Akdeniz Üniversitesi öğretim üyelerinden Dr. Mustafa Akbayır, sosyal medyada yapılan haber paylaşımlarının etik sınırları zorladığını ifade ederek, bu durumun giderek daha ciddi boyutlara ulaştığını vurguladı. Dr. Akbayır'a göre, dijital habercilikte hız ve dikkat çekicilik ön planda tutulurken, doğruluk ve kaynak güvenilirliği gibi temel gazetecilik ilkeleri göz ardı edilebiliyor. Bu da bilgi kirliliğine ve kamuoyunun yanlış yönlendirilmesine neden olabiliyor.
Hukuki boyuta dikkat çeken Avukat Ozan Gürgöz ise sosyal medya kullanıcılarının çoğu zaman farkında olmadan hukuki sorumluluk doğuracak paylaşımlarda bulunduğunu belirtti. Gürgöz, özellikle kişisel haklara zarar veren, yalan ya da eksik bilgi içeren, gizliliği ihlal eden veya nefret söylemi içeren içeriklerin ciddi suç unsurları barındırabileceğini hatırlattı.
“Bir haberi veya görseli paylaşmadan önce içeriğin doğruluğunu teyit etmek ve yasal sınırları göz önünde bulundurmak büyük önem taşıyor,” diyen Gürgöz, sosyal medyada yapılan her paylaşımın sanal değil, gerçek dünyada sonuçlar doğurabileceğinin altını çizdi.
Sosyal medya kullanıcılarının bu platformları kullanırken sadece etik kurallara değil, aynı zamanda ilgili yasalara da dikkat etmesi gerekiyor. Bilgiye hızlı erişimin ve paylaşımın mümkün olduğu bu dijital çağda, bireylerin sorumluluk bilinciyle hareket etmesi; toplumsal huzurun korunması ve bireysel hak ihlallerinin önlenmesi açısından kritik bir önem taşıyor.
Sosyal Medya Haberciliği: Etik Sorunlar ve Hukuki Riskler
Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi öğretim üyelerinden Dr. Mustafa Akbayır, sosyal medya kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte bireylerin adeta birer gazeteci gibi hareket ettiğini belirterek, bu durumun ciddi sonuçlara yol açabileceğine dikkat çekti.
Dr. Akbayır, sosyal medya üzerinden yayılan içeriklerin büyük çoğunluğunun herhangi bir doğruluk denetiminden geçmeden kamuoyuna sunulduğunu vurguladı. “Ortaya atılan bir bilgi, kaynağına bakılmaksızın doğru kabul ediliyor ve bu da yanlış bilgilerin hızla yayılmasına neden olarak toplumsal algıyı etkileyebiliyor,” dedi.
Etik İlkeler Göz Ardı Ediliyor
Dr. Akbayır, sosyal medyada yürütülen habercilik faaliyetlerinin çoğunlukla etik kurallardan uzak şekilde gerçekleştiğini ve bunun da toplumsal zarar doğurduğunu ifade etti. “Haberin temelinde doğruluk ve gerçeklik yatar. Ancak sosyal medyada, dikkat çekme arzusu, maddi kazanç hedefi ve etkileşim odaklı yaklaşım bu ilkelerin önüne geçiyor. Olayları aktarırken kişisel mahremiyetin ihlal edilmesi, özellikle kazalara ait görüntülerin filtrelenmeden paylaşılması gibi etik dışı davranışlar yaygınlaşıyor,” şeklinde konuştu.
Medya Okuryazarlığı ve Eğitim Şart
Sosyal medya kullanıcılarının çoğunun bu alanda herhangi bir akademik eğitim almadığını ve bu yüzden habercilik ilkelerini ihlal ettiğini dile getiren Dr. Akbayır, medya okuryazarlığı ile gazetecilik eğitimlerinin gerekliliğine vurgu yaptı. “Tarafsızlık, karşı görüşe yer verme, kişisel bilgilerin korunması gibi gazetecilikte temel kabul edilen ilkeler sosyal medyada sıklıkla çiğneniyor.
Sosyal medya, eğer doğru biçimde kullanılırsa kamu yararına hizmet edebilir; ancak bilgi teyit edilmeden yapılan paylaşımlar büyük risk oluşturur,” dedi. Ayrıca, günümüzde doğruluk kontrolü için pek çok yapay zeka tabanlı uygulama bulunduğunu hatırlatan Akbayır, “Basit yöntemlerle içeriğin güvenilirliğini kontrol edebiliriz. Bilgi süzgeci oluşturmak şart,” dedi.
Hukuki Sorumluluklara Dikkat
Konunun hukuki boyutuna değinen Avukat Ozan Gürgöz ise sosyal medya paylaşımlarının bireyleri istemeden suçlu duruma düşürebileceğini belirtti. Gürgöz, “İzinsiz bir kişiyi görüntülemek ya da özel mesajlaşmaları alenileştirmek, kişisel gizliliğin ihlali anlamına gelir.
Bu, hem Türk Ceza Kanunu açısından suç teşkil eder hem de tazminat davasına sebep olabilir,” diyerek uyarıda bulundu. Sosyal medyanın güçlü bir iletişim aracı olduğunu ancak bilinçsiz kullanımın kişiyi mağdur konumundan sanık konumuna taşıyabileceğini ifade etti.
Doğru Yollarla Hak Aranmalı
Herhangi bir adaletsizlik ya da sorun karşısında doğrudan sosyal medyaya başvurmak yerine, resmi kanallar aracılığıyla çözüm aranması gerektiğini vurgulayan Gürgöz, “Bir haksızlıkla karşılaştığınızda ilgili belediyeye, CİMER'e ya da savcılığa başvurmanız gerekir. Aksi halde özel hayatın gizliliğini ihlal, iftira ya da hakaret gibi suçlamalarla karşılaşabilirsiniz,” dedi.
Çocuklar ve Sosyal Medya Eğitimi
Özellikle gençlerin, hatta ortaokul çağındaki çocukların bile sosyal medya platformlarında ifşa kültürünü benimsediğine dikkat çeken Gürgöz, bu konuda ailelerin bilinçli olması gerektiğini söyledi. “Çocuklara küçük yaşlardan itibaren sosyal medya etiği ve dijital sorumluluk konusunda eğitim verilmesi şart. Aksi takdirde, onların da ileride hukuki sorunlarla karşılaşmaları kaçınılmaz olabilir,” diyerek sözlerini tamamladı.
Kaynak: DHA