Haber Merkezi / TIMETURK /Almanya
Muhammed Sven Kalisch
Avrupa?da İslam konulu tartışmalar hep Batı Avrupa devletlerinde yaşayan müslüman azınlıkların üzerinden yapılmaktadır. Geçmişte İslam, Avrupa için, kenar bölgelerinde yerleşmiş, özellikle de Doğu Avrupa?yı kendisine merkez seçmiş bir fenomendi. Batı Avrupalılar?ın İslam diniyle direk bir temasları hiç olmamıştı. Ancak şimdi bu din, sömürgeci geçmişleri veya -Almanya?da olduğu gibi- ülkelerine gelen yabancı misafir işçiler vasıtasıyla birden bire kendilerine çok yakınlaşmış oldu. İslam?ın Avrupa?daki geleceği ile ilgili tartışmaların iki öznesi var; Yüzyıllardır Avrupa topraklarında yasayan Avrupalı müslümanlar ve büyük bir kısmı 20yy.?da olmak üzere, oldukça erken tarihlerde Asya?dan, Afrika?dan gelen göçmen müslümanlar. Bu genç müslüman azınlığın geleceği, gelişimi ve çok kültürlü toplumlarla ilişkisi Avrupa ülkeleri tarafından, tahrip gücü yüksek bir problem olarak algılanmaktadır.
Ancak, en az Avrupa devletlerindeki müslüman azınlık kadar, Rusya ve Balkanlar?daki müslümanların değişimleri de tahrip edicidir. Çeçenistan ve Balkanlar?da süregelen ihtilaflarda silaha başvurulması da bunun bir ispatıdır. İslam?ın Avrupa?daki inkişafında, müslüman ve gayrimüslimler arasındaki bu gergin hava da belirleyici bir rol oynayacaktır.
Avrupa?daki müslümanlar, bütün islam dünyasının aynaya yansıyan resmi gibidirler. Avrupa?da üç ayrı kıtadan müslüman yaşar; Avrupa, Afrika ve Asya. Bugün Avrupa?da İslam?ın içeriği ile ilgili yapılan müzakerelerde, islam ülkelerinde de dillendirilen bütün görüş açıları yer alır. İslam dünyasında hangi konu tartışılıyorsa, Avrupa?daki müslümanlar arasında da o konu tartışılır. Avrupa?da yaşayan müslümanlar arasında; tarikat ehlinden reformistine, islami meselelerle ilgilenmeyen ancak içinde yaşadığı cemiyetten öğrendiği şekliyle geleneksel islami yaşayan ve meselelerin arka planına veya Teolojik argümanlara fazla kafa yormayan iman sahiplerine kadar, her türlü mezhepten, görüş ve düşünceden insanları bulmak mümkündür. Bazı ülkelerde, tarihi seyirlerine binaen bir takım konular ağırlık taşısa da, genel olarak Avrupa?daki İslam oldukça heterojendir. Müslüman halkın eskiden beri var olduğu yerlerde (örneğin Rusya veya Balkanlar) doğal olarak geçmişte etkin ve etkili olan teolojik akımlar belirleyici olacaktır. Ancak modern ilerlemeler, islam dünyasının bütün bölgelerinde ses getiren fikirlerin buralarda da yankılanmalarını sağladı. Örneğin; Suudi Arabistan, Vahhabiliği buralarda yaymaya çalıştı. Göçmen ülkelerinde ise ön planda olan grubun ağırlığı söz konusudur. Fransa?da Kuzey Afrika İslam?ı etkindir. İngiltere?ye daha çok Hindu-Pakistan İslam?ı hakimdir. Almanya?da ise ağırlıklı olarak Türk İslam?ı yaşanır. Bununla birlikte adı geçen ülkelerde de, gelecekte İslam?la ilgili yeni tartışmalarda sıkça anılacak, farklı islami akımlar mevcuttur. Avrupa?daki müslümanların birçoğunun, bir azınlık olmaları hasebiyle ve Avrupa?nın düşünce geleneği ile temasa geçmeleriyle birlikte, kendi geleneksel algılarına tenkitçi bir bakış açısıyla yaklaşmaya başlamaları çok dikkat çekicidir. Buna mukabil, bazı müslümanların nezdinde gelenekçi ve hatta radikal islami akımlar gün geçtikçe cazibelerini artırmaktadırlar.
1. İstikbale Dair Perspektifler ? Avrupa?da İslam Teolojisi
Yukarıdaki envanterden hangi perspektiflere ulaşılabilir? Bu soru iki ayrı noktadan hareketle incelenmelidir:
a) İslam Hukuku
b) İslam Teolojisi
Şimdi bu iki hareket noktası üzerinde kısaca duralım.
Devamı:
İslam Hukuku
İslam Teolojisi ve Felsefesi
Muhammed Sven Kalisch kimdir?
Ön Sayfa:
Avrupa?da İslam Düşüncesinin Perspektifleri
Bu metinler Emine K. Arslaner tarafından TIMETURK için tercüme edilmiştir //