İstatistikler, elektrikli araçların (EV) aslında içten yanmalı (benzinli/dizel) araçlara göre çok daha düşük yangın riskine sahip olduğunu gösteriyor. En şaşırtıcı veri ise hibrit araçlarla ilgili. Hibrit araçlar, hem karmaşık bir elektrik sistemine hem de yanıcı bir yakıt tankına sahip oldukları için istatistiksel olarak en riskli grupta yer alıyor. Elektrikli araçlar ise benzinli araçlara göre yaklaşık 60 kat daha az yangın çıkarma riskine sahip.
YANGIN NE ZAMAN BAŞLAR VE NASIL GELİŞİR?
Yangının başlama süresi ve karakteristiği, yakıt türüne göre taban tabana zıt. Elektrikli araçlarda yangın genellikle bir darbe, üretim hatası veya aşırı şarj sonrası pil hücrelerinin ısınmasıyla başlar.
Başlama Süresi: Bir kaza anında pil hasar görürse, duman çıkmasıyla alevlerin yükselmesi arasında birkaç saniye ile birkaç dakika olabilir. Ancak pil "sessizce" ısınmaya başlayıp (termal kaçak), saatler sonra da alev alabilir.
Karakteristik: Pil hücreleri birbirini zincirleme şekilde yakar. Bu bir patlama değil, genellikle çok yüksek basınçlı bir "püskürme" ve jet alevi şeklinde.
Benzinli ve LPG'li Araçlar: "Hızlı Parlama"
Başlama Süresi: Yakıt sızıntısı varsa tutuşma milisaniyeler içinde gerçekleşir. Benzin buharı havayla temas ettiği anda bir kıvılcım yeterli.
Karakteristik: Benzinli araç saniyeler içinde tamamen alevler içinde kalabilir. LPG'li araçlarda ise emniyet valfi çalışmazsa tankın patlama (BLEVE) riski var.
PİL PATLAR MI, YOKSA SESSİZCE Mİ YANAR?
Elektrikli araç pilleri bir el bombası gibi tek seferde "patlamaz". Yaşanan olay "Termal Kaçak" (Thermal Runaway) olarak adlandırılır.
Hücre Patlaması: Pil paketi içindeki binlerce küçük hücreden biri aşırı ısınır ve iç basıncı artınca çatlar. Bu sırada "çat-pat" benzeri sesler duyulabilir.
Gaz Çıkışı: Isınan piller zehirli ve yanıcı gazlar salar.
Jet Alevi: Bu gazlar tutuştuğunda çok dar bir alandan, çok yüksek sıcaklıkta (1000°C üzerine çıkabilir) meşale gibi püskürür.
Elektrikli araç yangınları söndürülse bile piller içindeki kimyasal reaksiyon devam edebildiği için araç 24-48 saat sonra bile kendiliğinden tekrar yanmaya başlayabilir.
ÖLÜM ORANI VE KÜL OLMA SÜRESİ
Araştırmalar, yangın kaynaklı ölümlerin halen büyük çoğunlukla benzinli ve dizel araçlarda olduğunu gösteriyor. Bunun sebebi, benzin yangınlarının çok hızlı yayılması ve yolcuların araçtan çıkacak vakit bulamamasıdır. Ancak, elektrikli araçlarda yangın başladığında ortaya çıkan gazlar (hidrojen florür gibi) çok daha zehirli.
HANGİSİ ÖNCE KÜL OLUR?
İki araç aynı anda yanmaya başlasa: Benzinli Araç: Çok daha hızlı (yaklaşık 5-10 dakika içinde) tamamen tutuşur ve metal yığını haline gelir.
Elektrikli Araç: Tamamen tutuşması daha uzun sürebilir ancak söndürülmesi çok daha zordur. Standart bir benzinli aracı söndürmek için 2.000 litre su yeterliyken, bir Tesla yangını için 100.000 litreden fazla su gerekebilmekte.
Hangisi Daha Güvenli?
Yangın Çıkma İhtimali: Elektrikli araçlar çok daha güvenli.
Yangınla Mücadele: Benzinli araçlar çok daha güvenli (itfaiye kolayca söndürebilir).
Kaçış Süresi: Elektrikli araçlarda (kaza anında pil delinmediyse) termal kaçak uyarısı sayesinde araçtan çıkmak için genellikle daha fazla vakit olur.
Özel Haber/ Adem Eyüpoğlu/ TİMETÜRK