Ormanlık arazide iki ayrı yerde gömülü bulunan hazine, Finlandiya'da bugüne kadar bulunan en büyük Viking Çağı gümüş definesini oluşturuyor.
Yaklaşık 4,5 kilogram sikke ve mücevherle keşfedilen en büyük Viking Çağı gümüş definesi Helsinki'nin yaklaşık 150 kilometre kuzeyindeki ormanda bir metal dedektörü kullanıcısı tarafından keşfedildi.
Define, iki kısma ayrılmış ve huş ağacı kabuğundan yapılmış kaplara gömülmüştü. Lahti Tarih Müzesi'nde bulunan ve buluntuları inceleyen arkeolog Esko Tikkala, Live Science'a gönderdiği bir e-postada, sikkelerin ve mücevherlerin muhtemelen MS 1000 ile 1050 yılları arasına tarihlendiğini, ancak tam olarak ne zaman gömüldüklerinin bilinmediğini söyledi.
"Bu definede oldukça fazla sayıda sikke var. Henüz hepsini incelemeye vaktim olmadı” diyen Tikkala, hazinenin henüz tamamen temiz biçimde ayrıştırılıp sayılmadığını ancak binlerce parça içerdiğini söyledi.
Hazine nasıl bulundu
Hazine arayıcısı Kalle Lappinen, yıllardır metal dedektörüyle arama yapıyor.
Keşif noktası, Lappinen'in düzenli olarak arama yaptığı yerlerden biri ve başkalarının da burada arama yaptığını söylüyor. Bölge, arazisinin Asikkala'da bulunan gümüş hazinesinin keşfedildiği yere çok benzemesi nedeniyle meraklılar için ilgi çekici.
“Bunun insan yapımı bir nesne olabileceğine inanmadım” diyen Lappinen, bölgede bir sinyal bulduğunu söylüyor. İlk başta, sinyal toprağın çok derinlerinden geldiği için maden cevheri sinyali gibi göründüğünden kazmayı bıraktı.
Lappinen yoluna devam etti, ancak yaklaşık sekiz metre ötede benzer bir sinyal daha buldu. Kazmaya da tam orada başladı.
Lappinen, şunları söyledi:
“Sonra dibe kadar kazıp orada ne olduğunu bulmak zorunda kaldık. Çukurun dibinde yaklaşık on gümüş sikke bulduk. Dikkatlice kazdım, ama buna rağmen çatal bıçak takımını içeren saman kap kırıldı. Güzel yapılmış bir hasır kaptı ve tam olarak hangi yöntemle üretildiğini öğrenmek güzel olurdu, diye yakınıyor.
Bu keşiften ilham alan adam, ilk bulunduğu yere geri döndü ve orada da sikkeler buldu.
Lappinen durumu derhal Finlandiya Ulusal Antik Eserler Kurulu'na bildirdi ve uzmanlar hazinenin tamamını ortaya çıkardı.
Metal dedektörlü arama yapan Kalle Lappinen, 3 Eylül'de iki kalıntı buldu ve hemen müzeyle iletişime geçti.
Keşif, deneyimli maden arayıcısını şaşırttı çünkü metal dedektörüyle arama yapıldığında sinyallerin çoğu hiçbir sonuç vermiyordu.
Sikkeler, Eylül ayı başlarında metal dedektörüyle arama yapan Kalle Lappinen (sağda) tarafından keşfedildi.
Arkeolog Tikkala, definenin Sysma kasabası yakınlarındaki ormanda, bir kaya çıkıntısının yanında bulunduğunu söyledi. Tikkala, son 10 yılda Finlandiya'nın aynı bölgesinde birkaç farklı gömülü defineler bulunduğunu söyledi.
Yakın zamanda yapılan bir araştırmada, Roma dönemine (MÖ 8. - MS 5. yüzyıl) ait 15.000'den fazla define yığınının incelenmesi sonucunda, bunların vergi kaçırma, adak sunma ve ekonomik kriz zamanlarında güvenli saklama gibi çeşitli nedenlerle gizlendiği tespit edildi.
