ÜSAME KARAKIŞ - TİMETÜRK
Rusya-Ukrayna savaşı dördüncü yılını geride bırakırken çatışmaların etkisi artık yalnızca cephede değil, Rusya’nın iç enerji piyasasında da açık biçimde hissediliyor. Petrol üretiminde dünyanın önde gelen ülkeleri arasında bulunan Rusya, son aylarda paradoksal biçimde benzin ve bazı petrol ürünlerinde arz sıkıntısı yaşamaya başladı. Sorunun kaynağı ham petrol eksikliği değil; ham petrolü benzin, motorin ve jet yakıtına dönüştüren rafinerilerdeki kapasite kaybı.
Ukrayna’nın Rus enerji altyapısına yönelik insansız hava aracı saldırıları, planlı bakım çalışmaları ve bazı rafinerilerde meydana gelen uzun süreli üretim kesintileri ülkenin rafineri kapasitesini ciddi biçimde baskıladı. Moskova yönetimi, iç piyasadaki yakıt sıkıntısı ve çalışmayan rafineriler nedeniyle motorin ihracatına yönelik kısıtlamaları eylül ayına uzatmayı değerlendiriyor. Rusya’da motor benzini ihracatına ilişkin yasak ise 31 Ocak 2027’ye kadar uzatılmış durumda.
RUSYA’NIN HER ŞEHRİNDE BENZİN KUYRUKLARI
Akaryakıt krizi ağustos ayında Rusya’nın başkentine kadar ulaştı. Moskova ve çevresindeki bazı istasyonlarda kilometreye yaklaşan araç kuyrukları oluşurken, Gazprom Neft, Rosneft, Lukoil ve Tatneft gibi büyük şirketlerin istasyonlarında benzin satışına miktar sınırlamaları getirildi. Rusya’nın bazı bölgelerinde istasyonlar geçici olarak kapanırken bazı noktalarda yalnızca motorin satışı yapılabildi.
Krizin önemli nedenlerinden biri de Ukrayna’nın rafinerilere yönelik saldırılarının devam etmesi. Ağustos ayında Orenburg bölgesindeki Orsk Rafinerisi Ukrayna’ya ait bir İHA saldırısının ardından ağır hasar gördü. Yılda yaklaşık 6 milyon ton ham petrol işleme kapasitesine sahip tesisin onarımının aylar sürebileceği bildirildi. S&P Global verilerine göre Rus rafinerilerinin ham petrol işleme miktarı temmuz ayında 2025 ortalamasının yaklaşık yüzde 28 altında kaldı.
PETROL İHRACATÇISI RUSYA İTHALATA BAŞLADI
Moskova yönetimi krize karşı önce iç piyasadaki arzı korumaya yöneldi. Benzin ve bazı petrol ürünlerinin ihracatı sınırlandırıldı. Ancak rafinerilerdeki kayıplar devam edince ikinci ve çok daha sıra dışı adım geldi. Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, iç piyasadaki açığın kapatılması amacıyla petrol ürünleri ithalatının başlatıldığını açıklarken, deniz ve demiryolu üzerinden farklı ülkelerden yeni sevkiyatlar yapılmaya başladı. Hindistan’ın Vadinar Limanı’nda yüklenen yaklaşık 68 bin ton benzin, Port Said üzerinden aktarma yapılarak Rusya’nın Vitino Limanı’na ulaştırıldı. Rusya aynı dönemde Belarus ve Kazakistan’dan demiryoluyla benzin tedarik ederken, Güney Kore’den de rafine petrol ürünleri taşındığı tespit edildi. S&P Global’a göre temmuz sonundan itibaren Rusya’ya deniz yoluyla getirildiği doğrulanan benzin miktarı 1 milyon varili aştı. Bu yeni ticaret hattına son olarak Türkiye eklendi.
SIRADAKİ KARGO MERSİN’DEN
S&P Global Commodities at Sea verilerinde dikkat çekici bir tanker ortaya çıktı: WENDRIX. IMO numarası 9299886 olan orta ölçekli petrol ürünleri tankeri, Mersin’de yaklaşık 200 bin varil benzin yükledi. S&P Global bu kargoyu, Rusya’ya Türkiye çıkışlı olarak tespit edilen ilk deniz yolu benzin sevkiyatı olarak kaydetti. Haberin ilk yayımlandığı 21 Ağustos’ta tanker Baltık Denizi’nde ilerliyordu ve benzinin hangi Rus limanında boşaltılacağı henüz kesinleşmemişti. Ancak hikâyenin Türkiye açısından asıl dikkat çekici tarafı yalnızca 200 bin varillik kargo değil. WENDRIX’in geçmişi ve geminin arkasındaki şirket kayıtları incelendiğinde bağlantılar İstanbul’a kadar uzanıyor.
