TBMM'ye sunulan 40 maddelik teklif, ev içi emeğin sigortalılık süresinden sayılmasını, primlerin Hazinece ödenmesini ve bakım desteklerini öngörüyor.
Ev içinde karşılıksız yürütülen bakım ve ev işlerinin sosyal güvenlik sistemi içinde tanınmasını hedefleyen kanun teklifi TBMM'ye sunuldu. Teklif, ev kadınlarının emeklilik ve sağlık güvencesine erişimini genişletmeyi, bakım verenlerin destek hizmetlerinden yararlanmasını ve ev hizmetlerinde çalışanların iş güvencesini güçlendirmeyi amaçlıyor.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş'ın aktardığına göre teklif 40 maddeden oluşuyor. Düzenleme, evde yapılan bakım, temizlik ve benzeri karşılıksız emeğin sigortalılık süresinden sayılmasını; ev kadınlarının emeklilik ve sağlık primlerinin Hazine tarafından karşılanmasını öngörüyor. İsteyenlerin ek prim ödeyerek emekli aylığını artırabilmesi de teklif başlıkları arasında yer alıyor.
Teklifin gerekçesinde, ev içi emeğin yalnızca aile yaşamının değil, ekonominin de görünmeyen unsurlarından biri olduğu vurgulanıyor. TÜİK'in 2025 Zaman Kullanımı Araştırması'na göre kadınlar ev işi ve bakıma günde ortalama 4 saat 3 dakika ayırırken, erkeklerde bu süre 58 dakika seviyesinde bulunuyor.
TEKLİFTE ÖNE ÇIKAN DÜZENLEMELER
Düzenlemeye göre geçmişte sigortasız biçimde evde geçirilen yıllar borçlanılarak emekliliğe saydırılabilecek. Ev emekçileri ve ailelerinin genel sağlık sigortasından prim ödemeden yararlanması da teklif kapsamında yer alıyor.
Bakım veren kişiler için psikolojik destek, bakım eğitimi ve hukuki danışmanlık sağlanması; ayrıca kamu eliyle "mola bakımı" hizmeti verilmesi öngörülüyor. Sürekli bakım verenlere yılda en az 30 gün geçici bakım/izin hakkı tanınması da dikkat çeken maddelerden biri.
EV HİZMETLERİNDE ÇALIŞANLARA GÜVENCE
Teklifte ev hizmetlerinde ücret karşılığı çalışanlara ilişkin hükümler de bulunuyor. 30 günden uzun süren ev işlerinde yazılı sözleşme zorunluluğu, mobbing, şiddet ve tacize karşı koruma, iş sağlığı ve güvenliği önlemleri ile kıdem tazminatı ve izin hakları düzenleme başlıkları arasında sayılıyor.
BELEDİYELERE YENİ GÖREVLER
Belediyelere kreş, yaşlı bakımevi ve mola evi açma görevi verilmesi de teklifin sosyal hizmetler ayağını oluşturuyor. Ayrıca evde bakım yardımında yalnızca hane gelirine değil, bakım yükünün ağırlığına da bakılması; bakım veren kişinin sigorta priminin Hazinece ödenmesi hedefleniyor.
Teklifin yasalaşıp yasalaşmayacağı, TBMM'deki komisyon ve Genel Kurul sürecinin ardından netleşecek. Düzenleme, kabul edilmesi halinde ev içi emeğin sosyal güvenlik sistemindeki karşılığını genişleten kapsamlı bir değişiklik anlamına gelecek.