Rusya ve ABD, nükleer başlıklı silahların yarı yarıya azaltılması konusunda uzlaşmaya vardı. Bu yıl sonunda süresi sona erecek olan START 1'in yerini alacak yeni bir anlaşma imzalanacak.
ABD Başkanı Barack Obama ve Rusya Devlet Başkanı Dimitri Medvedev, Kremlin'deki görüşmelerinin ardından Stratejik Saldırı Silahlarının Sınırlandırılması ve Gelecekteki İndirimi konusundaki Ortak Anlayış belgesine imza attılar.
Silahsızlanmada yeni hedef
Liderlerin niyet beyanlarını ortaya koyan belge, nükleer savaş başlıklarının sayısının 1500-1675'e, başlıkları taşıyan füzelerin de 500-1000 adete indirilmesini öngörüyor.
Rus haber ajansları, iki liderin imzaladığı belgenin, iki ülke arasında ileride imzalanması planlanan yeni Nükleer Silahların Azaltılması Anlaşması'nın (START) temelini oluşturacağını bildirdi. İmzalanan belgede şunlar kaydedildi:
'Rusya ve ABD Devlet Başkanları ülkelerindeki stratejik saldırı silahlarının sınırlandırılmasıyla ilgili karar alarak, önümüzdeki dönem içinde yeni hukuki anlaşma imzalamayı taahhüt eder. Taraflar, stratejik saldırı silahlarını sınırlandırırken, 7 yıl sonra taşıyıcı füzelerin sayısının 500-1000 arasında, nükleer başlıkların da 1500-1675 arasında olmasını sağlayacak.'
Ayrıntılar müzakere edilecek
Obama ve Medvedev, iki ülke uzmanlarına yeni START anlaşmasının detaylarını önümüzdeki dönemde tamamlayıp, iki ülkenin parlamentolarının onayı için hazır hale getirilmesi talimatı verecek.
Liderler, yeni anlaşmanın ne kadar sürede tamamlanması gerektiği konusunda bilgi vermezken, anlaşmanın START 1'in süresinin sona ereceği tarih olan Aralık ayına kadar yetiştirilmesi bekleniyor.
Bildunterschrift: Rusya, Afganistan için hava sahasını Amerikan ordusuna açtı. ABD?nin Doğu Avrupa?ya konuşlandırmayı planladığı füze kalkanı konusunda görüş ayrılıkları ise giderilemedi
Obama: Herkese örnek olacağız
ABD Başkanı ortak basın toplantısında yaptığı açıklamada, attıkları adımın tüm dünya için örnek olması gerektiğini söyledi:
?Öncelikle nükleer güvenliği artırmak ve nükleer silahların yayılmasını durdurmak için ileriye dönük önemli adımlar attık. Bu, kendi nükleer silahlarımızın azaltılmasıyla başlayacak bir süreç. Dünyanın önde gelen iki nükleer gücü olarak ABD ve Rusya örnek oluşturmalıdır. Bugün yaptığımız işte budur. START Antlaşması?nı izleyecek yeni anlaşma için mutabakat imzaladık. Bu anlaşma ile nükleer başlık ve taşıyıcı sistemlerimizin sayısını, şu anki antlaşmanın limitlerine göre üçte bire varan oranda azaltacağız. Hukuki bağlayıcılığı bulunan antlaşma bu yıl içinde tamamlanmış olacak.?
Medvedev: Dünya sorunları bizsiz çözülmez
Rusya Devlet Başkanı Dimitri Medvedev de yaptığı açıklamada, ABD ile yeni bir işbirliği dönemini araladıklarını vurguladı:
?Bu işbirliği süreci her iki ülkenin de yararına olmalıdır. Her iki ülkenin de bu süreçten yararlanması demek, herkesin yararlanması demektir. Rusya, ABD ile 21?inci yüzyılın gerçeklerine yaraşır, uluslararası barış ve güvenliği garanti altına alacak bu çapta bir işbirliğine ulaşmak istemektedir. Bu bizim çıkarımızadır. Dünyadaki pek çok sorunun çözümü ABD ve Rusya?nın ortak iradesine bağlıdır.?
Obama Putin'le görüştü
Obama, kahvaltılı toplantıda Rusya Başbakanı Vladimir Putin ile bir araya geldi.
Obama, 'İki ülke her konuda anlaşamayabilir ancak bu ziyaret ilişkileri daha ileriye götürmek için çok önemli bir fırsat' dedi.
Putin ise Moskova'nın Washingtonla yeni dönemde iyi ilişkiler kurmak istediğini söyledi.
