaş uçakları kullanması, aynı şekilde gerillaların da ağır silahlarla karşılık vermesi dikkat çekiyor.
Yemen'in gittikçe Vahhabi Suudi Arabistan'ın etkisine girdiğini öne süren gerillalar, buna göz yummayacaklarını belirtiyor. Liderliğini Husi kabilesinin yapmasından dolayı Husiler olarak da adlandırılan Zeydi gerillalar, kendilerine ikinci sınıf muamelesi yapıldığını da öne sürüyor. Ancak hükümet ise resmen olmamakla birlikte gayri resmi yollarla Zeydi gerillaların arkasında İran'ın bulunduğunu belirtiyor. Hükümet kaynaklarına göre Zeydi gerillalar 1962'de devrilen ve yaklaşık bin yıl Yemen'de hüküm süren Zeydi Haşimi yönetimini tekrar tesis etmeye çalışıyor.
2008'de Katar'ın arabuluculuğuyla bir anlaşma imzalayan hükümet ve Zeydi güçleri, anlaşmayı bir türlü yürürlüğe koyamamış ve bu yıl başında çatışmalar yine şiddetlenmişti.
Uzmanlar, İran ve Suudi Arabistan arasındaki güç mücadelesinin en bariz göstergesi olan Yemen'deki çatışmaların sona erdirilememesi durumunda tüm Arap Yarımadası'nın hızla istikrarsızlığa yuvarlanabileceğini belirtiyor.
İlk kez 2004'te adını dünyaya duyuran Husiler, liderleri Hüseyin el Husi'nin aynı yıl hükümet güçlerince öldürülmesinden sonra kardeşi Abdulmelik el Husi tarafından idare ediliyor.
TEK SORUN ZEYDİLER DEĞİL
Türk tarihinde adı acı hatıralarla dolu olan Yemen'deki iç savaşın hem Arap dünyasında hem de dünya genelinde yankı bulmaması ise dikkat çekici olarak değerlendiriliyor.
Bir yandan yönetim için büyük bir tehdit olmaya başlayan Zeydi Husilerle mücadele eden Yemen, diğer yandan da son günlerde gittikçe ivme kazanan güneydeki ayrılıkçı hareketleri bastırmaya çalışıyor. Perde arkasında El Kaide'nin olduğu öne sürülen güneydeki ayrılıkçı hareketleri daha çok emekli askerler idare ediyor. Kuzey'le 1990 yılında uzun süren bir iç savaştan sonra birleşen Güney Yemenliler, topraklarındaki zenginliklerin Kuzeylilere peşkeş çekildiğini ve kendilerinin gittikçe daha fazla fakirliğe mahkum edildiğini öne sürüyor. Ülkede El Kaide'nin gittikçe güç kazanması, Vahhabi-Selefi akımların Sünniler üzerinde etkinliğini artırması da ülkeyi bekleyen diğer bir tehdit olarak gösteriliyor.
Yemen, ikinci bir Somali olur mu?
Yemen, dünyanın en önemli su yollarından biri olarak kabul edilen Babul Mendep Boğazı'nın hemen öteki tarafında yer alan Somali ile aynı kaderi paylaşması durumunda tüm Arap Yarımadası'nı ve Arap dünyasını büyük bir krize sürükleyebilecek potansiyele sahip. Arap Yarımadası'nın en büyük Arap nüfusunu (23 milyon) topraklarında barındıran Yemen, Arap Yarımadası'nın baskın gücü Suudi Arabistan'ı dengeleyebilecek tek ülke. Ancak hem kabile yapısı, hem çevre ülkelerin muhtemel bir güç mücadelesine açık olması hem de yetersiz kaynaklarından dolayı Yemen, Ali Abdullah Salih yönetiminin devrilmesi durumunda kaosa sürüklenecek bir ülke olarak değerlendiriliyor. 1990'da Ziyad Barre yönetiminin bazı kabileler tarafından devrilmesinden sonra Somali de kabileler arası çatışmalara sahne olmuştu. Ülke 20 yıldır merkezî bir otorite tarafından yönetilmiyor.
Zeydiler: Kendilerini Hz. Muhammed'in (sas) soyuna dayandıran Zeydiler, Şii olmasına rağmen Sünniliğe en yakın Şii mezhep olarak değerlendiriliyor. Yemen nüfusunun yaklaşık yüzde 35'ini oluşturan Zeydiler, yüzlerce yıldır Sünnilerle iç içe yaşıyor ve İslam dünyasının başka yerlerinde yaşandığı gibi bir Şii-Sünni gerginliğine sebebiyet vermiyorlar. Ancak Devlet Başkanı Salih'in de mensubu olduğu Zeydiler, İran'ın son yıllarda izlediği yayılmacı politikalarının da sonucu olarak yönetime karşı daha sert bir tutum izlemeye başladı. Çatışmaların merkezi durumundaki Saade bölgesi ise Yemen'in ekonomik olarak en geri kalmış bölgelerinden biri olarak değerlendiriliyor.
'Güvenilmeyen dost' Suudi Arabistan: Şartların zorlamasından dolayı Suudi Arabistan'la yakın ilişkiler geliştiren Yemen, aslında yıllarca bu ülkeyle savaş halinde bulundu. 1960'lı yıllarda Yemen'e binlerce asker gönderen Mısır, perde arkasından Suudi Arabistan'la savaştı. Yemen, daha sonraki yıllarda da sınır anlaşmazlığından dolayı birkaç kez kuzey komşusuyla savaşın eşiğine geldi. Suudi Arabistan, Körfez Savaşı'nda Irak'ın saflarında yer aldığından dolayı yüz binlerce Yemenli işçiyi de sınır dışı etmişti.
Haber: Cumali Önal Kaynak: Zaman
İlgili haber için tıklayın
Yemen'de Suudi Arabistan-İran çatışması