Yurt dışı başvurusu, vize dosyası ya da mahkemeye sunulacak bir evrak hazırlarken çoğu kişi aynı yerde takılıyor: "Bu belgenin çevirisi yeminli olsun yeter mi, yoksa noter onayı da mı şart?" Kurumdan kuruma değişen bu talep, işin en can sıkıcı kısmı. Aşağıda süreci baştan sona, karşılaşabileceğiniz sorunlarla birlikte anlattık.
Yeminli tercüme ile noter onaylı tercüme aynı şey mi?
Hayır, ikisi farklı katmanlar. Yeminli tercüme, bir tercümanın çeviriyi imzalayıp kaşelemesiyle tamamlanır; tercüman burada çevirinin doğruluğunu kendi sorumluluğu altına alır. Noter onayı ise bunun üzerine eklenen ikinci bir güvence: noter, çevirinin içeriğini denetlemez, sadece o tercümanın kendi huzurunda yemin etmiş, yetkili bir tercüman olduğunu tasdik eder.
Bu ayrım önemli çünkü çoğu kişi "noter çeviriyi kontrol ediyor" sanıyor. Öyle değil. Noter yalnızca imzayı atan kişinin yetkisini onaylıyor. Bir de şu var: her noter, her tercümanın çevirisini onaylayamaz. Tercüman hangi noterde yemin etmişse, onay da yalnızca o noterlikten alınabilir. Başka bir noterde yemin etmiş bir tercümanın imzasını farklı bir noter kabul etmez.
Hangi belgeler için gerekiyor?
Uygulamada en sık karşılaşılan belgeler şunlar:
- Nüfus cüzdanı, pasaport, sürücü belgesi
- Diploma ve transkript
- Doğum, evlilik, boşanma belgeleri
- Vekaletname, mahkeme kararları
- Ticari sözleşmeler, şirket evrakları
Ama şu noktayı gözden kaçırmayın: bir belgenin noter onaylı çeviriye ihtiyacı olup olmadığına siz karar vermiyorsunuz, belgeyi talep eden kurum karar veriyor. Kimi zaman yeminli tercüme yeterli olurken, kimi başvuruda noter tasdiki isteniyor, kimi durumda ise işin ucu apostile kadar uzanıyor. Bu yüzden işe başlamadan önce belgeyi kime teslim edeceğinizi arayıp tam olarak ne istediklerini netleştirmek, sonradan yaşanacak gecikmelerden çok daha ucuza geliyor.
Süreç adım adım nasıl işliyor?
- Çeviri aşaması: Belge, ilgili dilde yemin etmiş bir tercüman tarafından çevrilir, imzalanır ve kaşelenir.
- Noter tasdiki: İmzalı-kaşeli çeviri, tercümanın yemin zaptının bulunduğu noterliğe götürülür ve orada onaylanır.
- Teslim: Genelde iki nüsha hazırlanır; biri noterde kalır, diğeri size teslim edilir.
Süre konusunda net bir rakam vermek zor, çünkü belgenin uzunluğuna, diline ve o günkü noter yoğunluğuna göre değişiyor. Standart bir belge için çeviri birkaç saat sürebilirken, noter tasdiki genelde aynı gün içinde tamamlanıyor. Yoğun dönemlerde ya da az bulunan bir dilde (örneğin Çince veya Korece gibi) tercüman bulmak süreci bir-iki gün uzatabiliyor.
En sık yapılan hatalar
Deneyimli tercüme büroları bu konuda hep aynı noktalara dikkat çekiyor:
- İsim yazımı: Ad-soyad, pasaportta veya kimlikte nasıl yazıyorsa çeviride de birebir öyle geçmeli. Ö/O, Ü/U gibi Türkçe karakter farkları kurumlarda ciddi sorun yaratabiliyor.
- Tarih ve belge numaraları: Bu alanlar aynen aktarılmalı, yorumlanmamalı.
- Eksik sayfa: Belgenin arka yüzü, eki veya QR kodu varsa bunların da çeviriye dahil edilmesi gerekiyor; aksi halde belge eksik sayılabiliyor.
- Kaşe/mühür notu: Orijinal belgedeki mühür veya kaşe alanları çeviride "mühür/kaşe" şeklinde belirtilmeli, atlanmamalı.
Noter onayı mı, apostil mi?
Bu ikisi de sık karıştırılıyor ama farklı işlemler. Noter onayı, çevirinin yetkili bir tercüman tarafından yapıldığını tasdik ediyor. Apostil ise belgenin, Lahey Sözleşmesi'ne taraf bir ülkede resmi olarak geçerli sayılması için gereken ayrı bir şerh. Yani bazı durumlarda önce noter onayı alınıyor, ardından o belgeye apostil şerhi düşürülmesi gerekiyor. Hangi ülkeye, hangi kuruma belge sunacaksanız bu iki adımın hangisinin ya da her ikisinin birden gerekip gerekmediğini önceden öğrenmek işinizi kolaylaştırır.
Maliyeti ne belirliyor?
Fiyat, sabit bir tarife üzerinden değil birkaç değişkene göre şekilleniyor: belgenin dili (yaygın bir dil mi, yoksa az bulunan bir dil mi), sayfa/karakter yoğunluğu ve noter harç bedeli. Noter harcı devlet tarafından belirlenen sabit bir ücret olduğu için değişmiyor; asıl fark tercüme ücretinde ortaya çıkıyor.
Bu yüzden net bir rakam öğrenmenin en sağlıklı yolu, elinizdeki belgeyle birlikte doğrudan bir tercüme bürosundan teklif almak. Eylül Çeviri'nin noter onaylı tercüme hizmetleri sayfasında süreç ve belge bazlı detaylara da göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Her tercüman noter onaylı çeviri yapabilir mi?
Hayır. Yalnızca ilgili dilde yeminli tercüman unvanı almış, bir noter huzurunda yemin etmiş kişilerin çevirileri noter tarafından onaylanabiliyor.
Yeminli tercüman kendi belgesini çevirip onaylatabilir mi?
Hayır, bu Noterlik Kanunu gereği açıkça yasak. Tercüman kendi adına düzenlenmiş bir belgeyi çevirirse, bu çeviri noter tarafından tasdik edilmiyor.
Belgenin aslı mı, fotokopisi mi yeterli?
Bu noterden noterliğe değişebiliyor. Türkiye içinde kullanılacak bazı belgelerde fotokopi kabul edilirken, yurt dışında kullanılacak belgelerde genellikle ıslak imzalı asıl belge isteniyor. En doğrusu, işlemi yaptıracağınız noterliğe önceden sormak.
Noter, çevirinin doğru olup olmadığını kontrol eder mi?
Etmez. Noterin onayladığı şey, çevirinin doğruluğu değil, tercümanın yetkisidir. Çevirinin içerik doğruluğunun sorumluluğu tercümana aittir.