Resmi belgelerde boykot hedefi olan zincirin bulunduğu bazı bölgelerin Gazze ile açıkça ilişkilendirilmemesine rağmen, şirketin faaliyetlerini etkileyebilecek riskler arasında yer alıyordu.
Starbucks, dünya çapında birden fazla modelle faaliyet gösteriyor; Amerika, Kanada ve Çin'de bulunan kafelerin büyük bir bölümü doğrudan yönetilirken, Orta Doğu ve Kuzey Afrika da dahil olmak üzere diğer pazarlarda ise, markayı kullanma hakkını telif ücretleri karşılığında yerel ortağa lisanslı satışla yürütüyor.
Bu gelirlerin yanı sıra, işletmecilere ürün ve malzeme satışından elde edilen gelirler de bulunuyor.
Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki lisanslı ortak, geniş bir Starbucks mağaza ağı işleten Kuveytli Alshaya Grubu'dur. Grup, Mayıs 2024'te şu açıklamayı yaptı:
“2.000'den fazla çalışan işten çıkarıldı. Starbucks'ın Orta Doğu'daki şubeleri, "zorlu iş koşulları" gerekçesiyle kapandı.”
Ancak Reuters ajansı o dönemde, grubun kararının Gazze'deki saldırılardan kaynaklanan tüketici boykotları nedeniyle işlerin kötüye gittiği bir dönemde alındığını bildirmişti. Açıklama, savaşın başlamasından yaklaşık yedi ay sonra ve markanın Arap ve Müslüman Arap ülkelerinde yaygın boykot kampanyalarıyla karşı karşıya olduğu bir dönemde geldi.
2022-2025 rapoları ne diyor?
Starbucks'ın 2022 ile 2025 yılları arasındaki açıklamalarının analizi, şirketin raporlarında daha belirgin bir boykotun ortaya çıktığını gösterdi. Starbucks'ın mali yılının çoğu şirketin aksine Aralık ayında değil, genellikle Eylül sonu veya Ekim başında sona erdiğini belirtmekte fayda var.
2022 raporunda "boykotlar" kelimesi genel anlamda kullanılmış, Starbucks'a karşı belirli bir kampanya veya Orta Doğu ile ilişkilendirilmemiş.
2023 raporunda da boykotlar riskler arasında ele alınmış, ancak yine Gazze ile bağlantı kurulmamış.
Ancak 2024 raporunda boykot açıkça öne çıktı; şirket, boykota ilişkin referansı raporun ilk sayfalarındaki "İleriye Dönük Beyanlara İlişkin Uyarı Notları" listesine taşıdı ve şunları ekledi:
“Gerçek olmasa bile, sosyal veya jeopolitik konularda pozisyon aldığı yönündeki iddialar, marka değerini olumsuz etkileyebilir.”
Starbucks — 2024 Raporu
"İddialar, yanlış olsa bile uluslararası alanda tanınan insan haklarına saygı duymadığımız, iş kanunlarına uymadığımız veya delirli sosyal veya jeopolitik meselelerle tutarlı pozisyonlar benimsiyoruz. Bu durum marka değerimizi olumsuz etkileyebilir.”
Starbucks — 2025 Raporu
Starbucks, 2025 raporunda daha doğrudan bir yaklaşıma geçerek şunları belirtti:
"Geçmişte markalarımızın değerini etkileyen ve gelecekte de etkileyebilecek gelişmeler şunlara yol açmıştır:
Gelişmeler markalarımızın değerini etkiliyor. Geçmişte olduğu gibi gelecekte de mağazalarımızın, ürünlerimizin ve markamızın boykot edilmesine yol açabilir. Bu sonuçların her biri, tek başına veya toplu olarak, marka değerimiz, iş performansımız ve finansal sonuçlarımız üzerinde potansiyel olarak önemli etkilere sahip olabilir.”
"Olumsuz etkiler şu nedenlerle daha da kötüleşebilir: Sosyal medya platformları, video paylaşım ve mesajlaşma uygulamaları… Bu durum, olumsuz propagandanın yayılma hızını büyük ölçüde artırabilir; çoğu zaman biz konuyu araştırmak, yanıt vermek ve ele almak için yeterli fırsata sahip olmadan önce propaganda yayılır.”
Özet: Risk dilinin yıllar içinde nasıl değiştiği
2022
"Boykot" kelimesi, belirli bir kampanyaya veya Orta Doğu'ya atıfta bulunulmaksızın, genel bir bağlamda kullanılmıştır.
2023
Boykot, Ortadoğu ile ilişkilendirilmeden riskler arasında belirtildi.
2024
Gazetenin ilk sayfalarında şu vurgulanıyor: "Jeopolitik duruşlar benimseyerek markaya zarar verebilecek iddialar bile olsa."
2025
En açık ve net ifadeyle: Bu gelişmeler, mağazalarına karşı boykot kampanyalarını tetikledi ve gelecekte de tetikleyebilir.
İsrail’in Gazze’ye saldırıları sırasında büyük markalar tarafından yapılan açıklamaların önemi sadece rakamlarla sınırlı değil, aynı zamanda şu açılardan da büyük önem taşıyor:
Şirketlerin halka değil, yatırımcılara hitap ederken seçtiği dil..
Nezakete pek yer vermeyen yasal belgeler içinde, boykotlar, savaş, Orta Doğu ve azalan talep, işletmeler üzerinde baskı oluşturan faktörler olarak ortaya çıktı ve boykot kampanyalarının, markalar ve onların ve İsrail'in Gazze saldırıları hakkında “dışarıdan gelen bir gürültüden ibaret” olmadığını gösterdi.
Finansal açıklamalar, boykotun etkisinin boyutunu kesin olarak belirlemez veya onu diğer ekonomik ve operasyonel faktörlerden ayırmaz, ancak savaş sırasında yaşananları çeşitli derecelerde kabul etmişlerdir. Bu durum onların hesaplarına yansıdı, risk açıklamalarını etkiledi ve bazı durumlarda satışlardaki düşüşün açıklamasına da katkıda bulundu.
Arap Postası
Haberi Hazırlayan
Bu haber hakkında ne düşünüyorsunuz?