BENZİN TÜRK MALI MI?
Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor. WENDRIX’in yükünü Mersin’den almış olması, benzinin Türkiye’de üretildiği anlamına gelmiyor. S&P Global’ın sevkiyat kayıtlarında: Yükleme ülkesi: Türkiye olarak gösterilirken ürünün menşei: Bilinmiyor şeklinde yer alıyor. Dolayısıyla 200 bin varillik benzin Türkiye’deki bir rafineride üretilmiş olabilir. Ancak ürünün üçüncü bir ülkeden Türkiye’ye getirilip Mersin’de depolandıktan sonra yeniden ihraç edilmiş olması da mümkün.
WENDRIX SIRADAN BİR TANKER DEĞİL
Timetürk’ün araştırmasında sevkiyatın ikinci dikkat çekici boyutu tanker geçmişinde ortaya çıktı. Gemilerin adı, bayrağı ve sahipleri zaman içerisinde değişebiliyor. Ancak uluslararası denizcilikte gemiye verilen IMO numarası değişmiyor. WENDRIX’in numarası: IMO 9299886. Bu numaranın geçmiş kayıtlarına bakıldığında tanker daha önce: NCC Hijaz, Beks Robin, Wall ve Jasper isimlerini kullandı. Gemi ayrıca son yıllarda birden fazla kez bayrak ve sahiplik değişikliği geçirdi. Güncel denizcilik kayıtlarına göre geminin sahipliği 4 Eylül 2025’te Wall Maritime & Trading Ltd’den Jasper Maritime Services & Trading’e geçti.
YAPTIRIMLARIN MERKEZİNDEKİ GEMİ
Tankerin daha da dikkat çekici tarafı ise yaptırım geçmişi. WENDRIX, aynı IMO numarasıyla Avrupa Birliği, İngiltere ve Kanada’nın yaptırım listelerinde yer alıyor. Avrupa Birliği gemiyi Mayıs 2025’te yaptırım kapsamına aldı. Ukrayna makamlarının gemi kayıtlarında da tanker, geçmişte Rus ham petrolü ve petrol ürünlerini taşıyan gemiler arasında gösteriliyor. Aynı kayıtlara göre geminin önceki dönemlerinde Türkiye merkezli Beks Tanker İşletmeciliği de ticari ve ISM yönetiminde görev aldı. Ortaya böylece dikkat çekici bir tersine dönüş çıkıyor: Bir dönem Rus petrolünü Rusya’dan dışarı taşıyan tankerlerden biri, bu kez Mersin’den yüklediği benzini Rusya’ya götürdü.
GEMİNİN ŞİRKET KAYITLARI İSTANBUL’A ÇIKIYOR
Timetürk’ün yaptığı araştırmada WENDRIX’in güncel şirket kayıtlarında üç farklı yapı öne çıkıyor. Güncel denizcilik kayıtlarında kayıtlı sahibi Jasper Maritime Services & Trading, ticari yöneticisi Okianmariz Wave Ltd. ISM yöneticisi ise Miravor Peak LLC olarak gösteriliyor. Buraya kadar yapı Hong Kong ve Azerbaycan’a uzanan uluslararası bir şirket ağı görüntüsü veriyor. Ancak adres kayıtları incelendiğinde İstanbul bağlantısı ortaya çıkıyor. WENDRIX’in kayıtlı sahibi Jasper Maritime Services & Trading için gemi kayıtlarında; c/o EMT Gemi İşletmeciliği A.Ş. Yeşilköy Halkalı Caddesi 93/2 Şenlikköy, Bakırköy, İstanbul adresi yer alıyor.
Geminin ticari yöneticisi Okianmariz Wave Ltd için yayımlanan operasyon adresi de aynı: Yeşilköy Halkalı Caddesi 93/2, İstanbul. Bu durum Jasper Maritime, Okianmariz Wave ve EMT Gemi arasında doğrudan ortaklık bulunduğunu tek başına kanıtlamıyor. Ancak aynı tankerin kayıtlı sahibi ile ticari yöneticisinin kayıtlarının İstanbul’daki aynı denizcilik şirketi adresinde kesişmesi, ilişkilerin niteliğini önemli hale getiriyor.
