Dışişleri Hakan Fidan, Japonya merkezli Nikkei Asia dergisine röportaj verdi.
Bakan Fidan, Türkiye’nin önemli bir insansız hava aracı (İHA) üreticisi olarak öne çıktığını ve Ankara’nın Tokyo ile savunma sanayii alanındaki bağlarını derinleştirme arzusunda olduğunu ifade etti. Fidan, "Türkiye ve Japonya’nın birbirini tamamlayan kabiliyetlere sahip ve karşılıklı fayda sağlayacak güçlü bir iş birliği potansiyeli olduğuna inanıyoruz" ifadelerini kullandı. Türkiye’nin İHA teknolojilerinin farklı ortamlarda kendini kanıtladığını vurgulayan Fidan, bunların Japonya ile birlikte geliştirme ve ortak üretim için değerli fırsatlar sunabileceğini söyledi. Fidan, özellikle kıyı güvenliği ve sınır güvenliği gibi konularda iş birliği potansiyeli bulunduğuna işaret etti.
"Orta güçlerin iş birliği"
Dışişleri Bakanı Fidan, "Türkiye, havacılık alanında, özellikle de insansız hava sistemleri ve anti-dron teknolojilerinde iş birliği için güçlü bir temel oluşturabilecek gelişmiş ve sahada etkinliğini kanıtlamış kabiliyetler geliştirmiştir" dedi. Fidan, jeopolitik belirsizlikler ve ABD’nin "Önce Amerika" politikasıyla yeniden şekillenen güvenlik durumu nedeniyle orta büyüklükteki güçler arasında daha yakın iş birliği gerektiğine işaret ederek, "Türkiye, Japonya, Güney Kore, Avustralya, Kanada, Suudi Arabistan, Almanya, Fransa ve İngiltere gibi orta güçlerin daha yakın iş birliği yapması gerekiyor" şeklinde konuştu.
"Türkiye-Japonya iş birliği"
Türkiye ile Japonya arasındaki 10 yılı aşkın süredir müzakere edilen ekonomik ortaklık anlaşması ve sosyal güvenlik anlaşması alanlarında ilerleme sağlandığına işaret eden Fidan, "Önümüzdeki dönemde anlaşmaya ulaşmayı umuyoruz" dedi. Savunmanın ötesinde Türkiye ile Japonya arasında iş birliğinin halen yeterince gelişmediği daha geniş alanların da olduğunu ifade eden Fidan, "Ülkelerimiz arasında enerji, dijital dönüşüm, havacılık ve uzay teknolojileri, robotik ve dayanıklı tedarik zincirleri alanında hala çok büyük, değerlendirilmemiş bir iş birliği potansiyeli bulunuyor" ifadelerini kullandı.
"Türkiye'deki nadir elementler"
Türkiye’nin kendisini kritik mineraller alanında kilit bir oyuncu olarak konumlamayı hedeflediği ve Eskişehir’in Beylikova ilçesinde önemli miktarda nadir toprak elementi rezervleri keşfettiği belirtilen röportajda Fidan, Türkiye’nin uzun vadeli sanayi hedeflerine ilişkin, "Stratejik hedef yalnızca çıkarım yapmak değil, yüksek katma değerli ara ürünler ve nihai ürünler üretmektir. Bu açıdan Japon teknolojisi ve yatırımlarıyla kurulacak iş birliği, gerçek anlamda bir kazan-kazan ortaklığı oluşturabiliriz ve bu alanda da Japonya ile yakın çalışmaya hazırız" dedi.
"ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş"
Türkiye’nin de destek verdiği ABD ve İran arasındaki arabuluculuk çabalarına değinen Fidan, "Her iki taraf da olumlu bir sonuca ulaşmak istiyor. Bir anlaşma her zamankinden daha yakın" şeklinde konuştu. Fidan, İran, ABD ve İsrail arasında yürürlükte olan ateşkesle birlikte görüşmelerin, uluslararası petrol ticareti açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı üzerinde yoğunlaştığını söyledi. Fidan, tarafların Hürmüz Boğazının yeniden açılmasına ilişkin nihai bir anlaşmaya varmaları halinde "nükleer görüşmelere geçileceğini öngören bir plan üzerinde mutabık" kaldığını vurguladı.
"Hürmüz Boğazı" krizi
Hürmüz Boğazı’ndaki ablukanın hem ABD hem İran üzerinde büyük baskı oluşturduğunu, ayrıca enerji güvenliği, gıda güvenliği ve artan fiyatlar dahil olmak üzere uluslararası etkisinin son derece büyük olduğunu ifade eden Fidan, "Bu, nükleer dosyaların önüne geçen bir mesele haline geldi" dedi.
