Haber Merkezi / TİMETURK
Özgün Düşünce dergisi ikinci sayısında, Sol, Sosyalizm ve İslami Sol konularını masaya yatırdı. Gerek okurlardan gerekse basın yayın kuruluşlarından yoğun ilgi gören 3 aylık İslami Düşünce Dergisi Özgün Düşünce?nin ikinci sayısı okuyucu ile buluştu.
Derginin önsözü: ?Aydınlanma?, tarihin olduğu kadar, geleceğin de yeni bir okumasıdır; ve, bu anlamda, Wallerstein?a göre dünyaya üç önemli siyasal sistemi miras bırakmıştır: muhafazakârlık, liberalizm ve sosyalizm. Bunlar belki yükselen yeni (kapitalist) sınıfın, yani burjuvazinin dünyaya bakışındaki üç önemli sosyopolitik perspektiftir. Elbet bu üç perspektif cumhuriyetçi bir yönetim biçiminde uzlaşsa da, demokratik ve monarşik dizgeler arasındaki savrulmalar, daha uzun süre tartışılıp durulacaktır. Nitekim Fransız Devriminin bile önü, daha 1815 yılında, monarşizmle kesildi.
1-Enternasyonal?dan anarşistlerin dışlanması ve II. Enternasyonal?da Marksist ?devrim? yanlılarının kazanmasıyla, sosyalizmin gidişatı da belirginleşmişti. Yani bu anlamda Stalinizm, artık hiç de bir sürpriz değildi. 1917 devrimi, bir anlamda ?aydınlanma?nın daha bir radikalleştirilmesi iken; diğer bir anlamda ise sosyalizmin Avrupa?dan dışlanması ve otokrat bir modelde tıkanmasıydı. Liberalizm ve muhafazakârlık ise, sosyalizmi Rusya?da fosilleştiren batılı demokrasilerin aralarında salındığı ilişkisel modeller olarak, sözgelimi ABD?deki Cumhuriyetçi ve Demokrat partiler gibi, batı dünyasının siyasal partiler yelpazesinde, iki temel alternatif haline geleceklerdir.
2-Dünya Savaşından sonra, ABD ile Rusya (kapitalizmle sosyalizm) arasında kurulan dengesel konjonktür içerisinde dünya, her iki modeli de örnekleyen ulusal devletlerin bağımsızlaşmasına tanık olurken; sömürgecilik artık daha az maliyeti olan ve bir bağımlılık ilişkisi biçiminde şekillenen dolaylı bir sömürü tarzına evrilecektir. Soğuk Savaş dönemindeki bu muvazaalı hegemonya çatışması içerisinde, İslam dünyasında İran bölgesel bir kapitalist güç olmaya çalışırken; Cezayir?den Irak?a kadar yayılan Arap dünyasında ise, Mısır merkezli (Nasırcı) bir Arap sosyalizmi bloğu oluşturma çabası sürmekteydi.
Arap sosyalizmi tahayyülü, İsrail yenilgileri akabinde sona ererken; Şah?ın petro-dolarlarla beslenen ?ak devrim?i ise, bir başka devrimle karşılanacaktır. İslam Devrimi, Şah?ın dar bir seçkinler sınıfına dayanarak oluşturmaya çalıştığı bölgesel kapitalistleşme ve ABD?nin uydusu olma girişiminin geri tepmesi ile kalmayacak, belki bir anlamda Fransız Devriminden de beslenen (cumhuriyetçilik gibi), ama temel anlamda İslamî bir otantizme dayanan yapısıyla, modernlikten dolayımlanmış bir modernizme cevaba; dolayısıyla bu anlamda geleneksel dünyanın devrimci yoldan bir ihyası hareketine dönüşecektir.
Nasıl ki Fransız ve Rus Devrimlerinden sonraki dünyaları, bu devrimleri dikkate almaksızın okumak ya da anlamak mümkün değilse, 1979 sonrası dünyası da, İslam Devrimi dikkate alınmaksızın anlaşılamayacaktır. Bu anlamda 1968, kuğunun son şarkısıdır. Bloklar arasındaki dengesel ilişkilerin, dolayısıyla ?soğuk savaş?ın ve iki kutuplu bir dünya sisteminin sona erdirilmesi kadar, sosyalist bloğun çökmesi de, ancak 30. yılı geride kalan İslam Devrimi ile birlikte mümkün hale gelebilecektir.