HONG KONG’DA 2026’DA KURULDU
Timetürk, şirket ağının izini sürerek Okianmariz Wave Limited’in Hong Kong Companies Registry’deki resmi şirket raporunu da temin etti. Resmi sicil kayıtlarına göre şirket 26 Mart 2026’da Hong Kong’da kuruldu. Şirketin çıkarılmış sermayesi 100 Hong Kong doları ve toplam 100 adet hisseden oluşuyor. Hong Kong sicilinde 100 hissenin tamamı Chan Waiman adına kayıtlı. Şirketin tek direktörü ise Panama pasaportlu Ricardo Emilio Vasquez Quijada.
Buradaki kayıt, Chan Waiman’ın Okianmariz Wave’in hukuki hissedarı olduğunu gösteriyor. Ancak Hong Kong’daki şirket yapısı nedeniyle bu kayıt tek başına şirketin nihai ekonomik faydalanıcısının kim olduğunu kesin olarak ortaya koymuyor. Daha dikkat çekici ayrıntı ise Okianmariz’in Hong Kong’daki adresinde ortaya çıkıyor. Şirketin resmi kayıtlı adresi: West Wing, 2/F, 822 Lai Chi Kok Road, Cheung Sha Wan, Hong Kong. WENDRIX’in kayıtlı sahibi Jasper Maritime Services & Trading’in denizcilik kayıtlarındaki Hong Kong adresi de aynı noktayı gösteriyor. Böylece WENDRIX’in şirket yapısında iki ayrı adres kesişmesi ortaya çıkıyor: Jasper Maritime ile Okianmariz Hong Kong’da aynı adres ve Jasper/Okianmariz kayıtları → İstanbul’da EMT Gemi’nin Yeşilköy adresi.
EMT VE EAST GEMİ AB YAPTIRIM LİSTESİNDE
Türkiye bağlantısındaki bir başka önemli ayrıntı ise Avrupa Birliği kayıtlarında bulunuyor. AB’nin 15 Haziran 2026 tarihli resmi yaptırım kararında İstanbul merkezli East Gemi İşletmeciliği A.Ş., WENDRIX’in önceki adı olan JASPER’ın teknik yöneticisi olarak gösteriliyor. AB kararında East Gemi’nin Jasper, Azure ve Storm Pearl adlı gemileri yönettiği belirtiliyor. Aynı kararda İstanbul merkezli EMT Gemi İşletmeciliği A.Ş. de yaptırım kapsamına alınmış durumda. AB, EMT’nin Quartz, South Star ve Opal tankerlerinin teknik yöneticisi olduğunu belirtiyor. Güncel kayıtlarda ise WENDRIX’in ISM yöneticisi artık Azerbaycan merkezli Miravor Peak LLC, ticari yöneticisi ise Hong Kong merkezli Okianmariz Wave Ltd olarak görünüyor. Dolayısıyla tankerin yönetim yapısının son aylarda değiştiği açık biçimde görülüyor. Bu değişikliğin nedeni ve şirketler arasındaki hukuki veya ticari ilişkinin kapsamı ise kamuya açık kayıtlardan kesin olarak belirlenemiyor.
MERSİN’DEN RUSYA’YA UZANAN HATTIN ÜÇ SORUSU
Ortaya çıkan tablo, Rusya-Ukrayna savaşının enerji ticaretinde yarattığı sıra dışı dönüşümü gözler önüne seriyor. Yıllardır dünyanın önde gelen petrol ve petrol ürünü ihracatçılarından biri olan Rusya, rafineri kapasitesindeki kayıplar nedeniyle bugün benzin tedarik etmek için yeni rotalar oluşturuyor. Bu rotalardan biri de ilk kez Mersin’e uzandı. Timetürk’ün gemi, yaptırım ve şirket kayıtları üzerinden yaptığı inceleme, WENDRIX’in geçmişinden Hong Kong’daki Okianmariz Wave’e ve İstanbul Yeşilköy’deki EMT Gemi adresine kadar uzanan şirket bağlantılarını ortaya koydu. Ancak yaklaşık 200 bin varillik kargonun ticari tarafındaki üç kritik soru henüz yanıtlanmış değil: Benzini hangi şirket sattı? Mersin’de hangi terminalden yüklendi? Yakıt hangi ülkenin hangi rafinerisinde üretildi?
Timetürk, sevkiyatın taraflarına bu soruları yöneltirken WENDRIX’in Mersin-Rusya hattındaki hareketlerini ve şirket bağlantılarını izlemeyi sürdürüyor.