ABD'nin, özellikle İran'dan gelebilecek uzun menzilli füze saldırılarına karşı savunma amaçlı olduğunu söylediği füze savunma sistemi çerçevesinde Çek Cumhuriyeti'ne radar üssü kurmak, Polonya topraklarına 10 avcı füze yerleştirmek istemesi, ülkelerin birbirlerine karşı nükleer saldırısı ve korunma yollarıyla ilgili tartışmaları tekrar gündeme getirdi.
Bilkent Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim üyesi Dr. Mustafa Kibaroğlu, ABD'nin planlamaları çok önceden başlattığını belirtirken, bu sistemi geliştirirken sadece İran ya da Kuzey Kore füzesini nasıl vuracağı hesabını yapmadığını söyledi.
Konunun dünyadaki küresel ve ekonomik gidişat, silah sanayisi ve bilimsel teknolojik gelişme ve buradan hareketle tüm dünyaya hakim olma gibi bir felsefenin de bir parçası olduğu görüşünü dile getiren Kibaroğlu, ABD'nin füze kalkanı sisteminden vazgeçeceğini zannetmediğini ifade etti.
NEDEN POLONYA VE ÇEK CUMHURİYETİ?
ABD'nin füzeyi çok daha uzun takip edebilme ve rotasında havada vurabilme yeteneğine sahip olmayı hedeflediğini belirten Kibaroğlu, füzeyi Polonya ve Çek Cumhuriyetine konuşlandıracağı radar ve interseptörle imha etmeyi amaçladığını kaydetti.
ABD, 8 Temmuz'da Çek Cumhuriyeti ile ön anlaşmayı imzalamıştı, ancak Polonya, ABD'nin planını kabul ettiğini henüz açıklamadı.
Kibaroğlu, ABD'nin böyle bir sistemi kurma isteğine, Polonya ve Çek Cumhuriyeti'nin de karşı çıkamayacağını, çünkü iki ülkenin ekonomik ve siyasi açıdan AB'ye önem vermekle beraber, güvenlik açısından AB'nin kendilerini Rusya'ya karşı koruyacağını düşünmediğini bildirdi.
Konuya ABD'deki seçimler açısından yaklaşan Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi (ASAM) ABD uzmanı Şanlı Bahadır Koç ise yeni yönetimin bu projeyi ne kadar sahipleneceğinin önemli bir soru olduğunu söyledi. Koç, örneğin başkan adaylarından Barack Obama'nın bu konuda kuşkularının olduğunu, fayda analizi yapılmadan böyle bir sistemin konuşlandırılmasına karşı çıktığını kaydetti.
TÜRKİYE ABD'NİN ÖNCELİKLERİ ARASINDA DEĞİL
Kibaroğlu, füzeyi çok daha uzun takip edebilme ve rotasında havada vurabilme yeteneğine sahip olmayı hedefleyen ABD için Türkiye'nin İran'ın yanında olması nedeniyle öncelikli savunma hattı olmaktan uzak olduğunu ve çok hayati önem arz etmediğini söyledi.
Bu sistemin Türkiye'de ancak, füzeyi, henüz kalkış anında havadan karaya uçaklarla yok edilebilen bir şekilde işleyebileceğini belirten Kibaroğlu, ancak bunun da çok farklı bir sistem olduğunu kaydetti.
ABD'nin de bu konuda Türkiye'yi öncelikleri arasına almadığını ifade eden Kibaroğlu, eğer almış olsaydı Çek Cumhuriyeti ve Polonya'da yaptığı gibi bu konuyu Türkiye'de tartıştırma ve lobi yapma yoluna gitmiş olacağını söyledi.
Kibaroğlu, Türkiye'nin ayrıca, İran ile ilişkileri bir noktaya gelmişken, İran'a karşı bir operasyonda görev almasının maliyetine katlanmaya hazır olması gerektiğini kaydetti.
AA