Devrimden sonradır ki, geniş İslam coğrafyasını aşan bir emperyalizme karşı mücadelenin söylemi ve yöntemi, sosyalist bir yordamın o ödünç ve iğreti dili yerine, devrimin önayak olduğu sosyopolitik bir kazılımla, İslamî bir otantisitenin diliyle ifade ve tahkim edilecektir. Devrim, belki bu sol dili ve eğilimi de içselleştirerek, sağcılaşmış bir İslamî söyleme yeni ve merkezî bir söylemsel güveni kazandıracaktır. Nitekim ?devrim?, ?özgürleşme?, ?antiemperyalizm? gibi kavramlar, ancak devrimden sonradır ki, İslamî literatürde olumlu anlamda bir yer bulabilecektir.
O nedenle biz de, Özgün Düşünce?nin bu ikinci sayısında, İslamcılıkla sol arasındaki ilişkiler kadar, sol, sosyalizm ve İslamî sol gibi kavramlar üzerinde durmaya, bu kavramları irdelemeye ve bu kavramları bugün gelmiş olduğumuz noktadan ?okumaya? çalışacağız.
Beri yanda İslamcılığa ilişkin açmış olduğumuz tartışmalar, bu sayımızda da devam etmekte. Bu bağlamda Menderes Çınar bu sayıda İslamcılıkla ilgili tartışmaya katkıda bulunmakta. Ali Bulaç ise bu sayıda, ?birey? üzerine bir tartışma açmakta. İslam?da ve batı?daki özgürlük anlayışlarının da bu bağlamda irdelendiği yazıda, birey?in müstağniliğinden yola çıkılarak, bu tanım üzerinden liberalizme ulaşıldığı; İslam?da kişiliğin ?özne? olarak tanımlanabilse de, birey olarak tanımlanamayacağı belirtilmekte. Elbet konu Eşari atomculuğundan Leibnizci monadolojiye dek dayandırılabilecek kelami-felsefi bir mahiyete de sahip. Beri yandan Alain Touraine, Modernliğin Eleştirisi?nde modernliği öznelleşme ve akılcılaşma olarak tanımlamakta. Bu meyanda sorumlu olan ?ben?in özne mi yoksa fert mi olarak tanımlanması gerektiği; bireylik ve bireycilik ayrımı ve, batı bireyliği ile İslam şahsiyetçiliğinin ayrımları kadar, kişiselliğin temsilinin ahlâki, toplumsal ya da ontolojik bir düzlemde mi kabul edileceği de, doğrusu tartışmaya açık. (Bu elbet, bu konudaki tartışmalara da bir davet.) Yine bu bağlamda olan kitap tanıtımları ve eleştirileri de sürdürülmekte. Gelecek sayımızın konusu ise ?cumhuriyet, demokrasi, otokrasi? olacak. Bir sonraki sayıda buluşmak üzere, selam (barış ve esenlik) üzerinize olsun...
Derginin içeriği:
Ümit AKTAŞ / İslamcılık ve Sol/Sosyalizm Ekseninde,
Türkiye?de Sosyopolitik Değişim Üzerine Bir Analiz
Abdulaziz TANTİK / İslam ve Sosyalizm
Mehmet KAR / Türk Solunun ?Birikim?i
Abdulaziz KIRANŞAL / ?İslami Sol?un Kur?an Perspektifi
Mustafa YILDIZ / Bir İslamcının ?Kapitalizm ve Sosyalizm?Hakkındaki Düşünceleri
Ümit AKTAŞ / İslami Sol, Tecdid ve Kavramsal/Sembolik Üretim
Hasan HANEFİ / İslami Sol ve ?Kızartılmış Buz?!
Asım ÖZ / Türkiye?de Sol Edebi Kamuda Toplumcu Gerçekçilik Yazınsal
Gerçekçilik Gerilimlerine Genel Bir Bakış
Ali BULAÇ / Birey Üzerine!
Menderes ÇINAR / Türk İslamcılığı: İslamcı Pragmatizmden Demokratik Pragmatizme
Cihan AKTAŞ / Kadın Yazarlarda Göç ve Kimlik
Ahmet Sait AKÇAY / Bir Kimlik Sorunsalı Olarak HİDAYET
Mehmet TURGUT / Tezkire ve İslamiyat Dergilerindeki Sol İslam
Tartışmaları Hakkında Bir Değerlendirme
Abdulgafur IŞIK / Bir Adalet ve Özgürlük Sistemi Ya da İslamın Kapitalizm ile Çatışması
Emrah ATİLLA / Panorama: Kerim Devletten Kurt Devletine
İletişim:
Çıra Yayınları
Tel: 0212 635 99 19