Fidan, ABD ile İran’ın çatışmaları sona erdirme konusunda anlaşmaları durumunda Gazze Şeridi’ne yönelik bir barış planına ilişkin görüşmelerin de hız kazanabileceğine inandığını söyledi.
"Gazze"
Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkilere de değinen Fidan, iki ülke arasında 1949’dan bu yana diplomatik ilişki bulunduğunu ve Gazze'deki çatışma öncesinde 10 milyar dolarlık bir ticaret hacmi olduğuna dikkat çekerek Türkiye’nin İsrail ile ticareti durdururken, bu konudaki tutumunu çok açık bir şekilde ortaya koyduğunu ifade etti. Fidan, "İsrail, Filistinlileri öldürmeye son vermeli ve Gazzelilerin gıda, barınma, ilaç ve su gibi temel insani ihtiyaçlara erişimini engellemeyi bırakmalı. Bunlar sağlanırsa normal hayata geri dönebiliriz, hiçbir sorun yok. Biz, iki devletli çözümün hayata geçirilmesini istiyoruz" dedi.
"İsrail’in güvenlik değil, toprak peşinde"
Fidan, İsrailli siyasetçilerin Türkiye’yi "gelecekteki strajik bir tehdit" olarak nitelendiren açıklamalarını da değindi. İsrail’in Gazze, Batı Şeria, Suriye ve Lübnan’daki işgal politikalarına işaret eden Fidan, "İsrail iç siyasetinde ne yazık ki bölgesel hedefleri yürütmek için sürekli bir düşmana ihtiyaç duyuluyor. Ancak herkes biliyor ki İsrail’in peşinde olduğu şey güvenlik değil, daha fazla toprak" ifadelerini kullandı. Fidan, "Uluslararası toplumun İsrail’in yalnızca bölgesel düzeni değil, küresel düzeni de daha fazla istikrarsızlaştırmasını önlemesi gerekiyor" diye konuştu.
4+Körfez ülkeleri platformu
Dışişleri Bakanı Fidan, iş birliğine dayalı bir "bölgesel platform" temelinde Orta Doğu istikrar sağlanabileceğini işaret etti. Fidan, "Bölgedeki tüm ülkeler birbirlerinin toprak bütünlüğüne, egemenliğine ve güvenliğine bağlılık göstermelidir. Devletlerin önlerinde yakın geçmişten ders çıkararak gerçek anlamda iş birliği başlatmaları için altın bir fırsat bulunuyor" dedi. Dışişleri Bakanı Fidan, Türkiye, Pakistan, Suudi Arabistan, Mısır ve Körfez ülkelerini kapsayabilecek bölgesel platformun şartlar normale döndüğünde belki İran’ı da içerebileceğini ifade etti. İsrail’in de 1967 sınırları temelinde bir Filistin devletini tanıması halinde ileride bu yapıya katılabileceğini belirten Fidan, "Eğer bu sorun çözülürse İsrail’in güvenliğinin bölge ülkeleri tarafından da büyük ölçüde destekleneceğini düşünüyorum" şeklinde konuştu.
Ankara'daki NATO zirvesi
Türkiye’nin Temmuz ayında Ankara’da ev sahipliği yapacağı kritik NATO zirvesine de değinen Fidan, tüm müttefiklerin onay vermesi halinde bu zirvede Japonya, Güney Kore, Avustralya ve Yeni Zelanda gibi Hint-Pasifik bölgesi ortaklarının liderleri ve savunma bakanlarını da ağırlamak istediklerini söyledi. Türk hükümetinin zirve programını şekillendirmek üzere NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile çalıştığını kaydeden Fidan, bu ülkelere davetlerin gönderilmesinin muhtemel olduğunun sinyalini verdi. NATO’ya eleştirilerini sürdüren ABD Başkanı Donald Trump’ın zirveye katılma ihtimali sorulduğunda iyimser bir ton kullanan Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın son bir ay içinde Trump ile birden fazla görüşme gerçekleştirdiğini ve Trump’ın bu görüşmelerin hiçbirinde zirveye katılmayacağını söylemediğini ifade etti. Fidan, "Şu ana kadar tüm hazırlıklarımızı, bir bakıma Başkan Trump’ı ağırlayacak şekilde yürütüyoruz" dedi.
İHA