Obama'dan Rusya ile işbirliği mesajı
Moskova'daki Ekonomi Üniversitesi'nde öğrencilere seslenen Obama, ülkesinin son derece zengin ve köklü bir tarihi mirasa sahip olan Rusya ile her alanda işbirliği yapmak istediğini kaydetti.
NATO'nun Rusya'yla işbirliğinden yana olduğunu vurgulayan Obama, ülkesinin güçlü, refah düzeyi yüksek ve barış içinde yaşayan bir Rusya istediğini söyledi.
Füze kalkanı projesinin hedefinde Rusya'nın bulunmadığının altını çizen Obama, projenin amacının İran'dan gelebilecek olası bir nükleer saldırıyı engellemek olduğunu vurguladı.
Obama, İran'ın nükleer silahlanma faaliyetlerinin son bulması durumunda bu projenin de durdurulacağını bildirdi.
Obama temaslarının ardından Sekizler Grubu toplantısına katılmak üzere İtalya?ya geçecek.
Moskova'da varılan anlaşmaya tepkiler
Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya liderleri dün envanterlerindeki nükleer silahları ciddi oranda azaltma konusunda anlaşmışlardı. Çerçevesi çizilen anlaşma uyarınca, Rusya ve Amerika 7 yıl içinde, nükleer savaş başlıklarının sayısını 1700'ün altına indirecek.
Independent'ın manşeti, 'Soğuk Savaş'ın sonu.' Gazete, ilk sayfasında, Barack Obama ve Dimitri Medvedev'in, aralarındaki anlaşmazlıkları tatlıya bağladıklarını ve nükleer silahlara yönelik bir anlaşma imzaladıklarını belirtiyor.
Ancak gazetenin deyimiyle 'tatlıya bağlanan' anlaşmazlıklar, sadece nükleer silahlarla sınırlı.
Independent'ın Washington muhabiri Rupert Cornwell, analizinde, anlaşmanın ileri doğru atılmış bir adım olduğunu kabul ediyor. Fakat Rupert Cornwell, 'Amerika ve Rusya'nın daha katetmeleri gereken çok yol olduğunu' da ekliyor.
Cornwell, iki liderin anlaşmazlık konularından NATO'nun genişlemesine çok az değindiklerini, Amerika'nın füze kalkanı projesiyle ilgili görüş ayrılıklarını da gizlemediklerini vurguluyor.
Jonathan Steele de, Guardian'daki yazısında, ABD-Rusya Zirvesi'nde, Afganistan konusunda da anlaşma sağlandığını belirtiyor.
Steele'e göre dünkü zirvede en somut sonuç, Rusya'nın, Amerikan ordusuna Afganistan'daki operasyonları için transit geçiş izni vermesiydi. Ancak Steele 'Esasında önemli olan Avrupa diyor.' ve ekliyor: 'İşte burada görüş ayrılıklerı derin.'.
Daily Telegraph'ın diplomasi editörü David Blair, zayıflamış bir ülke olan Rusya'nın, dün Moskova'da varılan anlaşmaya ihtiyaç duyduğunu söylüyor.
Blair'in vurguladığı nokta, Rusya'nın elindeki 10 bin nükleer başlığın yüzde 70'inden fazlasının, muhtemelen kullanılamayacak durumda olması.
Daily Telegraph'ın başyazısının başlığı ise 'Zirve, Rusya'nın düşüşünü gizleyemez.'
Gazete, Rusya'nın sağlık sisteminin dehşet verici düzeyde olduğunu, alkol tüketiminin ciddi bir soruna dönüştüğünü, Rus kadınların çocuk doğurmaktan çok kürtaj yaptırdıklarını belirtiyor. Daily Telegraph'a göre, nüfusu 2050'da 142 milyondan 107 milyona düşmesi beklenen Rusya'nın, Çin ve Hindistan'in aksine, etkisini artırmaktan çok, uzun süre düşüşe geçmesi kaçınılmaz.
Times'ın dış haberler editörü Bronwen Maddox ise, daha farklı bir görüşü dile getirmiş. Maddox'a göre, Rusya Yönetimi'nin, ülke ekonomisini kurtarma yolunda attığı hızlı adımlar, Moskova'yı diplomatik bir dans için daha iyi bir partnere dönüştürdü.
Dünya Bankası'nın, Rusya'nın, petrol gelirinin düşmesiyle hızla harcamalarını azalttığına vurguladığına dikkat çekiyor Maddox ve ekliyor: 'Sahip olduğu güç Rusyaa'yı, Amerika açısından, ikili ilişkileri yeniden ayarlamaya değecek bir ülke yapıyor.'
AA/dpa/BBC Türkçe/DW