Tikkala, gümüş definesinin her iki bölümünün, yerden yaklaşık 45 santimetre aşağıda ve yaklaşık 12 metre arayla iki taş arasına gömüldüğünü söyledi. Yakınlarda başka herhangi bir define izine rastlanmadığını, ancak çevredeki alanın yeterince incelenmediğini belirtti.
İslam coğrafyasından sikkeler
Tikkala, sikkelerin günümüz Almanya, İsveç ve İngiltere’sini işaret bölgelerden geldiğini de sözlerine ekledi. Ayrıca İslam dünyasında üretilen gümüş sikkeler olan bazı dirhemler de vardı. Finlandiya'da daha önce bulunan dirhemlerin genellikle 800 ile 1050 yılları arasına tarihlendiğini söyledi.
Lahti Müzesi’nde çeşitli yerlerden gelen gümüş sikkelerin yanı sıra, define içinde gümüş takılar ve ödemelerde kullanılan "hack silver" (küçük gümüş paralar) da bulunmaktadır.
Define ayrıca gümüş bir bileklik de dahil olmak üzere çeşitli mücevher parçaları ve ağırlıklarına göre ödeme için daha küçük parçalara bölünebilen gümüş parçaları olan "ödeme gümüşü" (hacksilber olarak da adlandırılır) içeriyor.
Hazinedeki değerli metallerin sadece ağırlık ölçüsüyle bugünkü değerini neredeyse 10.000 dolara çıkarıyor.
“Viking Çağı” ise defineyi kim gömdü?
Tikkala, define Viking Çağı'ndan (793'teki Lindisfarne saldırısından 1066'da İngiltere'deki Stamford Bridge'de bir Viking ordusunun yenilgisine kadar olan dönem) kalma olsa da bunun Vikingler tarafından gömüldüğü anlamına gelmediğini söyledi.
"Viking Çağı terimi, Finlandiya'da Vikinglerin bulunduğu anlamına gelmez. Finlandiya'nın günümüz İsveç, Norveç ve Danimarka bölgeleriyle aynı anlamda 'Viking' olduğunu öne süren hiçbir kaynağımız yok. Bunun yerine, Fin tarihçiler ve arkeologlar bu terimi dönemi belirtmek için benimsemişlerdi” dedi.
Ancak günümüzde Finlandiya olarak bilinen bölge, kültürel veya politik olarak Viking İskandinavya'sının bir parçası değildi.
Define, birbirinden birkaç metre uzakta gömülmüş iki ağaç kabuğundan yapılmış kaba yerleştirilmişti.
Tikkala'nın belirttiğine göre, arkeolojik araştırmanın bir sonraki aşaması, iki definenin yer aldığı alanın ve çevresinin detaylı bir şekilde incelenmesi olacak; bundan sonra Viking Çağı sikkeleri konusunda uzmanlar sikkeleri tanımlamaya ve ayrıntılı bir rapor hazırlamaya çalışacaklar.
Şimdiye kadar Finlandiya'nın en büyük Viking Çağı hazinesi 1895'te bulunmuştu. Sysma'nın yaklaşık 210 km güneybatısındaki Nousiainen'de gömülü olan bu define, 1700'den fazla gümüş sikke içeriyordu ancak ağırlığı yeni bulunan definenin yaklaşık yarısı kadardı.
Diğer İskandinav ülkeleri de yakın zamanda Viking Çağı'na ait en büyük definelerini açıkladılar. Geçtiğimiz bahar Norveç'te 4.700'den fazla sikke içeren bir hazine bulunurken, Danimarka'da bir ev sahibi de yine bahar aylarında arka bahçesinde beklenmedik bir şekilde 18,5 kg'dan fazla ağırlığa sahip 700'den fazla gümüş eşyadan oluşan bir define keşfetti.