Anayasa, başta hukuk olmak üzere birçok alanda bir ülkenin işleyişini belirleyen temel kurallardır. Ülkemizde bugüne kadar 4 farklı anayasa uygulanmış ve bu anayasalar üzerinde birçok değişiklik yapılmıştır. Ancak bugün yürürlükte olan 1982 Anayasası'nın ilk dört maddesi değiştirilemez, hatta değiştirilmesi teklif dahi edilemez. Anayasanın ilk üç maddesi devletin şekli, cumhuriyetin özellikleri ve devletin bütünlüğü ile ilgilidir. Dördüncü makale bu ilk üç maddeyi özetlemekte ve bu maddelerin değiştirilemeyeceğini hatırlatmaktadır. Peki neden anayasanın ilk dört maddesi değiştirilemiyor?
Anayasanın ilk 4 maddesi nedir?
I. Devletin şekli MADDE 1- Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir. II. Cumhuriyetin nitelikleri MADDE 2- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir. III. Devletin bütünlüğü, resmî dili, bayrağı, millî marşı ve başkenti MADDE 3- Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir. Bayrağı, şekli kanununda belirtilen, beyaz ay yıldızlı al bayraktır. Millî marşı “İstiklal Marşı”dır. Başkenti Ankara'dır. IV. Değiştirilemeyecek hükümler MADDE 4- Anayasanın 1 inci maddesindeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile, 2 nci maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3 üncü maddesi hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.Anayasanın ilk 4 maddesi neden değiştirilmez?
MADDE 4- Anayasanın 1 inci maddesindeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile, 2 nci maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3 üncü maddesi hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.
Birçok hukukçuya göre anayasanın ilk dört maddesi Türkiye Cumhuriyeti'nin teminatıdır. İlk dört maddede yapılacak değişikliklerden sonra ülkemiz bildiğimiz ülke olmaktan çıkabilir. Bu nedenle anayasanın ilk dört maddesi değiştirilemez ve hatta değiştirilmesi teklif bile edilemez ki bu birçok hukukçu için doğru bir kuraldır.